İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 08.12.2015 tarihli ve 1869 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“İlgi : Sağlık Bakanlığı İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun 13.02.2013 tarih ve 18816847
sayılı yazısı.
Uydu üzerinden yayın yapmakta olan ve ağırlıklı olarak Dr. Ömer COŞKUN adlı kişi tarafından üretildiği ifade edilen bitkisel ürünlerin tanıtımı ve satışına yönelik ticari iletişim yayınlarına yer veren Nisa TV logolu yayın kuruluşu tarafından 24.11.2015 tarihinde, 10:21:16'dan itibaren yayınlanan tele-alışveriş kuşağında, Dr. Ömer COŞKUN tarafından tanıtımı ve satışı yapılan "MAMMARIA GROWTH", "SPECIAL FOR WOMEN" ve "ANGELICA" adlı kadınlar için cinsel performans arttırıcı, göğüs büyütücü ve cilt bakımı gibi özellikleri olduğu iddia edilen bitkisel olduğu iddia edilen ürünlerin tanıtımı yapılmıştır.(Klip: Mammaria growt Nisa 25.11.2015)
Söz konusu yayının başlangıcında ürünlerin görselleri ekranda görülmekte olup ayrıca "YENİ! Mammaria Growth Göğüs Büyütücü Krem, Daha Büyük ve Güzel Göğüsler İçin Doğal Desteğiniz..., DAHA DİK! DAHA SIKI! DAHA BÜYÜK!" reklam tanıtım sloganları ve alışveriş yapılacak telefon numarası ekrana yansıtılmıştır. Bu tanıtımın bitimine müteakip yayında reklam sesi ve Ömer Coşkun tarafından ürünler sesli olarak pazarlanmaktadır. Buna ilişkin deşifre metni şu şekildedir:
"Dış Ses: Ameliyatsız, bıçaksız, acı çekmeden, riske girmeden muhteşem göğüslere sahip olmak artık elinizde. Bitkisel içeriğe sahip dünyada milyonlarca kadının tercihi Mammaria Growth göğsünüzü kabartacak.
Ömer COŞKUN: Tepeden tırnağa güzellik için Special For Women. Özellikle göğüslerinizin bakımı için, göğüsler, topuk çatlakları, karnınızda oluşan çatlaklar için Mammaria Growth. Müthiş bir krem.
Dış Ses: Bu ürün sayesinde daha sıkı ve dolgun göğüslere sahip olabilirsiniz. Mammaria Growth yüzde yüz doğal ürün olup, yan etkisi bulunmamaktadır.
Ömer COŞKUN: Bizim ürünlerde asla kimyasal madde yoktur. Sentetik madde yoktur. İnsan sağlığına zararlı bir şey yoktur. Bu sette her şey doğal. Her şey güzel. Special For Women Damla, Mammaria Growth Krem yanında Angelica.
Dış Ses: Üreme yaşlarında bayanların vücudu yeni doku gelişimine yardım eden östrojen hormonunu maksimum düzeyde salgılar. Bu hormon kadın göğüslerinin şeklini, sıkılığını ve boyutunu belirlemede etkilidir. Mammaria Growth östrojene benzer bitkisel kökenli fito-östrejenler içerir. Bu maddeler doku büyümesini stimüle eder ve göğüslerin daha sıkı daha dolgun görünmesine, sarkmış göğüslerin toparlanmasına yardımcı olur. Muhteşem göğüslere sahip olmak için doğadaki bitkilerden destek alabilirsiniz.
Ömer COŞKUN: Bütün kadınlara, ergenlik çağına girmek üzere olan genç kızlara, herkese ben bunu tavsiye ediyorum.
Dış Ses: Mammaria Growth bitki özlerinden formülize edilmiş, tamamen bitkisel bir krem formulüdür. Mammaria Growth kalıcı etkiye sahiptir. Kullanmaya başladıktan on gün sonra etkisini gözle görülür bir biçimde hissedebilirsiniz.
Ömer COŞKUN: Angelica nedir? Angelica'nın ne olduğunu bir suyun içine üç damla koy görürsün. Üç damla ile gelen hayat. Hani bir tabir vardır erkekler için düz duvara tırmanmak diye. Kadınlar için azdırıcı bir damla. Acayip güzel. Her kadın bence bir denemeli.
Dış Ses: Silikonlar artık tarihe karışıyor. Mammaria Growth pahalı ve tehlikeli ameliyatlara güvenli ve etkili bir alternatiftir. Her yaştaki kadının kullanabileceği Mammaria Growth var.
Ömer COŞKUN: Special For Women Damla, Mammaria Growth Krem yanında Angelica. Sana düşen ne? Alo demek alo.
Dış Ses: Başka hiçbir yerde bulamayacağınız sadece Doktor Ömer COŞKUN kalite ve güvencesiyle sahip olacağınız Mammaria Growth ürününe kargo bedeli ödemeden sahip olabilirsiniz. Bu harika ürüne sadece 65 TL'ye sahip olmak için hemen bizi arayın."
Yayın kuruluşunda yayınlanan söz konusu reklamda, ekteki klipte ve yukarıdaki deşifresinde de görüleceği üzere, ürünlerin cinsel performans arttırıcı, göğüs büyütücü ve cilt bakımına yönelik etkileri anlatılmakta ve görüntüleri de ekrana yansıtılmaktadır.
Sağlık Bakanlığı'nın görev ve yetkilerinin belirlendiği 663 Sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 27'nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, "Sağlık beyanı ile satışa sunulacak ürünlerin sağlık beyanlarını inceleyerek bu beyanlara izin vermek, izinsiz veya gerçeğe aykırı sağlık beyanı ile yapılan satışları denetlemek, gerektiğinde durdurma, toplama, toplatma ve imha iş ve işlemlerini yapmak veya yaptırmak, izin ve sağlık beyanları yönünden bunların her türlü reklam ve tanıtımlarını denetlemek ve aykırı olanları durdurmak, piyasaya arz edilen ilaç, tıbbi cihaz ve ürünlerin reklam ve tanıtımının usul ve esaslarını belirlemek ve uygulamasını denetlemek" hükmündedir.
Bu kapsamda, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'ndan gelen ilgi b yazısında, "İnsan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu, yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin, Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği" belirtilmekte ve "Endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği" hatırlatılarak "Ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna" dikkat çekilmektedir. Ayrıca, mevzuat gereğince televizyon ve radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satış ve pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Sağlık Bakanlığı İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun ilgi yazısında; bazı TV ve radyo kanallarının reklam veya programlarında gıda takviyelerinin, muhtelif hastalıklara iyi geldiği şeklindeki sağlık beyanlarıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, yayınlarda sürekli olarak hastaların bitkisel tedavileri kullanmaya teşvik edildiği, hastaların tıbbi tedaviden uzaklaştırıldığı ve yüksek maliyetli ürünleri kullanmak zorunda bırakıldığı belirtilmiştir. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ilgi yazısında; tanıtımlarda ürünleri kullandığını ve faydalı olduğunu beyan eden kişilerin seçilmekte olduğunu, güya toplumu bilgilendirmek amacıyla uzmanlıkları akademik olarak kanıtlanmamış olan şahısların görüşlerine yer verildiğini ve bu programlarda Doktor unvanlı Mustafa Eraslan ve Ömer Coşkun gibi sağlık meslek mensuplarının da doğrudan veya dolaylı olarak rol aldığının yakından müşahede edildiğini ifade etmiştir.
Sağlık Bakanlığının ilgi yazısından hareketle, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği dolayısıyla izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Çocuk ve gençlerin ekran karşısında olduğu bir saatte cinsel performans artırıcı ve göğüs büyütücü ürün olduğu iddia edilen bu tür ürünlerin tanıtımının "Hani bir tabir vardır erkekler için düz duvara tırmanmak diye. Kadınlar için azdırıcı bir damla." gibi sözler, cinselliğe ilişkin ifadeler ve cinsel çağrışımlı görüntüler kullanılarak yapılmasının cinsellik konusunda yeterli zihinsel ve fiziksel olgunluğa erişmemiş bu kitlede cinsellik algısını olumsuz etkileyeceği, bu kişilerin yetişkinlere ilişkin mesajlara maruz kalmasına yol açacağı düşünülmektedir. Bu bakımdan söz konusu ticari iletişim yayınının gençlerin ve çocukların da izleyebileceği bir zamanda yapılmasının, çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimine zarar vereceği açıktır.
Sonuç olarak; Nisa TV logosu ile yayın yapan Nisa Radyo Televizyon Yayıncılık A.Ş. unvanlı medya hizmet sağlayıcı yayın kuruluşunun 24.11.2015 tarihinde saat 10:21:16'dan itibaren yayınlandığı sözü edilen ticari iletişim yayınında, bitkisel içerikli ürünlerin tanıtımı yapılırken sergilenen içerik nedeniyle;
a) 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunun "Yayın Hizmetlerinde Ticari İletişim" başlıklı 9. maddesinin 6. fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" hükmü ile aynı fıkranın (ç) bendinde yer alan; "Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek",
b) 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinde birinci fıkrasında yer alan "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır ..." hükümlerini ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.”
Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Söz konusu yayın ile, 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinin ile 6514 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin ihlal edildiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Sağlık Bakanlığı’nın konuya ilişkin ilgi yazısında; bazı TV ve radyo kanallarının reklam veya programlarında gıda takviyelerinin, muhtelif hastalıklara iyi geldiği şeklindeki sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, yayınlarda hastaların bitkisel ürünleri kullanmaya teşvik edildiği, hastaların tıbbi tedaviden uzaklaştırıldığı ve yüksek maliyetli ürünleri kullanmak zorunda bırakıldığının belirtildiği,
Diğer yandan, “Endikasyon belirtilen ürünler için Sağlık Bakanlığınca ruhsat düzenlenmesinin gerekmekte olup, Bakanlıktan ruhsatlı/izinli ürünlerin de 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarla Kanununun 1. maddesinde yer alan, “Tabip reçetesi ile verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak, münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde satılması zorunludur.” hükmü gereğince de televizyon, radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı ve pazarlamasının uygun olmadığı,
Hususları bir arada değerlendirildiğinde, anılan yayın kuruluşunun rapora konu ürün tanıtımı yayınının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu,
Ayrıca, yetişkin izleyici kitlesini ilgilendiren cinsel içerikli bir ürünün tanıtımına çocuk ve genç izleyicilerin dinleyebileceği bir saatte yer verildiği sabit görülmüştür.
Anılan kuruluşa 12.06.2013 tarihli yayını nedeniyle evvelce 17.07.2013 tarih ve 2013/43 sayılı toplantıda alınan 70 nolu Üst Kurul Kararıyla 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının ( c) bendi ile, 19.09.2013 tarihli yayını nedeniyle evvelce 31.10.2013 tarih ve 2013/60 sayılı toplantıda alınan 71 nolu kararı ile (ç) bendi uyarınca, ayrıca her iki bent ile ilgili müteaddit defalar uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşılmıştır.
Bu itibarla;
1- Aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması,
2- 18.01.2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesi,
Gerektiği kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere;
1- Aynı yayınla birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her iki ihlal de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden, 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendindeki; "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek." ve (ç) bendindeki; “Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek, …” hükmünün tekraren ihlali nedeniyle, NİSA TV logosuyla yayın yapan NİSA RADYO TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; aynı Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrası hükmü uyarınca;
a- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Ekim 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 2.500,00 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin) ( 2015 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 13.601 (onüçbinaltıyüzbir -) Türk Lirasından az olamayacağından 13.601 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Ankara Kamu Girişimci Şubesi TR98 0001 0025 3300 9999 9951 93 no’lu hesabına “6112 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
2- Ayrıca; 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
Oy birliği ile, karar verildi.