İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 10.05.2018 tarih ve 247 sayılı yazısına konu PLANET ÇOCUK logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 23.03.2018 ve 26.03.2018 tarihlerinde yayınlanan “Spirit” adlı çizgi film yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere; PLANET ÇOCUK logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 23.03.2018 ve 26.03.2018 tarihlerinde genel izleyici logosu ile 08:30–12:55–19:00 saatlerinde yayınlanan “Spirit” adlı çizgi film yayınında “dişi karakterin erkek karaktere duygusal yakınlık hissetmesi sonucu hal ve hareketlerin tasvir edildiği, kadın- erkek ilişkilerine dair yapılan tasvir sırasında, çocuk dünyasının saflığına tezat niteliğindeki ögelerin, sosyal öğrenme araçlarından biri olan çizgi filmlere konu edildiği, Lucky isimli çizgi film karakteri ve bir grup arkadaşının gece yarısı hasat avı oyunu oynarlarken Lucky’nin tenha bir bölgede babasını ve öğretmenini duygusal olarak yakınlaşırken (öpüşürken) gördüğü ve gördükleri karşısında şoka girdiği” şeklinde sahnelere yer verildiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, çizgi filmler çocukların gelişiminde çok önemli bir yer tutmaktadır. Yapılan çalışmalar çizgi filmlerin çocukları eğlendirmenin yanında onların kişisel ve toplumsal gelişimine ve hayal dünyasının zenginleşmesine katkı sağladığını göstermektedir. Çocukların özellikle çizgi filmler aracılığıyla soyut ve somut pek çok kavramı öğrendikleri de düşünülecek olursa içeriği özenle hazırlanmış çizgi filmlerin çocukların bilişsel gelişiminde önemli rol oynadığı söylenebilir. Çizgi filmler, bir çok mesajı ve kavramı resimlerle ve sembollerle çocuklara iletebilmektedir ve bu dönemde edinilen bilgilerin, deneyimlerin ve öğrenmelerin yaşam boyu devam eden öğrenme, yaratıcılık, başarı, kişilik, seçimler vb. birçok unsuru etkilemektedir. Böylece, çizgi filmlerde çocukların yaşlarına uygun içerik seçimi büyük önem taşımaktadır. İçerik açısından yaşlarına uygun olmayan zararlı yayınlara maruz kalan çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimleri olumsuz etkilenecek ve beraberinde geri döndürülemez sonuçlar getirecektir. Bu değerlendirmelerden hareketle genel izleyici logosu ile yayınlanan "Spirit" adlı çizgi filmin yayın içeriği açısından çocuklara uygun olmadığı, yetişkinlerin dünyasına ait unsurların ve yetişkin davranış biçimlerinin, çizgi filmin kurgusunda izleyicilere aktarıldığım görülmektedir. Çocukların dünyasına bu türden bir kurgunun dahil edilmesinin çocukların doğasından gelen masumiyetlerine zarar verebileceği ve söz konusu kurgunun kadın- erkek ilişkileri açısından çocukların kendi nezdinde inşa ettiği gerçeklik algısının, ahlaki ve zihinsel gelişimlerini olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir.
Dolayısıyla ihlale konu içeriğin korunması gereken izleyici kitlesinin ekran başında olabileceği (08:30–12:55–19:00) zaman ve saatlerde ekrana getirilmesinin, çocuk ve genç izleyicilerin duygusal, ahlaki, zihinsel ve sosyal gelişimlerini olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %1 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Şubat 2018 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 292.539,47 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2018 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 17.065 (onyedibinaltmışbeş) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Başkan Vekili Esat ÇIPLAK ile Üst Kurul Üyesi Arif FIRTINA ile İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.