İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 15.06.2017 tarih ve 702 sayılı yazısına konu ARAFAT TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 09.06.2017 tarihinde saat 13:39:40’da yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 09.06.2017 tarihinde saat 13:39:40’da yayınlanan, “Yasin Konevi İle Bu Sevda Bitmez” adlı programda “Mesir Macunu” adlı ürünün tanıtımına yer verilmiş, mesir macunu yanında ümmüsübyan duasının hediye olarak verileceği ve hemen sonrasında “Reklam” ibaresiyle mesir macununun ticari iletişim yayınına geçilerek sunucu tarafından, “…Mesir Macunu şiparişinizde ümmüsübyan korunma cevşenlerinden de 5 adet hediye göndereceğiz. Ne kadar kampanya alırsanız o kadar ümmüsübyan cevşeni hediye edeceğiz...Sabah akşam aç karnına birer tatlı kaşığı tüketiceğiz. Ramazan ayında sahur ve iftarda birer yemek kaşığı. Vücuda lazım olan vitamin, enerji ve mineraller vücuda depolanıyor. Vücüt enerjiniz gün boyu düşmeden orucunuzu rahat tutuyorsunuz....İftarda bir yemek kaşığı alıyorsunuz, hazmı kolaylaştırıcı sindirim sistemi düzenleyici. Depresyonu olanlar, sinir hastası olanlar mesir macununa devam etsinler. Sinir sistemini rahatlatır. Kolestrol, hipertansiyonu düzenler. Vücuttaki şekeri dengeler. Mide rahatsızlıklarında etkilidir. Mide ve bağırsaktaki mikropları öldürür. Ekşime ve yanmalara iyi gelir. grip, nezle, anjin, sinüzit, soğuk algınlığına faydalıdır. İdrar söktürür. Böbrekteki kum ve taşların dökülmesine yardımcı olur. Astım, bronşit, nefes darlığına faydalıdır. Öksürüğü anında keser. Akciğer, karaciğer hastalıklarında tedavi edicidir. Bel gevşekliğini, soğukluğunu giderir. Çocuk gelişmelerinde ve beslenmelerinde eşsiz bir besin kaynağıdır....erkeklerde vücut direncini artırır, prostata faydalıdır, idrar yolları iltihaplarında etkilidir. Baş , migren ağrılarına iyi gelir. Romatizma ve kireçlenmelere iyi gelir. Vücut yorgunluğunu giderir. El, ayak titremeleri, felçlere faydalıdır. Romatizma, siyatik, sırt ve bel ağrılarında faydalıdır. Kadın hastalıklarını giderir her türlüsünü. Adet hallerini düzene sokar. Hafızayı kuvvetlendirir, dikkati arttırır, zihni açar. Kırkbir Şifalı Bitki. Bu doğal kimyasalsız mesir macunun sizlere kampanyalı gönderecem ve yanında 5 adet Ümmüsübyan korunma zırhı hamaili cevşen duasını mesir macunu yanında hediye göndereceğim" (Klip-mesir macunu-ümmüsübyan cevşen)” şeklinde ifadeler ile " 5 Adet ÜMMÜSÜBYAN HAMAİLİ HEDİYE 5 KAVANOZ (ROVAK) MANİSA MESİR MACUNU - 69 TL KARGO+BİZDEN www.bayramdan.com","...0 212 936 02 57 çağrı numaram…"şeklinde yazılı ve sözlü ifadelere yer verildiği, ayrıca hediye olarak verilen ümmü sübyan korunma cevşeni hakkında da "…Bu korunma duasını üzerinizde taşıdığınız zaman sihirden, büyüden, nazardan, kötü mahluk şerlerinden, bereketsizlikten, huzursuzluktan, kavgadan, tartışmadan, eşler arası soğukluktan, evlatların asiliklerinden, kötü ahlaklardan kurtulmaya vesiledir.... Özellikle ümmüsübyan hastalığı kadın ve çocuklu kadınlara musallat oluyor....Kısa bir süreliğine bundan 5 adet göndereceğim için ekran altındaki numaramızı sizler şuan aramaya başlayın..." şeklinde ifadelerle kullanma amacına yönelik açıklamalar yapıldığı da görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik yayında, ürünün sağlık sorunlarına çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtımının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği ve toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
İhale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
1) 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlali nedeniyle;
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca,
a) İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurulmak suretiyle, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %5 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Mayıs 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2017 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 14.908 (ondörtbindokuzyüzsekiz) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konuPROGRAM YAYINININ TAKDİREN 5 (BEŞ) KEZ DURDURULMASINA, bu idari tedbirin uygulanma zamanın kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
c) İdari tedbir uygulaması sonucu yayını durdurulan programın yerine, aynı yayın kuşağında ve ticari iletişim yayını içermeksizin, Üst Kurulca temin edilen kamuya yararlı nitelikteki programların yayınlanmasına,
d) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir… Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi
ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.