İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 12.04.2021 tarih ve 711 sayılı yazısına konu TV 8 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 23, 24.01.2021, 25, 26.02.2021, 06-10.03.2021 tarihlerinde yayınlanan “Survivor” adlı yarışma programı yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
TV 8 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, 23.01.2021 tarihinde yayınladığı, "Survivor" isimli yarışma programında, yarışmacılar arasında geçen diyaloglarda; “(...)- Sakin ol, olabilir. - Sevindirmeyelim....- Barış bir daha ki sefere alırsın. Çözdün zaten atışı. Panik oldun, panik olmayacaktın, sorun değil. - Baktı oraya girmiyor, oraya gitmek istedi tekrar normal. Olur böyle şeyler.- Oluyor. - Daha bir puan bir. Biz nerelerden döndük daha bir puan. Bir puanda yıkılacak isek bu kadar. Dokuz puan yeniliyoruz. - Hadi kaldır kafanı. Biz birden beş yapmış adamız. - Hiçbir avantajları yok, en avantaj gördükleri sayı buydu. Herkes alacak. - O ipleri yapacaksın, ipleri böyle getireceksin oradan, geçemeyeceğim, ipleri öyle o zaman yapacaksın. - Çok düştüler, bizde bu iş, devam. - Bana mı dedi? - Neyi bana mı bana mı diyorsun? - Onun başka işi yok devam et. - Adem bize bağırıyor, sen bana mı diyorsun? - Bırak muhatap olma. - Baran sana bağırmıyor. - Sana niye bağırsın?- Ne oldu, ne şey yapıyorsunuz, ne oldu bir şey mi var?- Ne oldu, sakin. - Yok bir sakin olalım hepimiz. - Sakiniz, hayırdır sakiniz.- Sen niye gerildin, gerilecek bir şey yok.- Sana niye bağırsın? - Çocuklar ne yapıyorsunuz, şaka mısınız Hayrettin?- Saygı ya, gelsenize buraya. - Sorun yok. - Çağrı geç benchine. - Abi ne oldu abi? - Abi mabi yok artık sana. Terbiyesizlik yapana abi yok. - Kim diyor terbiyesizlik?- Gel hadi. - Senin zaten sahte olduğunu biliyordum. - Devam et dahi. - O parmağını indir. - Parmağını indir.- Bağırma lan. (Diğer oyuncuların araya girmesi ile fiziksel müdahale engellenmiştir. Çok yüksek sesle birbirlerine bağırmaya başlamışlardır. Oyuncular birbirlerine karşı tehdit dili kullanmaya başlamışlardır. )-Hayırdır? (Oyuncular birbirlerini itmeye başlamıştır.)- Ya Baran'ı susturun. - Sen bana lan diyemezsin. - Hayırdır ya. - Ne hayırdır lan, ne hayırdır, ne hayırdır. (Birbirlerine doğru hamle yapmışlardır, ancak diğer oyuncular araya girmişlerdir.)- Çağrı kendine gel. - Çağrı dur abi. - Allah Allah tamam ya. - Lan demişim ya dedim de ne olacak. - Ne hayırdır, ne hayırdır, ulan senin, ulan senin. (Takım arkadaşları Çağrı'yı zor zapt etmişlerdir.)...- Baran'ı susturun Allah rızası için ya. - Seni varya, seni varya aaaaaaaaaaaaa. (Sinirinden kendine hakim olamamıştır. Yumruklarını sıkmıştır, rakibine saldıramadığı için kendi kafasını sıkıyor.)- Gel gel ne hayırdır, hareketlere bak. - Ağzı çok bozuk, ağzı çok bozuk. - Sakin ol bir saniye. - Bırak terbiyesiz herif ya. ..... - Adam yok ya siz hale el parmak o taraftasınız. Adam burada değil zaten. - Geçin oturun yeter hadi. - Arkadaşlar tartışın, tartışabilirsiniz, ama mahallenizde değilsiniz ona göre tartışacaksınız. - 15 yaş küçük benden lan ne demekmiş. - Tamam abicim tamam. - Susmadı susmadı. - Onunla ilgili boş ver. - Kavga etmeye gelmedik, adam bağırıyor sözle gösterin kendinizi. Üstüne yürüyorsunuz adamların. Niye orada biz adamları ayırmaya çalışıyoruz. - Ben arada kalmışım, ayağıma basacaklar. - Tamam. - Sessiz. - Adam orada üstünüze yürüyorsa biz duracağız. Duracaksınız siz niye adamların üstüne yürüyorsunuz. - Benim üstüme yürüyorsunuz orada. - Bilmiyorum birileri yürüdü yani.- Ben sizi tutuyorum benim üstüme yürüyorsunuz, ayağıma basıyorsunuz.- Adam kafayı yemiş zaten, çıldırmış adam. - Beyler, bayanlar bir kesin tamam. - Dayılanmayın kimseye dayılanmayın boş verin. - Beni seviyorsan, beni dinliyorsan...- Sen buradan gitsen iyi mi olacak, ne olacak? İki hafta oldu daha, ne olacak?- Yok mu senin burada bir hedefin yok mu? Niye hedefini düşünmüyorsun abi hedefini düşün bırak. Niye sen onlara uyuyon bırak. Sana saygısızlığı yapan onlar, sen onlara uyma. - Sahte bunlar. - Zoru olan parkurda göstersin kendini. Ağız konuşmasın beden konuşsun. - Pili bitmiş adamın zaten. - Bağırma Reşat. - Reşat bağırma sakin.- Benim ayağıma tekme attınız orada kaç kere, bağırma. - Yüksek tansiyon olabilir, ama böyle birbirinizin üzerine yürüme, oradan ona saldırma, o işleri bırakın. Bırakın o işleri abi, şimdi onlara da söyledim aynı şeyleri. Yapmayın abi mahalle kavgası kötü. - Bilerek gelmişler, buraya gaza getirmeye gelmişler. - Barış orada kendi kendine sinirleniyor, Baran çıkmış oradan bana mı diyorsun diyor, ya senlik bir şey yok diyorum, ondan sonra gerildik. - Siz çok yaklaşıyorsunuz bir birinize bir kere çekilin, biraz açıkta durun. Lafınızı söyleyecekseniz yani mahalle kavgası şeklinde anlatmayın abi herkes kendini normal ifada etsin. - Kimsenin üstüne yürümek yok bundan sonra bu unutmayın bak, buraya kavga etmeye gelmedik biz bitti yani. - Boşa anlatıyoruz biz anlatsak da onlar küfür etti diyorlar. - Barış abi sen de biraz tansiyonu yükselttin. Barış abi bana bağırıyon ben sana ne zaman şey yaptım? - Orada terbiyesiz dedin sen. O yüzden ben gerildim. - Herkes işine baksın, herkes oyununa konsantre olsun yeter. - Burada susacaksın. Gelir sana bir şey der, bir şey yapar hepimiz atlarız anladın mı.-Aynen öyle. - Ağır bir şey olur, öyle bir hareket yapar hepimiz atlarız ama şu an böyle bir şey yok yani. - O tarafa bakma, bizim işimiz burada. - Boş verin aynen. - Aynen öyle. - Abi çocuk ciddiye alınmaz almayacaksın. - Tamam bitti. - Bitti bitti tamam konuyu kapatalım. - Şu kadarcık çocuk seni şöyle parmağında oynattı. Hemen sinirlenme.
25.02.2021 tarihli yayınında geçen diyaloglarda, ... Hey, hey. - İndir o elini. (Fiziksel temas olmuştur. Diğer oyuncular araya girmiştir. Oyuncular birbirlerinin ellerine vurmaya başlamışlardır.)...Lan bana bak. ... Tamam otur sakin ol. ....Sen neye seviniyorsun lan bana. .... Çok terbiyesiz bir çocuk,- Tamam yok bir şey.- Yükselme....”,
06.03.2021 tarihli yayınında geçen diyaloglarda;-Seni Zeytinburnu'na gönderiyorum, Zeytinburnu çocuğu. (Doğan rakibini tahrik edici bir hareket yapmıştır.)... Zeytinburnu çocuğu nasıl oluyor gör o zaman. - Bak işine. - Tam anlamıyla uza hadi. - Herkes rahat olacak. - Bir sıkımlık canın var Zeytinburnu çocuğu. - Zeytinburnu çocuğu burada. Zeytinburnu çocuğu diyordun ya. - Hadi bak işine. - Senle yattım,senle kalktım. - Yeni yeni oyun aldın daha bak işine....”,
08, 09.03.2021 tarihli yayınlarında da benzer bağrışmalar, birbirlerinin üzerlerine yürümeler, tehdit ve şiddet içerikli argo ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, Yapılan araştırmalar uzun süre şiddet içeren medya ürünleri ile vakit geçiren kişilerin olumsuz etkilendiklerini, şiddeti içselleştirdiklerini göstermektedir. Ancak daha tehlikelisi medyanın şiddeti öğretmesi, gerçek yaşamda toplumu şiddet karşısında duyarsızlaştırmasıdır. Böyle bir yapıda medya araçları şiddetin araçlarından birine dönüştüğü gibi bireylere şiddeti nasıl uygulayacaklarını da öğretmektedir.
Ayrıca günlük hayatta özellikle şiddet olaylarında ve şiddet içerikli davranışlardaki artışta medyanın önemli bir etkisi olduğuna dair tartışmalar gündemden düşmemektedir. Zira medyanın artık günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesiyle birlikte, insan davranışlarını da etkileme gücüne sahip olduğuna dair toplumda son zamanlarda genel bir kanaat bulunmaktadır.
Medya insanların gündelik yaşamlarında sürekli çeşitli şiddet türleriyle karşılaşacağı bir sendroma yol açması yanında, korku ve dehşet saçan ekranlardaki sanal şiddet sunumları, bir boşalma, bir arınma aracına dönüşmekte, bu durum giderek şiddetin ve suçun kanıksandığı, onaylandığı ve şiddete yönelimin kolaylaştığı sert bir iklime yol açmaktadır.
Medyada Şiddet Efsanesi adlı eserin yazarı David Trend, medyadaki şiddetin, daha yıkıcı bir şey yaptığını belirtmekten kendini alamamaktadır: "medyada şiddet, insanları şiddet dolu bir dünyada yaşadıklarına ve dünyayı daha güvenli hale getirmek için şiddetin gerekli olduğuna inandırır." Bütün bu değerlendirmeler ışığında televizyonda yer alan şiddet sahnelerinin; şiddeti sıradanlaştırdığı, kanıksattığı, yaygınlaştırdığı, şiddetin öğrenilmesine, içselleştirilmesine vb, yol açtığı ortaya konulmuştur.
-Saldırganlık ve şiddete eğilimde artışa ve huysuzluğu yol açmaktadır.
-Medyadaki şiddet izleyicileri çevrelerini ve dünyayı daha korkulacak bir ortam olarak algılamaya ve kendilerini silah veya kesici-delici alet taşıyarak korumaya yönelik tedbirler almaya yönlendirmektedir. Bu durumda da medyadaki şiddet gerçek hayata taşınmış olmaktadır.
- Medyadaki şiddet insanlarda çevrelerindeki şiddet olaylarına veya şiddet mağdurlarına karşı duyarsızlaşma ve vurdumduymazlık meydana getirmektedir.
-Daha çok şiddet içerikli materyale ulaşma ve izleme isteğini artırmaktadır. Bu tür sonuçlara ulaşan ve medya-şiddet ilişkisi üzerinde duran pek çok bilimsel çalışma genel olarak, medyada yer alan şiddet içerikli unsurların olumsuz etkilere yol açtığı konusunda hemfikirdirler.
Yukarıda yer verilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, ihlale konu programda, yarışmacıların tartışma esnasında birbirlerinin üzerine yürüdüğü, fiziksel temas, tehdit, küfür ve argo kelimeler kullandığı (argo/küfürler biplemeler ile engellenmiştir.), kadın yarışmacıların bu tartışmalardan etkilenip ağladığı, tüm bu şiddet sahnelerinin birtakım gerekçelerle yaşandığına yönelik açıklamalar farklı yarışmacılar tarafından yapılarak, şiddetin normalleştirilmeye çalışıldığı, dolayısıyla toplumda hoş karşılanmayan birçok davranış, başarı elde etmek için adeta doğallaştırılmış, yarışmanın ve yarışmacıların karakteri haline getirildiği kanaatiyle, söz konusu yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan yayın kuruluşu hakkında;
6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinin ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat göz önünde bulundurularak, %2 oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan; "Şiddeti özendirici ve kanıksatıcı olamaz." ilkesinin ihlali nedeniyle;
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca, idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Şubat 2021 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 53.376.384,86 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki oranı (%2) 1.067.528,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir...” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oybirliği ile karar verildi.