İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 16.10.2017 tarih ve 937 sayılı yazısına konu DOLUNAY INT logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 11.10.2017 tarihinde saat 13:39:57’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 11.10.2017 tarihinde saat 13:39:57’de yayınlanan "Çay" reklamı tanıtım ve satışına ilişkin tele-alışveriş yayınında;"13.40.20-Şu an ekranlarda çay görüyorum, bu çay ne çayı sevgili izleyenler. Rize'ye kadar gittik ve bir mekanda bu çayımızı içtik ve şunu söyledik. "İdris Abi senin çayın hakikaten çok çok güzel ve çok özel özel bir çay… Biz size şöyle bir şey yapacağız şimdi. 5 paket çay vereceğiz 20 liradan. 20-40-60-80-100. Ama şöyle bir şey yapacağız, hattımızı düşürmeyi başaran ilk 100 kişiye 5 PAKET ÇAYI BEDAVA VERECEĞİZ. Evet yanlış duymadınız. 5 paket siz alıyorsunuz, 5 paket çay biz size hediye olarak gönderiyoruz. 10 paket çay size 99 TL'ye geliyor. 0 212 945 01 71. Şu an kampanya başladı." 13.42.36-Biz size Doğu Karadeniz'in o eşsiz çay bahçelerinden biz size ilk sürüm olan Mayıs çayını sunuyoruz. Şunun da altını çizerek söylemek istiyorum. Ya bize bu çayı almamız için bir neden söyleyebilir misin? Biz direk fabrikadan size sunuyoruz. Çay paketlendiği zaman bir depolama süreci var. O depolanma sürecinde rutubetlenmiş mi bilmiyoruz, havayla teması var mı bilmiyoruz, suyla herhangi bir teması olmuş mu onu da bilmiyoruz hani ordan ordaya taşındığı için çay ne oluyor toz oluyor. Daha sonra demlediğiniz zaman ne oluyor kıymetli izleyiciler bir koku oluyor veyahut da o çayda bir bulanıklık oluyor. Biz size fırınından gönderiyoruz,… bakın ISO 22000 belgesi var, ukaş belgesi var, ISO 9001 belgesi var ve hasıp belgesi var. Şurda görüyorsunuz bakanlık onayları var (tam ekran gösteriliyor) hepsini görüyorsunuz, şurda kalite belgeleri var…""13.49.16-5 paket siz alıyorsunuz, 5 paket biz size hediye olarak gönderiyoruz. Şu an bizi izleyen izleyicilerimiz ısrarla arayın belki bundan sonra bu kampanyayı bulamayabilirsiniz, belki depolarımızdaki ürünler bitecek ondan sonra yarın diyeceğiz ki, 'efendim hani 5 paket veriyoruz' şunu diyenler olacak 'yahu biz 10 paket görmüştük ekranlarda?' Ama kıymetli izleyiciler o tanıtımdı, ilkti bakın şu an ilk kampanyayı size yapıyoruz. Sizler ne yapıyorsunuz? Ekran altındaki numarayı ısrarla arayacaksınız… Normalde dışarda almaya kalksanız 220-230 TL eden 10 paket çayımızı biz size 99 liraya veriyoruz.....kampanyamızın da sonuna geldik, sizler aramaya devam ediyorsunuz. Bakın yine söylüyorum 0212 945 01 71 numaralı hattımızı düşürmeyi başaran 100 kişi dedik, son 5 kişi kalmış, sizler ekran altındaki numarayı arayın ne kadar kaldı arkadaşlar, bitirdik mi? ..." ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
Bunun yanı sıra söz konusu yayında "bu çay hakikaten çok özel bir çay" ve "Çay paketlendiği zaman bir depolama süreci var. O depolanma sürecinde rutubetlenmiş mi bilmiyoruz, havayla teması var mı bilmiyoruz, suyla herhangi bir teması olmuş mu onu da bilmiyoruz hani ordan ordaya taşındığı için çay ne oluyor toz oluyor. Daha sonra demlediğiniz zaman ne oluyor kıymetli izleyiciler bir koku oluyor veyahut da o çayda bir bulanıklık oluyor. Biz size fırınından gönderiyoruz," gibi ifadelerle tanıtılan çayın özel niteliklere sahip olduğunun ileri sürüldüğü ve ISO ve kalite belgelerinin olduğunun özellikle vurgulanarak 26.01.2017 tarih ve 29960 sayılı Mükerrer Resmi Gazete'de yayınlanan 'Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde 'Doğru bilgilendirmeye ilişkin kurallar' başlıklı 7’nci Maddesinin 1’inci fıkrasında yer alan; “Gıda hakkında bilgilendirme, özellikle; c) Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz." şeklindeki hükmüne aykırı davranıldığı,
Yukarıda yapılan tespitlerden hareketle, tanıtımda reklamı yapılan çayın markası ve üretici firmasının sunucu tarafından sözlü olarak açıklanmaması, ürünün ivedilikle satın almaya teşvik edilmesi ve söz konusu üründe olması gereken özelliklerin sanki tanıtımı yapılan ürüne özgüymüş gibi vurgulanması nedeniyle yayının, izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicinin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu, kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 9/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen "Tüketicinin doğru tercihler yapabilmesini sağlamak amacıyla, ürün veya hizmete ilişkin kesin bilgiler verilir ve izleyiciler yanılgıya düşürülemez.", (b) bendinde belirtilen "Ürüne ait üretici firma ve üretim yeri bilgileri verilir." ve (c) bendinde belirtilen "Gerçek dışı olarak “ilk kez”, “son”, “sadece tek bir sefer”, “sınırlı satış”, “hepsi satılmak üzere-satıldı satılacak” gibi ifadelerle izleyici ürünü satın almaya teşvik edilemez." İlkelerini, dolayısıyla 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" hükmünün ihlali nedeniyle,
1) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen
medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. (…) İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Eylül 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 144.042,38 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2017 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 14.908 Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
3) İhlale konu yayında sipariş hattı numarasının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
4) İhlale konu raporun; Türk Gıda Koteksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’inci maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.