İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 04.10.2017 tarih ve 891 sayılı yazısına konu SÜPER TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 28.09.2017 tarihinde saat 16:03’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Söz konusu yayın kuruluşunda sık aralıklarla “Bal” tanıtım ve satışına yönelik tanıtımlara yer verildiği görülmekle, 28.09.2017 tarihinde saat 16:03’de örnek olarak alınan reklamlar başlığıyla yayınladığı ayrıntıları uzman raporunda belirtilen “bal” tanıtım ve satışına yönelik yayının; "Satış Rekoru Kırıyor" yazısı eşliğinde, "Kovanlarından direk alınıp, hiç el değmeden sizlerin sofrasına ulaştırıyoruz. Biz bu balı ulaştırırken, gönül rahatlığı ile size ulaştırıyoruz. Ayrıca 5 kavanoz bal alana bir telefon hediye ediyoruz. Bu programa özel, arayacak olan 100 kişiye arı polenini hediye edileceğiz, 100 kişiye de kol saatini ücretsiz bir şekilde göndereceğiz. Bütün bunlara sadece 110 TL+kargo. karşılığında sahip olabileceksiniz. 0212 975 09 33", “Dilimizin döndüğü kadar, nefesimizin çıktığı kadar görmüş olduğunuz gibi üzerindeki arılar duruyor…, Çok doğal görünüşlü yav. Arı kendisi bal yaparken orada bir tane kalmış…, Biz bu balları gönül rahatlığı ile tüketiyoruz. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın izni ile biz sizlerin sofrasına kadar biz bu balları ulaştırıyoruz…, Kenan abinin sesi de gitmiş… Kenan Abi, biz kendimiz yatağa düşene kadar asla hastanenin kapısını açmıyoruz. Böyle bir insanız doğru mu? Gerçekten öyledir ama ondan önce ne yapacağız. (balı göstererek) ilaç burada, doktor burada, kendi ilacınızı, kendi doktorunuz olun, ne yapın yiyin yiyin yiyin bal en güzel doktor efendim…” şeklinde ekrana getirildiği ve ayrıca ürün tanıtım ve satışının yanında “…1 adet cep telefonu veriyoruz bugün arayacak olan herkese bal kutusunun dışında. Telefonu görmedikleri zaman, asla bu kutuyu almasınlar... Nerede olursanız olun, ödeyeceğiniz para 110 TL diyorum. Bu programa özel, arayacak olan 100 kişiye arı polenini hediye edelim. 100 kişiye de kol saatini ücretsiz bir şekilde gönderelim. 1 değil, 2 değil, 3 değil, 4 değil, tam 5 kutu petek bal alıyorsunuz. 1 adet de cep telefonunu biz sizlere ücretsiz bir şekilde, piyasada 150 TL'ye satılan telefonu biz sizlere bedavaya gönderiyoruz." şeklinde yazılı ve sözlü ifadelerle verildiği görülmüştür.
Bahse konu ürün tanıtım ve satışında hediye olarak verilecek telefon ile ilgili olarak ise; ayrıntıları uzman raporunda belirtildiği üzere, telefonun markasının söylenmemekle birlikte, ekrandaki telefonların üzerinde “Nokia” yazısının bulunduğu, tanıtımda ücretsiz olarak gönderileceği belirtilen bu telefonun, piyasa değerinin 150 TL olduğunun ifade edildiği, reklamın ilk saatlerinde bal alan herkese Nokia telefonların hediye edileceğinin belirtildiği ancak, tanıtımın sonuna doğru hediye olarak gönderileceği belirtilen telefonların ise kırmızı ve mavi renklerde olduğu ve üzerinde marka olmadığı görülmüştür.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’nci maddesinin (c) bendinde “Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz.” ve 4’üncü maddesinde “Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan hükümler; gıdanın reklamı ile gıdanın tanıtımı; özellikle de şekli, görünüşü veya ambalajı, kullanılan ambalaj malzemesi, düzenlendiği biçim ve sergilenme şekli için de uygulanır” hükümleri yer almaktadır.
Yine Türk Gıda Koteksi Bal Tebliğinde, Bal: “Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı Apis mellifera tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirilerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü.” olarak tanımlanmış olup, bu itibarla, mevzuata uygun olarak üretilen tüm ballar, doğal, saf ve katkısız olduğundan, yayında geçen ifadelerin aldatıcı ve yanıltıcı nitelikte olduğu değerlendirilmiştir.
Bunun yanı sıra, İhlale konu yayında, tanıtımı ve satışı yapılan ve yanında hediye olarak verildiği belirtilen ürünler ile ilgili olarak izleyicinin yanıltıldığı, istismar edildiği ve izleyicinin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" hükmünün ihlali nedeniyle,
1) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. (…) İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Ağustos 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 12.055,65 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2017 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 14.908 (ondörtbindokuzyüzsekiz) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen raporun Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
3) İhlale konu yayında sipariş hattı numarasının kullanılması nedeniyle, raporun; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
4) İhlale konu raporun; Türk Gıda Koteksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’inci maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verilmiştir.