İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 29.05.2013 tarihli ve 1562 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
TV 58 logosu yayın yapan kuruluş, 17.05.2013 günü saat 20:08:16’da yayınlanan müzik programını keserek, telefonla bir canlı bağlantı kurulmuş gibi 06 dakika süren bir söyleşiye yer vermiştir. Söyleşinin bazı bölümlerinin deşifresi ve değerlendirmesi aşağıda sunulmuştur. Söz konusu sinema filmi henüz bitmeden, herhangi bir reklam, haber ve benzeri bir cıngıl verilmeden doğrudan yayın kesilerek, “Şu an itibarı ile ayağının tozuyla Türkiye’ye inen hepinizin yakinen bildiği, tanıdığı sevgili Ömer Hocamız hatta. Ömer Hocamız Hoş geldiniz” diye başlayan yayın, Ömer Hocanın, “Hoş bulduk gardaşım iyi yayınlar diliyorum” diye başlamasıyla devam etmektedir. Sunucu “Valla şükür sizi yakaladık” şeklindeki sözlerinden konuyu, önemli bir haber ve canlı bağlantı gibi göstermeye çalıştığı aşağıda belirtilen detaylardan açık bir şekilde anlaşılmaktadır.Konuşmanın başlamasıyla birlikte, “Ömer Hoca Gergedan hakkında bilgi veriyor” alt yazısı ekrana getirilmektedir. 06 Dakikalık yayın süresince ekranın alt ve sağ yanında; - “Sipariş hattı: 0 212 925 24 24”, - “Gergedan 4’lü sette şok kampanya 59 TL” yazılarına yer verilmektedir. Ekranın diğer bölümünde ise doğa görüntüleri yer almaktadır.
“Gergedan” isimli ürünün, “Cinsel isteksizlik, cinsel arzusuzluk, birçok sorunları olan insanların sorularını cevaplandırdığını” iddia eden Ömer bey, “Bu problemi bu gün ülkemizde Türk erkeğinin yüzde atmışının yaşadığını” ifade ederek, “Bu ürünle bu problemi ortadan kaldırdığını” iddia etmektedir.“Canlı Yayın” şeklinde sunulan yayının, aynı kanalda saat 21:04:00 tekrar aynı şekilde, aynı alt yazılar ve aynı görüntülerle sunulması, söz konusu programın daha önceden hazırlanmış bir kurgu ve bir ticari iletişim programı olduğunun ve canlı olmadığının kanıtı anlamına gelmektedir.
Özetle; - Yayın kuruluşu, izleyicisini canlı yayınlanmayan bir programı canlıymış gibi sunmaktadır. - Sunucu bağlantı kuruduğu kişinin tüm konuşmalarına destek vererek, izleyiciyi etki altında bırakmaktadır. - Konuk o kadar iddialı konuşmaktadır ki, “70 yaşında birinin 20 yaşında bir komando gibi davranacağı” şeklinde mantık dışı savlar öne sürmektedir. - Programın başında ve sonunda yayının bir ticari iletişim olduğunu belirtir cıngıl kullanılmamıştır. - Gençlerin ve çocukların da izleyebileceği bir saatte, ebeveynlilerinin cinsel sorunlarının görüntü ve sözlerle ekrana getirerek onları olumsuz yönde etkilemektedir.
Bunlara ek olarak, Sağlık Bakanlığı İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun yazısında “Bitkisel gıda takviyelerinin reklam ve tanıtma faaliyetlerinde, modern tıp ve farmakoloji bilimine aykırı olarak bir çok hastalığı önlediği iddiası, insanları tedaviden soğutarak uzaklaştırabildikleri, bilimsel yönden eksik veya doğru olmayan bilgilerle tüketicileri yanlış yönlendirebildikleri” anlatılarak, “Bitkisel ürünlerin cinsel sorunları giderme gibi bir çok rahatsızlıklara iyi geldiği” ifade edilmekte ve “Doktor ünvanlı Mustafa Eraslan ile Ömer Coşkun gibi isimler kullanılarak tüketiciye fayda sağlamaktan çok dolandırıcılığa yönelik olduğu”belirtilmektedir. Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Kuruluşun bu yayınıyla, 6112 Sayılı Yasa’nın;8/2. , 9/6-c ve 10/1. maddelerindeki
yayın hizmeti ilkelerini ihlal ettiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe : Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca değerlendirilmesi neticesinde;
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; bitkisel ürün/gıda takviyesi/ Kozmetik Kanunu'na tabi olan ve haricen uygulanan jel, krem, maske şampuan, losyon vb. ürünlerin endikasyon bildirerek, hastalık tedavisine yönelik iddia ve ibarelerle reklam/tanıtım ve satışının yapılmasının uygun olmadığı, tedavi amacı ile kullanılan ürünlerin hekim önerisinde ve eczacının uyarısı doğrultusunda kullanılması gerektiği, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan söz konusu ürünlerin tanıtım ve satışının aldatıcı, yanıltıcı olduğu, halk sağlığının tehdit edildiği ve tüketicilerin yanıltılarak istismar edildikleri düşünceleriyle bu tür reklamların yasaklanması gerektiği belirtilmektedir. Bu nedenle, 6112 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Ayrıca, söz konusu yayında reklam giriş ve çıkışlarında herhangi bir sesli yahut yazılı uyarıya yer verilmediği gözlemlendiğinden; 6112 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Söz konusu kuruluşa 16.12.2011 tarihli yayını nedeniyle evvelce Üst Kurulun 11.01.2012 tarih ve 2012/02 sayılı toplantısında alınan 49 nolu kararıyla6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının ( c) bendi ve 10 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşıldığından; 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının ( c) ve 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması gerektiği, kanaatine varılmıştır.
Bununla beraber söz konusu yayında kullanılan ifadelerin çocuk ve gençlerin fiziksel, ahlaki ve zihinsel gelişimlerini zedeleyebileceği tespit edildiğinden 6112 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendinin de ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere,
1- Bahse konu yayında;
a) 6112 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen Televizyon ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir” hükmünün ihlali olduğuna, oy birliği ile,
b) 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendindeki; “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek.” ve (ç) bendindeki “Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek, deneyimsizliklerini veya saflıklarını istismar ederek, çocukları bir ürün veya hizmeti satın almaya veya kiralamaya doğrudan yönlendirmemek; çocukları reklamı yapılmakta olan ürün veya hizmetleri satın almak için ebeveynlerini veya başkalarını ikna etmeye doğrudan teşvik etmemek; çocukların ebeveynlerine, öğretmenlerine veya diğer kişilere duyduğu güveni istismar etmemek veya sebepsiz olarak çocukları tehlikeli durumlarda göstermemek,.” hükümlerinin ihlali olduğuna Üst Kurul Üyesi Süleyman DEMİRKAN’ın karşı oyuyla, oy çokluğu ile,
2- Söz konusu yayında 6112 sayılı Kanun'un hem 9-6/c hem de 10/1 hükümlerinin tekraren ihlal edilmiş ve her iki ihlal için de sadece idari para cezası öngörülmüş olması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasına atfen en ağır (tek) idari para cezası verilmesi gerektiğinden, TV 58logosuyla yayın yapan DÖRT EYLÜL ANADOLU TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş.unvanlı kuruluş hakkında; aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca;
a- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Nisan 2013 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 1.770,00 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin) ( 2013 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 11.886 -onbirbinsekizyüzseksenaltı - ) Türk Lirasından az olamayacağından 11.886 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Bilkent Şubesi, Ankara TR 84000 100 1762 00 999999-5001 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin,kanun yoluna başvurmadan önce peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, belirtilen süre içerisinde ödenmeyen ve kesinleşen idari para cezasının 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine, oy birliği ile
3- 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendindeki “Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek, deneyimsizliklerini veya saflıklarını istismar ederek, çocukları bir ürün veya hizmeti satın almaya veya kiralamaya doğrudan yönlendirmemek; çocukları reklamı yapılmakta olan ürün veya hizmetleri satın almak için ebeveynlerini veya başkalarını ikna etmeye doğrudan teşvik etmemek; çocukların ebeveynlerine, öğretmenlerine veya diğer kişilere duyduğu güveni istismar etmemek veya sebepsiz olarak çocukları tehlikeli durumlarda göstermemek,.” hükmünün ihlali nedeniyle, aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre TV58 Yayın Kuruluşuna “UYARI” YAPTIRIMININ UYGULANMASINA, aynı yayın ilkesinin tekraren ihlali halinde, Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrasında yer alan; “Uyarının ilgili kuruluşa tebliğinden sonra ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir.” hükmü uyarınca idari para cezası yaptırımı uygulanacağının yapılacak tebligatta bildirilmesine,oy birliği ile,
Karar verilmiştir.