İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 16.05.2018 tarih ve 254 sayılı yazısına konu STAR TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 29.03.2018 ve 05.04.2018 tarihlerinde yayınlanan “Avlu” adlı dizi film yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
STAR TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 29.03.2018 ve 05.04.2018 tarihlerinde saat 20:00’da yayınlanan kadın mahkumların yaşam öykülerinin anlatıldığı “Avlu” adlı dizi filmin 29.03.2018 tarihli bölümde; “Azra isimli mahkum, Naciye isimli mahkumun kerpetenle tırnaklarını çekmek algısı uyandırıp zorla saçını keserek işkence edildiği, koğuş liderlerinden birisi olan Azra, koğuştaki gücünü devam ettirmek için telefona ihtiyaç duymaktadır. Ancak hapishane kuralları buna müsaade etmemektedir. Sicili temiz olan ve henüz bir gece önce koğuşa getirilen Deniz, dışarıdan sim kart sokabilecek en uygun adaydır. Hapishane idaresi bunu bildiği için Deniz'i gözlem altına alır. Deniz, Azra'nın korkusu ve baskısı ile görüşe çıkar ve ona sim kartı getiren kişiyle görüşür. Görüş saati bittiğinde Deniz gardiyanlar tarafından sıkı bir şekilde aranır. Yakalanacağını anlayan Deniz sim kartı yutar. Azra ve çetesi Deniz'i tuvalete götürüp yuttuğu sim karta ulaşmak için onu kusturup kusmuğunun içinden sim kartı eliyle çıkarmasını ister. Deniz onların istediğini yaparak sim kartı Azra'ya teslim eder. Azra amacına ulaşmış sim kartı içeri sokar Mahkumların içeriye telefon soktuğunu anlayan hapishane idaresi, o gece hem sim kartı, hem de içeriye gizlice sokulan uyuşturucuları bulmak için baskın bir arama yapmaya karar verir. Hapishane Psikoloğu'nun karşı çıkmasına rağmen, hapishane müdürü aramada özel eğitimli köpeklerin de kullanılması emrini verir. Koğuşlara yapılan ani baskında, annesiyle birlikte hapishanede yaşamını sürdüren Öykü karakterini canlandıran küçük bir kız çocuğu da arama esnasında köpeklerin saldırgan davranışlarına maruz kalır, Gereğinden fazla içki içen Deniz'in kocası, onu yerlerde sürükler ve ondan tekme tokat dayak yer. Bir şekilde kocasının elinden kurtulan Deniz bu kezde silahını alan kocası tarafından öldürülmek istenir. Babasının annesini öldüreceğini anlayan kızı silahı alır ve babasına ateş eder, 05.04.2018 tarihli bölümde ise; isyanı bastırmak için içeriye giren jandarmanın yine köpeklerle mahkumlara müdahale ettiği, annesi ile birlikte hapishanede yaşamını sürdüren Öykü'nün bu sahnelerde de yer aldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, Türkiye'nin taraf olduğu BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 32’nci maddesinde yer alan; "Taraf devletler, çocuğun ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek, ya da sağlığı ve bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul eder" hükmü ile çocukların yüksek yararının korunması yasal güvence altına alınmıştır.
Günümüzde televizyon tüm kitle araçları içerisinde belki de en kolay erişilen ve en yaygın kullanılan araç olması nedeniyle en etkili öğrenme kanalı olarak dikkat çekmektedir. Yapılan bilimsel araştırmalar televizyon ve medyada izlenen şiddetin gerek kısa, gerekse uzun vadede çocuklar ve gençlerin duygu, düşünce, değer, tutum ve davranışları üzerinde tetikleyici, hızlandırıcı ve özendirici bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır.
Dizi filmler konu itibariyle her ne kadar kurgusal yapımlar olsa da hikayelerini hayatın içinden aldıklarından toplumda gerçeklik noktasında bir karşılık bulabilmektedir. İhlale konu dizinin bazı sahnelerinde senaryo gereği hükümlü bir anne ile birlikte yaşamını hapishanede geçirmek zorunda olan 5-6 yaşında olduğu tahmin edilen küçük bir kız çocuğuna rol verildiği, dizinin ihlale konu bölümünde köpeklerin katıldığı arama ve müdahale sahnelerinde yetişkin bir kişinin dahi tahammül edemeyeceği görüntülerle karşı karşıya bırakıldığı, dolayısıyla çocukların ve gençlerin ekran başında olduğu (20:00) bir saatte yayınlandığı ve şiddet sahnelerinin yer aldığı ihlale konu dizinin, çocuk ve genç izleyicilerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimlerini olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. …” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Mart 2018 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 44.754.125,45 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde bir oranı (%1) 447.541,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Başkan Vekili Esat ÇIPLAK ile Üst Kurul Üyesi İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.