İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 06.05.2019 tarih ve 428 sayılı yazısına konu HAZAN TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 19.04.2019 tarihinde saat 09:35’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 19.04.2019 tarihinde saat 09:35’de yayınladığı "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, “Karaciğer hastaları, akciğer hastaları, kansızlık sorunu olanlar, kilo ile başı dertte olanlar, hangi rejimi yaptıysa zayıflayamayanlar alın size Osmanlı ecdad mirası enginar macunu formülü. … Akciğer hastaları, karaciğer hastaları, kanında mikrop olanlar, kansızlık sorunu yaşayanlar, unutkanlık sorunu olanlar siz de üç kutu sağlık ve hastalıklarınıza deva olacak bu fırsatı kaçırmayın. Osmanlı ecdad formulü Mahmut Efend-i Enginar Macunu'ndan siz de fayda bulun.", "....Başta karaciğeri, akciğeri temizliyor. Kanı temizliyor. Vücuttaki zararlı maddeleri, toksinleri yok ediyor. İdrar yoluyla attırıyor. Böbreklerin düzenli çalışmasını sağlıyor. Böbrek kumlarını düşürüyor. Ayrıca solunum yollarını açıyor.", “... Bunun üstüne de hayatınızdan sigarayı tamamıyla çıkaracaksınız. .. Enginar Macunu karaciğeri temizliyor ve artık vücudunuz eskisi gibi çalışır hale geliyor. Bu sayede metabolizmanız da düzeliyor, çalışır hale geliyor ve kilo vermeye başlıyorsunuz. Vücudunuz da gençleşiyor efendim. … ama bu üçlü şifamız ile karaciğer temizlenecek, yağlanma bitecek ve karaciğer eski boyutuna gelecektir. Kandaki zararlı mikropları temizler, böylelikle hücrelerin yenilenmesini ve bir çok organı sağlıklı günlerdeki gibi yeniler, hücreleri besler, vücuda resmen yeniden can verir kan verir. “, “Mahmut Efend-i Enginar Macunu 3'lü Set 69 TL+Kargo. Karaciğer hastaları//Akciğer hastaları//Kilo sorunu//Yerli üretim//İndirim Kampanyası//300 yıllık akciğer temizleyici macun//Sipariş Hattı 0212 700 18 30 // 012 3100852", " Osmanlıdan günümüze padişahların ve sarayın aktarı Mahmut Efend-i Enginar Macunu hastalıkları önlüyor, karaciğeri ve akciğeri temizliyor//Enginar Macunu karaciğeri temizler, karaciğerin yenilenme hızını arttırır.// Enginar Macunu kandaki mikropları atar, akciğeri temizler.// Enginar Macunu toksinleri atar, safra kesesini arındırır.// Enginar Macunu zayıflatır "şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün karaciğeri, akciğeri, kanı temizlediği, vücuttaki zararlı maddeleri, toksinleri yok ettiği ve idrar yoluyla attırdığı, böbreklerin düzenli çalışmasını sağladığı, böbrek kumlarını düşürdüğü, solunum yollarını açtığı, kandaki üre ve yağ oranını düşürdüğü, şeker hastalığına ve romatizmaya iyi geldiği belirtilerek, sağlık sorunlarına çözüm olarak sunulduğu, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 26 Ağustos 2011 tarih ve 28037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında "Beşerî tıbbi ürünlerin internet dâhil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz." hükmü,
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlere ilişkin, 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3.fıkrasında ise "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz..." hükmü yer almaktadır.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyânı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritm bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışı yapıldığı, yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı belirtilmektedir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün karaciğeri, akciğeri, kanı temizlediği, vücuttaki zararlı maddeleri, toksinleri yok ettiği ve idrar yoluyla attırdığı, böbreklerin düzenli çalışmasını sağladığı, böbrek kumlarını düşürdüğü, solunum yollarını açtığı, kandaki üre ve yağ oranını düşürdüğü, şeker hastalığına ve romatizmaya iyi geldiği belirtilerek, birçok rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihale konu yayında, "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan; "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Kuruluş hakkında, evvelce Üst Kurul’un 14.02.2019, 27.02.2019 tarih ve 2019/08, 2019/10 sayılı toplantısında alınan 17 ve 24 No’lu kararıyla kuruluşun 06.02.2019, 22.02.2019 tarihli yayınlarında 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası ile 5 kez program yayının durdurulmasına karar verildiği, anılan kararların kuruluşça 13,14.03.2019 tarihinde tebellüğ edildiği, Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; kuruluşun 19.04.2019 tarihinde saat 09:35’da yayınladığı "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayını ile, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca anılan yayın kuruluşu hakkında ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat ve kuruluşa ait müeyyide sicili göz önünde bulundurularak, 10 gün süre ile yayınının durdurulmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.
Bu itibarla;
BİRİŞ RADYO TELEVİZYON YAYINCILIK İLETİŞİM A.Ş. unvanlı ve “HAZAN TV” logolu kuruluşun; 19.04.2019 tarihinde saat 09:35’da yayınladığı "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayına yer vermek suretiyle, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan "8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca, yayının ON (10) GÜN SÜREYLE DURDURULMASINA,
a) Geçici yayın durdurma kararının uygulanmasında; medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, Üst Kurul Kararının tebliğini müteakip saat 00:00’dan başlayarak logosunun yer aldığı ekranda; “Yayınımız, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından 19.04.2019 tarihinde saat 09:35’de yayınlanan "Mahmut Efend-i Enginar Macunu" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirlenen ‘Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ...’ ilkesinin tekraren ihlali gerekçesiyle 10 gün süre ile durdurulmuştur.” metnine yayın durdurma süresince okunur şekilde yer vermesine,
b) 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin …. ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir.… Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca yayın lisansının iptaline karar verileceği,
c) Ayrıca yayınlarına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “… yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına … rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği, hususlarının kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.