“Memleket Meselesi”
İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 19.10.2015 tarihli ve 1595 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“İlgi : EBYS aracılığıyla gelen 05.10.2015 tarih ve 30358 sayılı Aydın DOĞAN Vekili Av.
Aslıhan Durmaz’ın şikayet dilekçesi.
A Haber logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 29.09.2015 tarihinde saat 22:00'de sunuculuğunu Salih NAYMAN'ın yaptığı "Memleket Meselesi" adlı program yayınlanmıştır. Gündemdeki gelişmelerin değerlendirildiği programa milletvekili Ravza KAVAKÇI KAN, milletvekili Mehmet METİNER, gazeteci Cem KÜÇÜK ve sosyolog Erol ERDOĞAN konuk olarak katılmışlardır.
DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş., Doruk Televizyon ve Radyo Yayıncılık A.Ş., Doğan Şirketler Grubu Holding A.Ş. ve Aydın DOĞAN vekili Av. Aslıhan DURMAZ ilgi yazı ile Üst Kurula başvurarak A Haber adlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 29.09.2015 tarihinde saat 22.00'de yayınlanan söz konusu programda Aydın DOĞAN ve Doğan Medya Grubu aleyhine hukuka aykırı, kişilik haklarını ve RTÜK yayın ilkelerini ihlal eden yayın yapıldığını ve yayın kuruluşu aleyhine yaptırım uygulanması talebinin gereğinin yapılmasını ifade etmiştir.
Söz konusu yayın incelenmiş olup, şikayet edilen hususlara, bu hususlara ilişkin deşifre metnine ve yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.
İlgi başvuruda şikayet edilen konu ve ifadeler şunlardır;
* Haber seslenmesi: Medya, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları milli iradeye, darbelere nasıl zemin hazırladı? Terör örgütü PKK'nın okulları boykot çağrısı ne anlama geliyor? Az sonra Memleket Meselesi'nde.
* Salih NAYMAN: Çünkü, rahmetli Muhsin YAZICIOĞLU'nun da yine aynı konu hakkında Aydın DOĞAN'la bir görüşmelerinden ve o görüşmede Aydın DOĞAN'ın siyaseti dizayn çabasından bahsettiği o röportaja gidelim devam edelim efendim.
* Salih NAYMAN: Telefonla bir bağlantıyla bile iş teklif ettiğinde reddeden NAZLI ILICAK'ın da Aydın DOĞAN'ın bu konudaki faaliyetleriyle ilgili sözlerini bir hatırlayalım devam edelim efendim.
* Salih NAYMAN: Bir dönem hükümetler yıkmakla övünen Aydın DOĞAN, bu itirafı sadece Cumhurbaşkanı ERDOĞAN'a değil, Yeni Şafak'ın sahipleri Ahmet ALBAYRAK ve Nuri ALBAYRAK'a da yaptı.
* Mehmet METİNER: Yani Kelkit'ten de Kasımpaşa'dan da yiğit insanlar çıkar. Aydın DOĞAN'ın Kasımpaşa'nın karşısına Kelkit'i yerleştirmesine gerek yok. Kelkitlilerin arkasına sığınmasına da gerek yok. Çünkü, Kelkitli yiğitler Aydın DOĞAN'ın kendilerini anmasından bile rahatsızlık duyarlar. Yani Aydın DOĞAN kimi kandırıyor? Edep sınırlarını aşıyor yani, haddini bilecek Aydın DOĞAN. Onun tırnaklarını da dişlerini de sökmesini biliriz yani. Haddini bilecek. Sayın Cumhurbaşkanı'na yalancılık suçlamasında bulunmak Aydın DOĞAN'ın boyunu aşıyor.
* Mehmet METİNER: Aydın DOĞAN, iki terör örgütüne birden sahipleniyor. Pensilvanya Terör Örgütü'ne ve dış destekli olduğunu bildiğimiz PKK'ya.
* Ravza KAVAKÇI KAN: Çünkü biz sayın Cumhurbaşkanımızı, DOĞAN'a bırakmayacağız.
* Mehmet METİNER: Recep Tayyip ERDOĞAN'ın geçmişine baksınlar, bir gün yalan söylediğini kimse gösteremez. Dolayısıyla kimin yalancı olduğu ortada.
"Medya, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları milli iradeye, darbelere nasıl zemin hazırladı? Terör örgütü PKK'nın okulları boykot çağrısı ne anlama geliyor?" haber seslendirmesiyle başlayan program sunucunun: "Bugün ağırlıklı üzerinde duracağımız konular Aydın DOĞAN'ın Cumhurbaşkanı ERDOĞAN'a ithafen yazdığı mektup ve sonrasında gelişenler. Çünkü "Ben böyle birşey yapmadım" dediği konu başlıkları hakkında bir çok açıklama hem öncesinden hem de o mektuptan sonra Türkiye'de kamuoyunda konuşulmaya tartışılmaya başlandı. Neydi bayramda Aydın DOĞAN'ın sözleri hatırlatalım...Cumhurbaşkanı ERDOĞAN Kanal 7'de bir programa katılmıştı ve orada"Öyle dönemler oldu ki, biz hükümet getirdik, hükümet götürdük sözlerini"Aydın DOĞAN'ın kendisine CONRAD OTEL'deki görüşmede söylediğini ifade etmişti. Ki mektupta da şöyle der: "Sayın Cumhurbaşkanı diye başladığı mektupta benim bu sözleri rahmetli Cumhurbaşkanları Turgut ÖZAL ve Süleyman DEMİREL ile eski Başbakan Tansu ÇİLLER için söylediğimi belirttiniz. Aynı mülakat sırasında CONRAD'daki görüşmede bana şunu söylediğinizi de eklediniz:"Kusura bakma ben doğma büyüme Kasımpaşalıyım. Hak bildiğimiz şeyden de taviz vermeyiz. Sayın Cumhurbaşkanı eğer doğup büyüdüğümüz yerler hepimizin söyledikleri için bir referanssa ben de doğma büyüme Kelkit'liyim."diyerek Kelkit'li çıkışını yaptı Aydın DOĞAN."Ben de doğup büyüdüğüm Anadolu yaylasının yiğit delikanlılarının yetiştiği Kelkit'ten geliyorum. Hayatım boyunca seçilmiş hiçbir lidere, hiçbir devlet insanına böyle veya bu manaya gelecek birşey söylemedim. Asla söylemem. Yine doğma büyüme bir Kelkit'li olarak şunu eklemek isterim Conrad Otelindeki görüşmede size böyle birşey söylemedim. Bu manaya gelecek bir söz sarfetmedim demişti"şeklindeki sözleriyle konu kısaca izleyicilere özetlenmiştir.(Klip -1- Memleket Meselesi)
Daha sonra bu konuyla ilgili Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN'ın Aydın DOĞAN'a cevabı ekrana getirilmiştir. Klip-2'den de görüleceği üzere Cumhurbaşkanı cevaben "Sayın ÖZAL "Medyayla da olmaz, onsuz olmaz." bana bunu söyledi. Tansu hanım zaten bizlerle başedemedi. Bunları anlatınca ben kendisine o zaman şunu söyledim: "Aydın bey dedim. Bak ben doğma büyüme Kasımpaşalıyım. Şunu bilmeni isterim. Bizim rabbimize verilecek bir borcumuz var. Can borcumuz. Onun vakti saati onda bellidir. Ama şunu bilmeni isterim Hakkın olanı her zaman alırsın. Ama hakkın olmayanı bizden öncekilerden aldığın gibi bizden alamazsın."ifadelerini kullanmıştır.(Klip -2- Cumhurbaşkanının cevabı)
Yine aynı konuda sunucunun "Biraz daha eski arşivlere bakalım. Çünkü aynı konu hakkında Aydın DOĞAN'la görüşmelerinden ve o görüşmede Aydın DOĞAN'ın siyaseti dizayn çabasından bahsettiği o röportaja gidelim devam edelim." şeklindeki sunumunu müteakip Muhsin YAZICIOĞLU'nun geçmişte verdiği bir röportajda yer alan"Biraz medyaya yardımcı olmuş olsan daha iyi olur. Senin önün açılır diye söyledi. Ben de "Hangi konuda?" deyince "RTÜK yasası ile ilgili" demişti. Tabi ben RTÜK yasasına o zaman çıkartılmak istenen yasaya karşıydım. Hayır zaten baştan beri bize kapalıydı. Bir daha da hiçbir zaman açılmadı. Medya, siyaset, bürokrasi ve sermaye arasında böyle bir çıkar işbirliği yapılmasının ülke siyaseti açısından da ülkenin huzuru açısından da doğru olmadığını düşünüyorum. Menfaat ilişkilerine girdiğimize yönelik yayınlar yaptılar. Bunu da mahkemeye verdim. Mahkeme yalan haber olduğunu tespit etti. Kurgu olduğunu anladı. Tazminata mahkum etti Radikal gazetesini."şeklindeki ifadeleri ekrana getirilmiştir.(Klip -3- Muhsin YAZICIOĞLU)
Yine Klip-4'ten de görüleceği üzere gazeteci Nazlı ILICAK'ın geçmişte katıldığı bir programda Aydın DOĞAN ve geçmiş politikalarıyla ilgili sarfettiği"Keşke sayın Aydın DOĞAN sadece neşriyatçı olsa. Fakat malesef gazeteler bir takım düşüncelere yön ve istikamet vermek isteyebilirler. Ama böyle olmuyor. Böyle olmadığını nereden gördük? Bir kere bu Ecevit hükümetinin yıkılması konusunda aktif olarak bazı yazarlarının rol aldığını ve bazı konularda makaleleri yanımda..."şeklindeki ifedelerine yer verilmiştir.(Klip -4-Nazlı ILICAK)
Programın devamında Yeni ŞAFAK gazetesinin bir önceki gün ki manşeti de sunucu tarafından okunmuştur. Söz konusu manşet ve içeriği sunucunun: "Yeni Şafak gazetesini dünkü sayısına bakalım."Hükümeti ben yıktım". İşte AYDIN DOĞAN'ın itirafları sürmanşetiyle çıkmıştı. Sürmanşetiyle:Bir dönem hükümetler yıkmakla övünen Aydın DOĞAN, bu itiraf sadece Cumhurbaşkanı Erdoğan'a değil, Yeni Şafak'ın sahipleri Ahmet ALBAYRAK ve Nuri ALBAYRAK'a da yaptı Doğan 2000 yılında görüştüğü Ahmet ALBAYRAK ve Nuri ALBAYRAK'a REFAHYOL hükümetini ben yıktım dedi.(Yeni Şafak gazetesinin manşeti okunuyor)(Birçok yayın organında buna benzer ifadeler var)" şeklindeki sözleriyle izleyicilere aktarılmıştır.(Klip -5- Yeni Şafak manşeti)
Sunucunun: Sayın Aydın DOĞAN'ın yaptığı o mektup çıkışının, Kelkitliyim çıkışının altında ne vardı? Cumhurbaşkanı ERDOĞAN'ın söylediği gibi itirafların başlaması için bir neden mi oldu? Neydi ? Bunu bir hızlıca kısa kısa o mektubu değerlendirerek başlayıp sonrasında da devamını getirmek isterim" ifadeleriyle sözü Mehmet METİNER'e bırakmıştır. Mehmet METİNER bu konuya"Yani Kelkit'ten de Kasımpaşa'dan da yiğit insanlar çıkar. Aydın DOĞAN'ın Kasımpaşa'nın karşısına Kelkit'i yerleştirmesine gerek yok. Kelkitlilerin arkasına sığınmasına da gerek yok. Çünkü,Kelkitli yiğitler Aydın DOĞAN'ın kendilerini anmasından bile rahatsızlık duyarlar. Yani yiğitlik bahsinde bir defa konuşmasın...Sayın Cumhurbaşkanımızın dediği gibi konuştukça batıyor. Yalanları ortaya çıkıyor. Özer UÇURAN ÇİLLER hala hayatta. Buradan kendisine sesleniyorum. Aydın DOĞAN'ın hükümeti nasıl kurduğunu, kurdurttuğunu, kimlerin bakan olup olmadığı konusunda kendisinin nasıl uyguladığını çıkıp açıklasın. Yani Aydın DOĞAN kimi kandırıyor.? Edep sınırlarını aşıyor yani, haddini bilecek Aydın DOĞAN. Onun tırnaklarını da dişlerini de sökmesini biliriz yani. Haddini bilecek, sayın Cumhurbaşkanı'na yalancılık suçlamasında bulunmak Aydın DOĞAN'ın boyunu aşıyor... Seçilmiş bir Cumhurbaşkanına yalancısın anlamına gelebilecek sözlerde bulunmayacak. Bulunuyorsa... Sen darbecisin bir defa ya. İnsanda biraz arlanma duygusu olur ya. Utanma duygusu olur ya. Senin arşivlerine girdiğin zaman görürsün ya... 28 Şubat sürecinde attığın başlıklar belli ya..."şeklindeki sözleriyle cevap vermiştir.(Klip -6- Mehmet METİNER)
Yine Mehmet METİNER"Türkiye'nin çok ciddi bir yol ayrımında olduğu bir dönemde Aydın DOĞAN iki terör örgütüne birden sahipleniyor. Pensilvanya Terör Örgütü'ne ve dış destekli olduğunu bildiğimiz PKK'ya. Peki terör örgütüne yardım ve yataklık nedir Aydın bey? Yani ya şu Hürriyet'e, CNN Türk'e çeki düzen ver. İşte bak Selahattin DUMAN senin yazarlarından biri. Şehit ailelerine saygısızlık eden yazılar kaleme alıyor ya. "Evlatlarını satılığa çıkaran insanlar " diye söz ediyor ya. Bunlar senin gazetende çıkıyor Aydın bey..."şeklindeki sözleriyle Aydın DOĞAN'ın sahip olduğu medya organlarının yayın poltikalarını eleştirmektedir.(Klip -7-Mehmet METİNER)
Sunucunun "Son dönem de çok önemli belki ama 28 Şubat deyince medyanın hani siyasetin içinde darbeye giden yolda nasıl bir yol çizdiği, rol oynadığını da zaten çokça konuşuyoruz ki o kavşakta Kavakçı ailesi de çok önemli bir yer tutuyor. O günlerde siz nasıl okumuştunuz o gazeteleri, neler görmüştünüz, tabiki ablanız üzerinden bir yandan. Ve bugün bu mektupla onların ikisini yanyana getirdiğiniz de nasıl bir sonuç çıkıyor?" şeklindeki sorusuna konukRavza KAVAKÇI KAN:..."Sayın Cumhurbaşkanımıza yapılan hakaretler, demokratik çerçevede bu bir fikir hürriyeti falan değildir. Açık ve net yalancı ifadesini kullanma demokratik çerçevede haddi bildirilmesi gereken, hukuki anlamda haddi bildirilmesi gereken bir davranıştır. Doğan derhal özür dilemelidir. Çünkü biz cumhurbaşkanımızı Doğan'a bırakmayacağız."sözleriyle cevap vermektedir.(Klip 8- Ravza Kavakçı KAN)
Sunucu Aydın DOĞAN tarafından Cumhurbaşkanına yazılan mektubun halk nezdinde etkili olup olmadığını sorduğunda konuk Mehmet METİNER araya girip"Fakat Hürriyetin manşetleri Aydın DOĞAN'ı yalanlarken Recep Tayyip ERDOĞAN'ın geçmişinde yalan söylediğine bir tek örnek kimse gösteremez. Kendi arşivine baksın Aydın DOĞAN'ın yalan söylediği ortaya çıkar. Dolayısıyla kimin yalancı olduğu ortada."şeklindeki sözleriyle görüşlerini ifade etmektedir.(Klip -9-Mehmet METİNER)
Şikayet dilekçesinde "A Haber logolu yayın kuruluşunda Aydın DOĞAN ve Doğan Medya Grubu hakkında karalayıcı, küçük düşürücü, kişiliği zedeleyici ve gerçeğe aykırı yayın yapılmaktadır" denilmektedir. Buna gerekçe olarak da program içerisinde"Medya, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları milli iradeye, darbelere nasıl zemin hazırladı?,"Aydın DOĞAN'ın siyaseti dizayn çabasından bahsettiği o röportajına geçelim", "hükümetler yıkmakla övünen Aydın DOĞAN, falan kişilere de bu itirafı yaptı"ifadelerigösterilmekte, bu ifadelerin gerçeğe aykırı olduğu ve kasıtlı bir şekilde yayınlandığı ifade edilmektedir. Ayrıca dilekçe de program içerisinde Aydın DOĞAN'ın Cumhurbaşkanına yalancı dediği iddia edilmekte, bu şekilde de izleyici ve kamuoyunun Aydın DOĞAN ve Doğan Holding'e karşı haksız ve hukuksuz bir şekilde cehpe almaya zorlandığı iddia edilmektedir.
Söz konusu yorum programı incelendiğinde temel olarak Aydın DOĞAN'ın Cumhurbaşkanına yazmış olduğu mektup konusu üzerinde durulduğu görülmektedir. Klip -2'den de görüleceği üzere Cumhurbaşkanı yaptığı bir konuşmada Aydın DOĞAN ile arasında geçen bir diyalogdan bahsetmektedir. Cumhurbaşkanı, Aydın DOĞAN'ın kendisine ""Sayın ÖZAL "Medyayla da olmaz, onsuz olmaz." bana bunu söyledi. Tansu hanım zaten bizlerle başedemedi." sözlerini kullandığını söylemektedir. Aydın DOĞAN ise Cumhurbaşkanına yazdığı mektupta aralarında böyle bir diyalog gerçekleşmediğini ifade etmektedir. Program yorumcuları da bu konu üzerinden ve geçmişte yaşadıkları deneyimlerden hareketle çeşitli örnekler de vererek Aydın DOĞAN'ı eleştirdikleri görülmektedir.
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin “ifade özgürlüğü” başlıklı 10'uncu maddesinde yer alan “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar...” düzenlemesi ile ifade özgürlüğünün güvence altına alındığı görülmektedir (AvrupaİnsanHaklarıSözleşmesi, http://www.anayasa.gov.tr/files/bireysel_basvuru/AIHS_tr.pdf, Erişim Tarihi, 07.10.2015). Anayasa’nın 25'inci maddesinde “Düşünce ve kanaat hürriyeti” başlığı altında yer alan “Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.” ve 26'ncı maddesinde “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” başlığı altında yer alan “Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar.” hükümlerinden anlaşılacağı üzere ifade hürriyeti Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile de güvence altına alınmaktadır. Anayasa’nın “Basın hürriyeti” başlıklı 28'inci maddesinde düzenlenen “Basın hürdür, sansür edilemez.” ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3'üncü maddesinde yer alan “Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.” hükümleri ise basın hürriyetinin güvence altına alındığını göstermektedir. Bununla birlikte İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme, Anayasa ve Basın Kanun’unda ifade özgürlüğü ve ifade özgürlüğünün doğal bir sonucu olarak karşımıza çıkan basın özgürlüğünün kullanımına ve sınırlamasına yönelik belirli düzenlemelerin olduğu da unutulmamalıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2007/7-28 E. ve 2007/34 K. numaralı "İçtihat Metni"nde, demokratik toplumlarda basının önemini vurguladıktan sonra, “Geneli ilgilendiren ya da ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında, halkı objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde aydınlatmak, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye çağıracak tarzda tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu yöntemlerle denetlemek, ayrıca içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek durumunda olan basına, bu ödevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bir kısım haklar da tanınmıştır. Bunlar; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarıdır. Temelini Anayasa’nın 28'inci vd. maddelerinden alan ve 5187 sayılı Basın Yasasının 3'üncü maddesinde düzenlenen bu haklar, basın yoluyla işlenen suçlarda, hukuka uygunluk nedenlerini oluşturur. Bilgiyi yayma, eleştirme ve yorumlama haklarının kabulü için, açıklama, eleştiri veya değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bir bağ bulunması, açıklamada “küçültücü” sözlerin kullanılmaması gerekir... Yargılama konusu haber ve yorum metnindeki eleştiri ve değer yargılarının bir kısmı sert ve çarpıcı bir üslupla dile getirilmiştir. Yerleşmiş yargısal kararlarda da vurgulandığı üzere esasen, eleştirinin sert bir üslûpla gerçekleştirilmesi, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması, eleştirenin amacına, psikolojisine, eğitim ve kültür düzeyine bağlı bir olgudur. Ancak kabul edilmelidir ki, basın özgürlüğü, belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerir. Gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimler “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadeler asılsız kişisel saldırı olarak görülemez.” ifadelerine yer vermiştir.
Yargıtay 8'inci Ceza Dairesi 2009/7316 E., 2012/17738 K. nolu içtihat metninde“İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birini oluşturup, toplumun ilerlemesi ve her bir bireyin gelişimi için temel koşullardan biridir. İfade özgürlüğü, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız görülen veya ilgilenmeye değmez bulunan "haber" ve "düşünceler" için değil, fakat aynı zamanda aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum"olamaz. Sözleşme'nin 10'uncu maddesinde belirtildiği üzere, bu özgürlüğün istisnaları vardır; ancak bu istisnalar dar yorumlanmalıdır (23.09.1994 tarihli Jersild - Danimarka kararı; 21.01.1999 tarihli Janowski-Polonya kararı; 25.11.1999 tarihli Nilsen ve Johnsen-Norveç kararı; 25.07.2001 tarihli Perna-İtalya kararı).” ifadelerine yer vermiştir. (Yargıtay Kararlarına, UYAP - Bilgi Bankası, http://emsal.yargitay.gov.tr/VeriBankasiIstemciWeb/, adresinden karar/esas numaraları ile sorgulama yapılmak suretiyle ulaşılabilir.)
Yukarıda belirtilen hükümlerden ve kararlardan anlaşılacağı üzere İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme, Anayasa ve Basın Kanunu’nda dolayısıyla hem ulusal hem uluslar arası hukuk metinlerinde ifade özgürlüğünün açıkça güvence altına alındığı bu bağlamda gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarında gerekse Yargıtay kararlarında ifade özgürlüğünün temel alındığı görülmektedir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2007/7-28 E. ve 2007/34 K. numaralı içtihadında, basın özgürlüğünün; belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerebileceğinin kabul edilmesi gerektiğini ve gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimlerin “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadelerin asılsız kişisel saldırı olarak görülemeyeceğini ortaya koymaktadır. Yargıtay 8'inci Ceza Dairesi’nin 2009/7316 E., 2012/17738 K. nolu içtihat metninde ifade özgürlüğünün aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanacağı belirtilmiştir. Mezkur Yargıtay kararlarından görüldüğü üzere ulusal ve uluslar arası hukuk düzeninde, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü kavramlarının demokrasinin bir sonucu olarak geniş anlamda yorumlandığı değerlendirilmektedir. Sonuç olarak medyada bireylere yönelik olarak küçültücü olmamak ve hakaret içermemek kaydıyla belirli ölçüde abartılı, kışkırtmaya başvuran, muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler ve iddialar yer alabilmektedir. Bu nitelikte haber ve iddialar basın özgürlüğü çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ancak demokratik toplumlarda medyanın sorumluluklarının da bulunduğu unutulmamalıdır. Medyanın; abartılı, kışkırtmaya başvuran, muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler ve iddiaların muhataplarına cevap ve düzeltme hakkı tanıması ve/veya karşıt görüşlere yer vermesi demokratik toplumun gelişmesine ve kamuoyunda özgürce kanaat oluşmasına sağlayacağı gibi medyanın kamusal sorumluluğunun ve medya etiğinin bir gereğidir.
Söz konusu yayın incelendiğinde program konuklarının, kamuoyunda 28 Şubat süreci olarak da bilinen süreçte Aydın DOĞAN'ın sahip olduğu medya organlarının belli oranda etkisi olduğu konusunda yukarıda deşifresi bulunan iddia, yorum ve öngörüleri ile cevap verdiği görülmüştür. Aydın DOĞAN'ın yıllardır medya sektöründe bulunan birisi olarak artık kamuoyuna malolmuş bir şahsiyet olduğu düşünüldüğünde, kendisinin Cumhurbaşkanına Conrad Otel'de sarf ettiği sözlerle ilgili konunun; bir kaç haftadır üzerinde konuşulan, haber değeri bulunan ve kamuoyunun ilgisini çekebilecek nitelikte bir husus olduğu; gazete manşetlerinde yer alan ve haber değeri taşıyan konuların bir yorum programı içinde gazeteciler ve o dönemi yaşamış kişiler tarafından irdelenmesi ve yorumlanmasının doğal karşılanabilir bir durum olduğu düşünülmektedir. Program içinde Aydın DOĞAN'a ve şahsına ait medya organlarına yönelik olarak küçültücü, aşağılayıcı ve hakaret edici nitelikte ifadelerin kullanılmadığı fakat bazı eleştiri ve iddialara yer verildiği bunların ise haber değeri taşıdığı ve basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Raporumuza temel teşkil eden ulusal ve uluslar arası hukuk uygulamalarında görülebileceği üzere abartılı, kışkırtmaya başvuran, muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberlerin dahi ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirileceği düşünüldüğünde söz konusu yayında kullanılan ifadelerin, ifade özgürlüğü çerçevesinde olduğu kanaati oluşmuştur. Şikayete konu hususlarda program katılımcıları tarafından kullanılan ifadeler irdelendiğinde, nesnel bir değerlendirmeyle ağır eleştiri niteliğini taşıdığı ve güncel bir tartışma konusu olması nedeniyle de üzerinde kamu yararı olduğu, kamuoyunun gündemini oluşturan konuyla ilgili tartışmalara katkısının olduğu, dolayısıyla ifade özgürlüğünün geniş yorumlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak; bu hususlar göz önüne alındığında; A HABER logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun ilgili yayınında, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'a aykırı bir husus bulunmadığı değerlendirilmektedir.”
Şeklinde değerlendirmelere yer verilmiş olduğu
Kuruluşun yayınladığı programda, 6112 sayılı Kanunun herhangi bir maddesinin ihlal edilmediği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği anlaşılmaktadır.
Gerekçe : Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nınyazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca değerlendirilmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda; yayınla ilgili konunun; bir kaç haftadır üzerinde konuşulan, haber değeri bulunan ve kamuoyunun ilgisini çekebilecek nitelikte bir husus olduğu; gazete manşetlerinde yer alan ve haber değeri taşıyan konuların bir yorum programı içinde gazeteciler ve o dönemi yaşamış kişiler tarafından irdelenmesi ve yorumlanmasının doğal karşılanabilir bir durum olduğu, şikayete konu hususlarda program katılımcıları tarafından kullanılan ifadeler irdelendiğinde, nesnel bir değerlendirmeyle ağır eleştiri niteliğini taşıdığı ve güncel bir tartışma konusu olması nedeniyle de üzerinde kamu yararı olduğu, kamuoyunun gündemini oluşturan konuyla ilgili tartışmalara katkısının olduğu, dolayısıyla ifade özgürlüğünün geniş yorumlanması gerektiği değerlendirilmkle, bahse konu yayında 6112 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendindeki; “ Suç işlemeyi, suçluyu ve suç örgütlerini övücü, suç tekniklerini öğretici nitelikte olamaz.” İlkesi yönünden ihlal unsurunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere; A HABER logosuyla yayın yapan TURKUVAZ MEDYA YAYIN HİZMETLERİ A.Ş. hakkında, bahse konu yayını nedeniyle,
1- 6112 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında herhangi bir İDARİ YAPTIRIM UYGULANMASINA YER OLMADIĞINA, Üst Kurul Üyeleri Ersin ÖNGEL ve Süleyman DEMİRKAN’ın’in karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.
2- Kuruluş yayınının 6112 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin ihlali yönünden değerlendirilmesi neticesinde; Üst Kurul Başkanı Arif FIRTINA ile Üst Kurul Üyeleri, Esat ÇIPLAK, Süleyman DEMİRKAN, Ersin ÖNGEL ihlal olduğu; Üst Kurul Üyeleri Hamit ERSOY, Nurullah ÖZTÜRK ve İlhan YERLİKAYA ise ihlal olmadığı yönünde oy kullandıkları için karar nisabına ulaşılamadığından,Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasındaki; “Oyların eşitliği veya karar nisabına ulaşılamaması nedenleriyle karar alınamayan konular, bir sonraki toplantı gündemine taşınır.” hükmü uyarınca, konu bir sonraki gündeme taşınmıştır.