İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 28.01.2016 tarihli ve 77 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“STV logolu medya hizmet sağlayıcının 13.01.2016 ve 14.01.2016 tarihli Ana Haber Bültenleri içinde Paralel Devlet Yapılanmasına yönelik bazı operasyonların haberleştirildiği tespit edilmiştir.
13.01.2016 tarihli Ana Haber Bülteni'nde yer alan söz konusu haber,"Hayırseverlere Operasyon"altbaşlığı ile verilmiş ve sunucunun:"Hayırsever iş adamları ve eğitimciler yine hedefte. Adana merkezli 4 ilde düzenlenennefret operasyonundaaralarında Adana Eski Büyükşehir Belediye Başkan Vekilinin de bulunduğu 28 kişi gözaltına alındı"ifadeleriyle başlamıştır. Haber metninde ise;"Hayırsever işadamı ve eğitimcilerenefret operasyonudüzenlendi. Adana merkezli operasyonda İstanbul, Antalya ve Ankara'da toplam 30 adrese baskın düzenlendi. Aralarında hakkında izinsiz yardımlar yaptığı iddia edilen Adana Eski Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Z. A.'nın da bulunduğu 28 kişi gözaltına alındı.Hayırseverlere yönelik operasyonlarındiğer durağı Uşak oldu. Uşak merkezli, İzmir, Antalya, Mersin ve Adıyaman'da gerçekleştirilen operasyonda 9 kişi gözaltına alındı. Ankara merkezli 10 ilde de operasyon başlatıldı. Kayseri'de gözaltına alınan 6 kişinin sorgusu sürerken Erciyes Üniversitesi'nde görevli ve halen yurtdışında olan Prof. Dr. Y. S. hakkında da yakalama kararı çıktı. Polis Prof. Dr. Y. S.'nin evi ve tekno kentteki odasında arama yaptı."şeklinde ifadelere yer verildiği anlaşılmıştır.( Klip 1 )
14.01.2016 tarihli Ana Haber Bülteni'nde yer alan söz konusu haberde ise "Hastaneye Nefret Operasyonu"altbaşlığı kullanılmış ve sunucunun:"Bir çok ilde yinenefret operasyonlarıvardı. Kayseri'de bir iş adamı üçüncü kez aynı suçlamayla gözaltına alındı."şeklinde sunumuyla başlamıştır. Haber metninde ise;"Nefret Operasyonlarınadevam ediliyor....Nizip'te özel bir hastanede ve hastane sahibi ve yöneticilerinin evlerinde aramalar yapıldı. Bilgisayarlar incelendi ve bazı belgelere el konuldu...."ifadeleri kullanılmış ve haber "Öğrenciler Dersteyken Arama" alt yazısıyla devam etmiştir. Haber içeriğinde, Bursa'daki bir vakıf üniversitesinde öğrenciler derste olduğu esnada operasyon düzenlendiği ifade edilmiştir. Devamında tekrar Kayseri'deki operasyona dönüldüğü ve iş adamı H. K'nin 6 ay içinde 3. kez aynı suçlamayla göz altına alındığı; polisin iş adamının eski iş yerine baskın düzenlediği; avukatların yapılan aramanın yasal olmadığını gerekçe göstererek tutanağa imza atmadığının belirtildiği ve iş adamının sağlık kontrolünün ardından emniyete gönderildiğinin aktarıldığı görülmüştür. Sonrasında ise Uşak'ta düzenlenen bir operasyon şu şekilde aktarılmıştır. “Uşak’ta düzenlenennefret operasyonunda aralarında öğretmen, emekli astsubay ve muhasebecilerin de bulunduğu 9 kişi gözaltına alınmıştı. Gözaltına alınan kişiler emniyetteki işlemlerin ardından adliyeye sevk edildi."Bu haberin devamında ise 'Adana'da Kimse Yok Mu'ya Polis Baskını' alt yazısı eşliğinde Kimse Yok Mu Derneği'nin lojistik merkezi olarak kullanılan binasına polis ekiplerinin baskın düzenlediği bilgisi ile haberin sonlandırıldığı görülmüştür.(Klip 2)
Yukarıda ayrıntıları verilen haber metinlerinde görüleceği üzere savcılığın polis ile sürdürdüğü operasyon ve soruşturmalar için"Nefret Operasyonu"söyleminin kullanıldığı, yine haber alt başlıklarında “Hayırseverlere Operasyon", "Hastaneye Nefret Operasyonu"gibi ifadelerin yer aldığı tespit edilmiştir. Mevcut haber sunumlarının kamuoyunun bilgilendirilmesinden çok kamuoyunu yönlendirme amaçlı yapıldığı, operasyon yapılan kişi ve kurumlara suç şüphesi ile değil nefret saikiyle operasyon yapıldığı izleniminin verilmeye çalışıldığı ve bu suretle toplumun özgürce kanaat oluşumunun engellendiği anlaşılmıştır.
Medyanın kamuoyunu etkileme gücü bilinmektedir ve bu nedenle dördüncü erk olarak anılmaktadır. Kamuoyunun bilgi edinme hakkına hizmet eden medyanın özellikle haber yayınlarında kamunun sağlıklı bilgiye ulaşabilmesi, özgürce kanaat oluşturabilmesi için tarafsız bir dil kullanması beklenmektedir. Özellikle yargıyı ilgilendiren ve soruşturulmakta olan olaylar haberleştirilirken yargıyı etkileyecek, insanların yargı ve emniyete olan güvenlerini zedeleyecek bir üslup kullanılmaması sorumlu yayıncılık gereği gözükmektedir. Nitekim RTÜK tarafından 2014 yılında hazırlanan Yayın İlkeleri Rehberi'nde yargılama süreçlerine ilişkin yer alan ilkelerden biri de "Görülmekte olan bir davayla ya da sürmekte olan bir soruşturmayla ilgili olarak, söz konusu davanın ya da soruşturmanın akışını etkileyecek şekilde haber yapılmamalıdır." şeklinde belirlenmiştir.
Özetle; rapora konu olan haberlerde, henüz yargı süreci devam eden operasyonun "Nefret Operasyonu" olarak nitelendirilmesi ve haber başlıklarında "Hayırseverlere Operasyon", "Hastaneye Nefret Operasyonu" gibi ifadelerinin kullanılması dolayısıyla haber sunumunun tarafsız yayıncılıktan uzak, subjektif değerlendirmeler içerdiği anlaşılmıştır. Söz konusu yayınlar ile yargılama süreci devam eden ve kamuoyunda Paralel Yapı Operasyonu olarak bilinen hukuki süreçle ilgili kamuoyunda olumsuz bir algı oluşturulmaya çalışıldığı düşünülmektedir.
Sonuç olarak; STV logolu medya hizmet sağlayıcının bahsolunan yayını nedeniyle 6112 sayılı Kanun'un 8/1 (ı)'da düzenlenen"Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır..."ve 8/1 (i)'de düzenlenen"...yargıya intikal eden konularda yargılama süresince, haber niteliği dışında yargılama sürecini ve tarafsızlığını etkiler nitelikte olamaz."hükümlerini ihlal ettiği değerlendirilmiştir.” Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Yayın kuruluşunun; 6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı ve i) bentlerini ihlal ettiğikanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda;
İhlale konu programda; henüz yargı süreci devam eden operasyonun "Nefret Operasyonu" olarak nitelendirilmesi ve haber başlıklarında "Hayırseverlere Operasyon", "Hastaneye Nefret Operasyonu" gibi ifadelerinin kullanılması dolayısıyla haber sunumunun tarafsız yayıncılıktan uzak, sübjektif değerlendirmelere yer verildiği izlenmiştir.
Söz konusu kuruluşa 04.12.2013 tarihli yayını nedeniyle evvelce 26.12.2013 tarih ve 2013/70 sayılı toplantıda alınan 11 nolu Üst Kurul Kararıyla 6112 Sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşıldığından; 6112 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması gerektiği, kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere; STV logosuyla yayın yapanSAMANYOLU YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. unvanlıkuruluş hakkında;6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendindeki; "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır..."hükmünü tekraren ihlal etmesi nedeniyle, aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca;
1- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Aralık 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 101.293,10 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin)(2016 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 14.359 (ondörtbinüçyüzellidokuz) Türk Lirasından az olamayacağından 14.359 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
2- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Ankara Kamu Girişimci Şubesi TR98 0001 0025 3300 9999 9951 93 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
Üst Kurul Başkan Vekili Esat ÇIPLAK ile Üst Kurul Üyesi Ersin ÖNGEL’in karşı oylarıyla, oy çokluğuyla karar verildi.