İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 28.01.2016 tarihli ve 81 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“Star TV logosuyla yayın yapmakta olan Işıl Televizyon Yayıncılık A.Ş. ticari ünvanlı yayın kuruluşunda, hafta içi her gün, Seda SAYAN ve Uğur ARSLAN'ın sunumuyla 13.30 ile 17.00 saatleri arasında 'Evleneceksen Gel' isimli bir program yayınlanmaktadır. Evlilik talebi ile medya kuruluşuna başvurduğu ileri sürülen bekâr kişiler ile bunlarla evlenme niyetinde olanların karşı karşıya getirildiği bu programda iki sunucu evlenme talebi ile kendilerine başvurduğu bilinen kadın ya da erkekle iletişime geçmek isteyenlerin programa telefon aracılığıyla katılmalarını istemektedir. İzleyici karşısında stüdyoda ve genellikle canlı olarak yayınlanan bu programda görüştürülen adayların evlilik niyetlerine ilişkin stüdyodaki izleyicilere yorum yapmaları istenmektedir. Bu anlamda zaman zaman adaylardan bağımsız olarak da izleyiciler arasında da tartışmalar yaşandığı görülmektedir. Söz konusu programda, damat ve gelin adayları arasında sıklıkla eleştiri sınırını aşan, olumsuz söz ve davranışlar içeren tartışma ve sinir krizlerinin yaşandığı tespit edilmiştir.
04.01.2016 Pazartesi günü yayınlanan programda, Yılmaz'ın Esra'ya talip olmasına sinirlenen Tülay ve Gülay kardeşlerin 'sinir krizi' geçirmiş; eleştiri sınırlarını aşan, insan onurunu zedeleyici ve aşağılayıcı ifadeler içeren bir tartışma yaşanmıştır.
Söz konusu programda saat 15:20:51'de şu diyaloglarla başladığı görülmüştür;
"Seda SAYAN:Bu nereye gidiyor, gel!...
Gülay:..... Oyunculuk teklifi bekliyor..
Uğur ARSLAN:Gülay nereye? Gel, gel bir dakka Gülay, niye kızdın?
Seda SAYAN:Gel bir şey söyleyeceğim. Kız gel, bir şey söyleyeceğim.Ayol mikrofona konuşun, mikrofonu al,mikrofonu. Töbe töbe(Her iki sunucunun, yüksek tansiyonu düşürmek yerine olumsuz anları yayına yansıtma telaşına düştükleri görülmüştür.)
Tülay:....Burda oyun oynuyor. Yeter artık.....kimsenin yaşamadığı acıları ben çektim. Kimse benim hayatımı yargılayamaz. Evet çok acı çektik Gülay'la. Biz tamam mı ... Mutlu olmak istiyorum suç mu? .... Yeter herkesin bizimle uğraştığı....
Uğur ARSLAN:Sakin.
Tülay:..........(Burada Tülay'ın sesi kesiliyor.)
Seda SAYAN:Dur, dur, bırak, bırak. Bir şey söyleyecem, konuş.
Tülay:Seda abla yeter. Yemin ediyorum. Çok yoruldum. Mutlu olmak istiyorum. Yemin ediyorum. ... Yalvarıyorum. Ne olur! Seda abla.
Seda SAYAN:Bir saniye. Durun, durun anlatsın, içini döksün, rahatlasın. Ver mikrofonu. Gel yanıma gel, yanıma gel.
Tülay:Çook zor.....çok zor ....Seda abla yemin ediyorum. Anladın sen.....
Uğur ARSLAN: Sakin, sakin ol"(Klip - Evleneceksen Gel - Sinir Krizi)
Yukarıda deşifre edilen örnek sahnelerin benzerlerine programın tamamında sıklıkla rastlanmaktadır. Bekar olduğu iddia edilen kadınlar ve erkekler birbirini seçme yarışına sokulmakta, olumsuz rol modeli oluşturan söz, davranış ve tutumlara başvurulmakta ve rekabette birbirlerinin onurunu hedef alan aşağılayıcı ve küçük düşürücü itham ve beyanlarda bulunmaktadırlar. Zikredilen olumsuz davranış biçimi, diğer yayın kuruluşlarında yayınlanan reality show ve yarışmalarda da ortaya konmakta, tabir yerindeyse bu durum görsel medya açısından artış gösteren "bir eğilim"e işaret etmektedir.
Medya kuruluşları açısından 'ekonomik gerekçelerle' izlenme oranı önemli bir başarı ve kazanç göstergesi sayılmaktadır. Temel maddi kaynaklarından biri olan reklam gelirlerinin yüksek olması için reklam verenler tarafından tercih edilmeleri, izlenme oranlarının yüksek olmasına bağlıdır. Medya hizmet sağlayıcıların, izlenme oranı yüksek programlar yaparken toplumsal değerleri ve kurumları dikkate alarak dengeyi korumaya çalışmaları sosyal sorumluluk ilkesinin gereğidir. Bilindiği gibi evlilik, sağlıklı bir toplumun temelini oluşturan aileyi kuran önemli bir kurumdur. Sağlam temeller üzerine inşa edilen evliliklerin, toplumsal refahın temininde önemli bir role sahip olduğu unutulmamalıdır. Toplumsal anlamda evlilik gibi büyük öneme sahip bir kurumu ele alan programlarda azami hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu programlarda ekonomik çıkarlardan ziyade sosyal sorumluluk ve toplumsal değerlerin gözetilmesi beklenmektedir.(Kazım Özkan ERTÜRK, 2009) Yukarıda zikredilen olumsuz rol modeli oluşturan ve kamuoyunun evliliğe dair kanaat ve görüşlerini olumsuz yönde etkileyebilecek söz, tutum ve davranışların sıklıkla yer aldığı programın ilgili mevzuat açısından ihlal oluşturduğu değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak; Star TV logosuyla yayın yapmakta olan Işıl Televizyon Yayıncılık A.Ş. ticari ünvanlı yayın kuruluşunun söz konusu yayınıyla, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde ifade edilen, "İnsan onuruna ... aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmüne aykırı yayın yaptığı kanaatine varılmıştır.” Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Yayın kuruluşunun; 6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendini ihlal ettiğikanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda;
İhlale konu programda; bekâr olduğu iddia edilen kadınlar ve erkekler birbirini seçme yarışına sokuldukları, olumsuz rol modeli oluşturan söz, davranış ve tutumlara başvurulmakta ve rekabette birbirlerinin onurunu hedef alan aşağılayıcı ve küçük düşürücü itham ve beyanlarda bulunmakta oldukları, bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntılı deşifre edilen bu sahnelerin benzerlerine programın tamamında sıklıkla rastlandığı, izlenmiştir.
Bu nedenlerle, yayıncı kuruluşun anılan yayını ile, 6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendindeki; “İnsan onuruna ... aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez.” hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan kuruluşa 17.10.2011, 07.11.2011 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 15.12.2011, 27.12.2011 tarih ve 2011/68, 2011/70 sayılı toplantılarda alınan 36, 9 nolu Üst Kurul Kararlarıyla 6112 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşıldığından; aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması gerektiği, kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere;
STAR TV logosuyla yayın yapanIŞIL TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş. unvanlıkuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendindeki; “İnsan onuruna ... aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez.” hükmünün tekraren ihlali nedeniyle, 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca;
1- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Aralık 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 48.670.134,66 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde bir oranı (%1) 486.701,00 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
2- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Ankara Kamu Girişimci Şubesi TR98 0001 0025 3300 9999 9951 93 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
Üst Kurul Üyeleri İsmet DEMİRDÖĞEN ve Süleyman DEMİRKAN’ın karşı oylarıyla, oy çokluğuyla karar verildi.