İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 25.01.2016 tarihli ve 72 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“DOLUNAY TV logolu hizmet sağlayıcı'nın "reklam" logosu ile yayınlanan reklam yayınları içinde; baş, boyun, migren, kas, adele ağrıları ile bel ve boyun fıtığını 3 dk geçiren kesin çözümlü ürün "Devam Kremi" isimli bitkisel ürünün reklamına, mevzuata aykırı bir biçimde yer verdiği görülmüştür.(tüm klip-ihlal klibi)
Gün içinde her saat başında yapılan tanıtımlara örnek oluşturması açısından 08.01.2016 tarihinde saat 13:52:48 yayımlanan reklam kuşağı içinde ekte sunulan(tüm klp-ihlal klip)'te de görülebileceği üzere, söz konusu ürünün tanıtımı.üç kişilik ekiple karşılıklı soru ve cevaplar şeklinde, aşağıdaki açıklamalar kapsamında yapılmıştır.
1.Sunucu, "kış aylarına doğru gidiyoruz kış aylarında bildiğimiz gibi, ağrılar, sızılar ve sancılar başlıyor nedir bunlar efendim?; baş ağrısı, boyun ağrısı, migren ağrısı, kas ağrısı, adele ağrısı, bel fıtığı,.. bel fıtığı vardırya insanlar sabahlara kadar yatamazlar evine hizmet edemezler, eşine hizmet edemezler o kadar çok zor durumda kalırlarki ağrılara sızılara hapsolurlar ....biz öyle bir şey yaptık ki çörek otu yağlı devam krem yaptık çörek otu yağlı devam krem tam 3 dakika içerisinde o bel fıtığı probleminizden boyun fıtığı probleminizden sizi 3 dakika içinde kurtaracak diye iddia ediyoruz garantisinide veriyoruz"
2. Sunucu, "ağrısını kesinlikle dindirecek diyorsunuz"
1.Sunucu, "Allahın izniyle diyoruz .. neden diyoruz çünkü biz devam kremini 15 yıllık bir tecrübe ile yaptık ve 3 yıla yakındır milyonlarca kişiye ulaştık alanlarında tek dediği şu Allah razı olsun kardeşim benin ağrılarım sızılarım sancılarım problemlerim vardı 5 dakika içinde kurtuluyordum ama artık 5 dakika demiyoruz 3 dakika sürün 3 dakika içinde ağrınız kalırsa orda paranızı kuruşu kuruşuna iade ediyoruz"
2.Sunucu, "O güvenceyide veriyorsunuz.!"
1.Sunucu, "kesinlikle o güvenceyide veriyoruz."
2. Sunucu, "biz bu ürünleri gönderdik kullandılar eğer dediğimiz gibi bir sonuç elde etmedikleri takdirde bize göndersinler biz parasını ödeyelim diyorsunuz ...!"
1.Sunucu, "....3 yıldır piyasada satılan ve milyonların kullandığı problemlerinden kurtulduğu o bel fıtığı problemlerinden kurtulduğu, o boyun fıtığı problemlerinden kurtulduğu diz kapağı problemlerinden kurtulduğu yani bizi şu an yaşlı teyzeler izliyor ..kış aylarına girerken kemiklerde özellikle yaşlı insanlar dedik yaşlı insanların kemikleri dejenere olduğu için ağrılar meydana gelir, ağrılar da olduğu zaman namazını eda edemiyor bağ bahçeye gidemiyor...."
3.Sunucu, "kaç dakikada baş ağrısını geçiriyor?"
1.Sunucu, "üç dakikada !"
3.Sunucu, şu an başım ağrıyor!
1.Sunucu, "..sürelim ...dakika da tutalım sür... şakak bölgene de sür 3 dakika içinde ağrınız sızınız sancınız kalırsa paranızı ....iade edeceğiz....sizlerden rica ediyorum telefon numaralarını lütfen kaydedin.....iade etmiyeceksiniz tekrardan sipariş vermek zorunda kalacaksınız...böyle bir ürün bırakın Türkiye'yi dünyada yok iddia etmiyoruz garantisini veriyoruz..."
2.Sunucu, " bizde şunu söyleyelim bizde güvenmediğimiz bir ürünü programımıza özellikle almamak için bir çok yerden teklifler geldi almıyoruz biz sizi yıllardır bu sektörün içerisindesiniz bir güvenilir noktanız var bu bağlamda inşallah alanlar bize dua ederler...."
1.Sunucu, " şu an bizi şöfor arkadaşlar şoför ağbeylerimiz izliyor uzun yol araba sürüyorlar iki cam açık geziyor boyunlarında kulunçlarında yel meydana geliyor ona da sürün... 3 dakika diyoruz başka bir şey demiyoruz ......aynı zamanda müzik programını yapan Abdurrahman Önül'ün bir CD'si bedava veriyoruz..."
1.Sunucu "evet alalım abi sonuç..."
3.Sunucu " rahatlama hissediyorum ağrı yok ...inanın çok güzel ..."
Sözkonusu bu üçlü diyaloglar reklam süresince tekrarlanmış, ekranın altında"ÇÖREK OTLU YAĞLI DEVAM KREM- ŞOK KAMPANYA BİRAZDAN DEVAM AĞRI KREMİ YILIN KAMPANYASI (YENİ hemen arayın Kargo KDV Bedava 8 kutu devam kremi 0212 945 22 22 59.90TL) bilgisine" de yer verildiği görülmüştür.
Yukarıda da görüldüğü gibi tanıtımda, baş, boyun, migren, kas, adele ağrıları ile boyun ve bel fıtıklarına yalnızca 3 dakikada kesin, garanti çözüm, "devam kremi"ne ilişkin bir algı yaratılmaktadır. Ancak, sayılan hastalıkların tıbbi açıdan birbirleriyle doğrudan ilişkisi bulunmamakla beraber, özellikle, insan omurgasının yapısal sorunu ve cerrahi müdehaleyle her zaman açık olan bel ve boyun fıtıklarının ortopedik düzelme imkanın yalnızca doktorlar tarafından tıbbi teşhis ve tedavi edilebildiği, teknolojinin tüm imkanlarının kullanıldığı günümüzde, dünyada tek olduğu ilan edilen söz konusu kremle 3 dakikalık tedaviye ilişkin kesin söylem, gerçekçi yaklaşımın dışındadır.
Ayrıca, reklamı ve tanıtımı yapılan sözkonusu ürünle ilgili; T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun ilgili yazısında, "...bir hastalığı önleme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz ..." hükmü kapsamında yer alan reklam yayınlarının yasaklanması gerektiği belirtilmektedir
Sonuç olarak;DOLUNAY TV logosu ile yayın yapan medya hizmet sağlayıcı yayın kuruluşunun söz konusu ticari iletişim yayınında:
a)Yayın kuruluşunun Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 9/A maddesinin birinci fıkrasının d) bendinde yer alan "Herhangi bir ürünün sağlık beyanı ile ilaç gibi algılanmasına sebebiyet verecek ifadeler kullanılamaz...." ilkesini, dolayısıyla 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan"Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek",
b)1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinde birinci fıkrasında yer alan"... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır ..."hükümlerini ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.”
Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Yayın kuruluşunun; 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe : Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
İhlal konusu yayında “Devam Seti" isimli ürününün tanıtımı yapılmıştır. Oysa ki T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan gelen “Etik Olmayan Tanıtım” hakkındaki 13.02.2013 tarih, 18816847 sayılı yazıda yayın kuruluşlarında tanıtım ve satışı yapılan gıda takviyelerinin ve bitkisel ilaçların yarardan çok zarar verdiği, bu reklamları yapanların gerçek amacının fayda sağlamaktan ziyade dolandırıcılık olduğu ayrıca hastaları tıbbi tedaviden uzaklaştırdıkları açıkça belirtilmiştir
Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Sağlık Bakanlığınca ruhsat düzenlenmesi gerekmekte olup, Bakanlıktan ruhsatlı/izinli ürünlerin de 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarla Kanununun 1. maddesinde yer alan, “Tabip reçetesi ile verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak, münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde satılması zorunludur.” hükmü gereğince de televizyon, radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı ve pazarlamasının uygun olmadığı, hususu da değerlendirildiğinde, anılan yayın kuruluşunun rapora konu ürün tanıtımı yayınının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu sabit görülmüştür.
1- Bu itibarla; Yayın Kuruluşu’nun; söz konusu yayını ile 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ilk defa ihlali nedeniyle uyarılmasının gerektiği,
2- 18.01.2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesi,
Gerektiği kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere, DOLUNAY TV logosuyla yayın yapan İSTANBUL DOLUNAY RADYO TV YAYINCILIĞI VE REKLAMCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında;
1- 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendindeki; “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek.” hükmünün ihlali nedeniyle, aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre “UYARI” YAPTIRIMININ UYGULANMASINA,6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, aynı yayın ilkesinin tekraren ihlali halinde, Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrasında yer alan; “Uyarının ilgili kuruluşa tebliğinden sonra ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir.” hükmü uyarınca idari para cezası yaptırımı uygulanacağının yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2-1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
Oy birliğiyle karar verildi.