İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 13.01.2016 tarihli ve 38 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“HM logosuyla yayın yapmakta olan KAFUL RADYO VE TELEVİZYON İLETİŞİM REKLAM YAYINCILIK A.Ş.adlımedya hizmet sağlayıcı kuruluşta Dr. Ömer COŞKUN olarak bilinen kişinin bitkisel ürünlerinin tanıtımı yapılmaktadır.
Söz konusu medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 04.01.2016 tarihinde, 11:21:38-11:26:48 saatleri arasındaki yayında kadınlara özel, cinsel gücü ve isteği arttırdığı iddia edilen "Angelica Royal Drop" isimli ürünün tanıtımı yapılmıştır. Tanıtım yayını, dış ses tarafından seslendirilen "Angelica Royal Drop Türkiye'de ilk ve tek bayanlar üzerinde istek artırmaya yardımcı yasal damladır. Yapılan araştırmalara göre kadınların yüzde 33'ü hayatlarının bir bölümünde bu sorunu yaşamaktadır. Angelica bayanlara özel cinsel gücü ve isteği maksimum düzeye çıkaran bayanların yaşamış olduğu cinsel isteksizlik, yorgunluk ve kırgınlık hali gibi sorunların giderilmesine yardımcı bitkisel gıda takviyesidir" ifadeleri ile başlamaktadır (Klip:Angelica).
Söz konusu yayında Dr. Ömer COŞKUN'un, "Angelica nedir? Angelica'nın ne olduğunu bir suyun içine 3 damla koy görürsün. 3 damlada gelen hayat. Hani bir tabir vardır erkekler için düz duvara tırmanmak diye kadınlar için azdırıcı bir damla. Acaip güzel. Her kadın bence bir denemeli." şeklinde tanıtımını yaptığı yayının deşifresi şöyledir:
Arka ses : Angelica cinsel uyarılmayı artırarak hızlandırmaya, bayanlara orgazm kolaylığı sağlayarak orgazm gücünü artırmaya, ilişkiden alınan hazzı maksimum seviyeye taşıyarak partnerinizle daha zevkli daha mutlu bir ilişki yaşamanıza yardımcı olur. Bayanlar üzerinde uyarıcı etkiye sahip olan Angelica Avrupa'da binlerce kadının yüzünü güldürüyor. Angelica damla formülünde bulunan L-Arginine sayesinde cinsel bozukluk, üreme ve kısırlık sorunlarının tedavisinde de yıllardır kullanılan özel bir formüldür. Angelica damla cinsel organlardaki kan akışını ve basıncını düzenleyerek size düzenli ve uzun süreli bir cinsel hayat sunar. Angelica vücudunuza enerji ve zindelik katmaya, kan dolaşımını hızlandırmaya, sinir sisteminin düzenlenmesine, hormon üretiminin desteklenmesine, yorgunluğunuzu gidermeye ve maksimum cinsel performans sağlamaya yardımcı olur.
Angelica cinsel isteklerinizi harekete geçirmenin yanısıra vücudunuzun bağışıklık sistemıni güçlendirerek sizi dışarıdan gelebilecek HIV ve AIDS tehditlerine karşı korur....Sizler de partnerinize harika dakikalar yaşatmak ve yaşamak için Angelica Royal Drop ürününe hemen sahip olun. Angelica damla ile cinsel hayatınıza yeni bir heyecan katın. Cinselliği doruklarında yaşamak, partnerinize mutlu sonlar hazırlamak, heyecan dolu dakikalar yaşayarak yeni güne mutlu uyanmak için sizler de hemen Angelica damlaya sahip olun. Angelica fiziksel ve cinsel performansınızı artırarak sizlere sağlıklı ve uzun süreli arzu dolu bir cinsel hayat sunar. Uykusuz ve yorgun uyandığınız sabahları unutun. Angelica damla size gün boyu maksimum enerji ve maksimum cinsel istek sunar. Angelica istek artırıcı damla daha genç ve güçlü hissetmenize yardımcı olur. Tek taraflı mutluluklarla yetinmeyenlerin favori ürünü haline gelen Angelica damlaya hemen sahip olun. Angelica bayan istek artırıcı damlayı ihtiyaç halinde asitsiz ve alkolsüz içeceklere 5-6 damla katılarak kullanılması ya da direkt dil altına 4 damla damlatılması tavsiye edilir. Asitli ve alkollü içeceklerle birlikte kullanmayınız..."
Yukarıdaki deşifre metinde ve klipte görüleceği üzere tanıtımı yapılan kadınlara özel, cinsel gücü ve isteği maksimum düzeye çıkaran, kadınların yaşamış olduğu cinsel isteksizlik, yorgunluk ve kırgınlık hali gibi sorunların giderilmesine yardımcı olduğu iddia edilen bitkisel gıda takviyesi olarak sunulan bir üründür. Kadınlar için azdırıcı bir damla olarak tanıtılan ürünün cinsel organlardaki kan akışını ve basıncını düzenleyerek düzenli ve uzun süreli bir cinsel hayat sunduğu, vücuda enerji ve zindelik kattığı, kan dolaşımını hızlandırdığı, sinir sistemini düzenlendiği, hormon üretimini desteklediği, yorgunluğu giderdiği ve maksimum cinsel performans sağlamaya yardımcı olduğu belirtilmektedir.
Söz konusu reklamda yer alan ifadelerin ve görüntülerin ahlaki sınırları zorlayan ve toplumsal değerleri dikkate almayan ifadeler olduğu düşünülmektedir. Ayrıca söz konusu reklamın yayınlandığı saatin çocuk ve gençlerin ekran karşısında olduğu bir zaman diliminde olduğu da düşünülürse, kullanılan ifadelerin ve görüntülerin çocuk ve gençlerin zihinsel ve ahlaki gelişimine zarar verebilecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Tanıtım süresince ekranda ürünle ilgili fiyat ve iletişim bilgileri yer almaktadır.
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlerin, 5996 sayılı kanuna dayanılarak hazırlanan ve 29.12.2011 tarih ve 28157 sayılı (3. Mükerrer) Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 6. Maddesinin 3. fıkrasına göre "... o gıdanın bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz..." hükmü dikkate alındığında yayın kuruluşunda yayınlanan reklamın sağlık beyanında bulunarak tanıtıma yer verdiği görülmüştür. Ayrıca söz konusu programda, Sağlık Bakanlığı'nın ilgide kayıtlı yazısında belirtilen hususların göz ardı edildiği görülmüştür.
Söz konusu tanımda yer alan ifadelerin, insanların devlete, hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği düşünülmektedir. Ayrıca Sağlık Bakanlığı'nın ilgili yazılarından da hareketle, söz konusu tanıtım yayınının toplumun genel sağlığına zarar verebilecek davranışları teşvik ettiği; izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına, çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Sonuç olarak; yukarıda ortaya koyulan argümanlar ve Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun ilgi yazıda ifade etmiş olduğu hususlar bağlamında HM logolu medya hizmet sağlayıcının söz konusu yayını ile; 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunu'nun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının(c)bendinde yer alan"Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek"hükmü ile aynı fıkranın(ç)bendince yer alan"Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar vermemek"hükmünü ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen;"...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır..."hükmünü ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.” Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Söz konusu yayın ile 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) ve (ç) bendi hükmünün ihlal edildiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe : Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda; “Angelica Royal Drop” seti adlı ürünün reklamında kullanılan ifadelerin, çocuk ve gençlerin ahlaki ve fiziksel gelişimini zedeleyebileceği anlaşılmakla, yayında 6112 Sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendinde yer alan "Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek,...." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Söz konusu kuruluşa 02.09.2013 tarihli yayını nedeniyle evvelce 20.11.2013 tarih ve 2013/63 sayılı toplantıda alınan 90 nolu Üst Kurul Kararıyla 6112 Sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarındananlaşılmıştır.
1-Bu itibarla aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması,
2- 18.01.2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere,
1-HM logosuyla yayın yapan KAFUL RADYO VE TELEVİZYON İLETİŞİM REKLAM YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendindeki; " Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek,” hükmünü tekraren ihlali nedeniyle, 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca;
a- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Aralık 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 10.000,00 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası (10.000) onbin ( 2016 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 14.359 (ondörtbinüçyüzellidokuz) Türk Lirasından az olamayacağından 14.359 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Bilkent Şubesi, Ankara TR 84000 100 1762 00 999999-5001 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
2-1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
Oy birliği ile, karar verildi.