İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 13.01.2016 tarihli ve 32 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“Star Televizyonu'nda hafta içi hergün "Genel İzleyici" koruyucu sembolü ile"Evleneceksen Gel"adlı bir evlendirme programı canlı olarak yayınlanmaktadır. Sunuculuğunu Seda Sayan ve Uğur Arslan'ın yaptığı programa, evlenmek isteyen kişilerin, ekranda verilen e-mail adresi veya telefon numarasını arayarak ya da eş bulmak için daha önce katılmış adaylara talip olmak üzere verilen telefon numarasını aradıklarında, stüdyoya davet edilerek katılımları sağlanmaktadır
Söz konusu programın24.12.2015tarihli bölümüne(2. Klip)saat 14:42:42'de evlenmek üzere Gamze ve Özge adlı iki kız kardeş katılmış hem kendilerini tanıtmışlar, hem de eş adaylarında aradıkları kriterleri açıklamışlardır. İki kardeş kendilerini tanıtırken birer kez evlendiklerini ve her ikisinin de birer çocukları olduğunu ifade ederken, program sunucusu Seda Sayan, Gamze'nin çocuğunun dünyadaki 7 milyarıncı çocuk olduğunu açıklamış ve yayın ekibinden konuya ilişkin hazırladıkları VTR'nin ekrana getirmesini istemiştir.
Sunucunun bu talebi üzerine, saat 14:44:00'de, "Gamze'nin Oğlu Yusuf Efe Dünya'nın 7 Milyarıncı Çocuğu"şeklinde alt yazı ile ilgili VTR ekrana getirilmiştir. 1 dakika 36 saniye süreyle, "Dünya Nüfusu 7 milyara ulaştı. Birleşmiş Milletler bu nüfusun hem bir fırsat, hem de baş edilmesi gereken bir sorun olduğuna dikkat çekmek için, her ülkeden 7 milyarıncı bir bebek seçti. Evet 7 milyar bir güç ama gereksinimleri karşılandığında bir olanak, bir fırsat. Ama bunu ihtiyaçları karşılanmadığında da dünyada çevreden eğitime ve sağlığa kadar gerçekten bir risk ve yük. Türkiye'nin 7 milyarıncı bebeği ise Yusuf Efe oldu. Saatler 12:00' yi gösterdiğinde Dünya Nüfusu 7 milyar oldu. Birleşmiş Milletler'de her ülkeden 7 milyarıncı sembolik bir bebek seçti. Türkiye'nin sembolik 7 milyarıncı bebeği Ankara'da Zekai Tahir Burak Hastanesi'nde az önce dünyaya geldi" sunumu ile başlayan VTR, o gece Yusuf Efe'yi hastahanede ziyaret ederek altın takan Birleşmiş Milletler ve Sağlık Bakanlığı yetkilerinin açıklamaları, Yusuf Efe'nin annesinin kucağında çekilmiş görüntüleri ve Gamze'nin bu konudaki duygularını ifade eden açıklamaları ekrana getirilmiştir.
VTR yayınının hemen akabinde, sunucu Seda Sayan, Uğur Arslan ve Yusuf Efe'nin annesi Gamze arasında, "Seda Sayan: Vallaha Uğurcuğum bizim burada her kesimden dostlarımız var, kardeşlerimiz var, yavrularımız var.Ama 7 milyarıncı bebeğin annesini burada evlendirmek çok güzel bir şey ya. /Uğur Arslan: Ne güzel ya. Şimdi ne türlü şeylerden istifade edecek senin bebeğin?/ Gamze: Dünya vatandaşı. Pasaportsuz bütün ülkelere gidip gelecek....Okulu burslu olarak okuyacak./Uğur Arslan: Kolejde hayatı boyunca burslu okuyacak. Hastane./Gamze: Özel bir hastanede./Uğur Arslan: Oh, aman ne güzel./ Seda Sayan: Harika bir şey ya....." şeklindeki diyloglarla da dünyanın 7 milyarıncı çocuğu olmanın Yusuf Efe'ye sağladığı avantajlar açıklanmıştır.(1. Klip)
Yukarıda yer alan tanımlamalardan 4 yıl önce Birleşmiş Milletler tarafından dünyanın 7 milyarıncı çocuğu seçilen Yusuf Efe'nin, haberlere konu olduğu yıllarda çekilmiş görüntülerinin ve bu seçimin ona sağladığı imtiyazların anneye gelecek eş adayları üzerinde pozitif bir etki bırakacağı beklentisi ve programın izlenebilirlik oranının artırılması amacıyla programa taşındığı, nitekim ertesi gün,25.12.2015tarihli bölümde,(4. Klip)saat 14:54:14'de sunucu Uğur Arslan'ın, "Gamze dünyadaki 7 milyarıncı bebeğin sahibi. 4 yaşında bir evladı var. Allah bağışlasın. Seni istemeye gelmişler Gamze. Davet ediyoruz. Vedat Bey geliyor. Buyrun Vedat Bey."şeklindeki açıklamalarıyla bu amacı destekler nitelikte bir anons yaptığı tespit edilmiştir.(3. Klip)
Aynı gün çocuğun babası olduğunu iddia eden bir vatandaş, Alo RTÜK hattına yaptığı şikayet başvurusunda; Yusuf Efe'nin annesi ile iki yıl önce ayrıldığını, çocuğun velayetinin kendisinde olduğunu, oğluna ilişkin 'Evleneceksen Gel" adlı programda yayınlanan VTR için kendisinden izin alınmadığını, bu konudaki şikayetinin dikkate alınarak kurulumuzun ilgili yayın hakkında gerekli cezayi müeyideyi uygulamasını istemiştir.
SONUÇ OLARAK;
6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8/1. fıkrası, medya hizmet sağlayıcılarına, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla yapmalarını hükmederken, ilgili yasanın aynı maddesinin(ğ)bendi çocukların yayın yolu ile istismar edilmesini engellemektedir. Ayrıca Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin19.maddesinde yer alan,"Taraf Devletler çocuğun ana-babasının ya da onlardan yalnızca birinin yasal vasi veya vasilerinin ya da bakımını üstlenen herhangi bir kişinin yanında iken,.....ihmal veya ihmalkar muameleye...her türlü istismar ve....korunma hakkını kabul ederler."şeklindeki hüküm, çocukların istismar alanlarını uluslararası sözleşme ile de güvence altına almıştır. Bu yasal hükümler dikkate alındığında, medya hizmet sağlayıcılardan, çocukların yer aldığı yayın içeriklerinde ebeveynlerin rızası olsa bile bu yayının, çocuk açısından bir hak ihlali içerip içermediği veya yayına kattıkları çocuğun istismar edilip edilmediği konusunda duyarlılık göstermesi beklenilmektedir. Rapora eklenen klipler ve yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında, ilgili medya hizmet sağlayıcının bu sorumlulukları gözardı ederek, yeni doğmuş bir bebeği evlendirme programında yayın malzemesi olarak kullandığı, bu nedenle de 6112 sayılı yasanın8.maddesinin1. fıkrasının(ğ)bendinde yer alan "Çocuklara, güçsüzlere ve özürlülere karşı istismar içeremez ve şiddeti teşvik edemez. "hükmünü ihlal ettiği değerlendirilmiştir.” Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Yayın kuruluşu bu yayını ile 6112 sayılı Kanunu'nun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) hükümlerini ihlal ettiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nınyazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca değerlendirilmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının tetkikinde; küçük bir çocuğun bir evlilik programına konu edilerek ekrana getirilmesinin, programı daha çekici ve izlenebilir kılmak adına çocuk istismarı şeklinde değerlendirilmesi ile Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinin ihlali nedeni ile uyarılmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere, STAR TV logosuyla yayın yapan IŞIL TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendindeki; "Çocuklara, güçsüzlere ve özürlülere karşı istismar içeremez.. " hükmünün ihlali nedeniyle,aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre “UYARI” YAPTIRIMININ UYGULANMASINA, 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, aynı yayın ilkesinin tekraren ihlali halinde, Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrasında yer alan; “Uyarının ilgili kuruluşa tebliğinden sonra ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir.” hükmü uyarınca idari para cezası yaptırımı uygulanacağının yapılacak tebligatta bildirilmesine oy birliği ile karar verildi.