İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 19.07.2022 tarih ve 839 sayılı yazısına konu ikra logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 16.07.2022 tarihinde saat 21:29’da yayınladığı "Kardeşlik Vakti" adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 16.07.2022 tarihinde saat 21:29’da yayınlanan, "Kardeşlik Vakti" adlı programda, sunucu tarafından; "İlk defa bakın bir peygamberin adına su kuyusu açılacak. Bu su kuyusunda ben hissedar olmak istiyorum diyenler. Ölmüşlerimizin ruhaniyetine. Haydi bakalım kardeşlerim. 4 hisseyle Hanife Abla katıldı. Rabb'im razı olsun. Rabb'im hasenatını kabul etsin. Vefat edenlerin kabri nur olsun inşallah. Evet dostlar katılımlarınızı, desteğinizi bekliyoruz….Evet, efendim benden bir hisse. Bakın bir hisse. Bir hisse Hz. Yusuf Su Kuyusu, Afrika'da açılacak olan su kuyusuna katkılarınızı bekliyoruz…Bakın bir hisse 250 TL. Bakın Hz. Yusuf su kuyusuna. Kardeşlerim bir su kuyusu hissedarı olmak Filiz Abla 250 TL. Yani 124 kişi bir su kuyusunda olacağız. Bir hisse bakın bir hisse bedeli 250 TL. Gelin Afrika'dan, mazlumların diyarından, gariplerin mekanında şu anda kıtlık var, kuraklık var. Kardeşlerim su yok. Yağmur birikintilerinin olduğu yerlerde kirli çamurlu, mikroplu suları içiyorlar. Gelin Allah için sizlerden destek bekliyoruz. Evet Filiz Kilitçi adına Hz. Yusuf kuyusuna bir hisse geldi. Allah razı olsun Filiz Abla…Bakın bir hisse, bir hisse bedeli 250 TL'den gelecek... Kardeşlerim şu anda 119 hissedar arıyoruz. 119 hissedar…Son 20 hisse, son 20 hisse, bakın son 20 hisse. Efendim son 20 hisseyi tamamlıyoruz ve bitiriyoruz Hz. Yusuf Su Kuyusunu. Evet efendim sizi de saydık. Sizi de saydık. Efendim …, rahmetli kocam … hayratına. Ben …, merhum babam … adına bir hisse. Son 19 hissemiz kaldı haydi kardeşlerim. Rabb'im razı olsun.”, "Kardeşlik Vakti", "0212 912 45 …", “Whatsapp 0541 802 82 …", "Müslüman Coğrafyalara Sizlerin Destekleri İle Su Kuyuları Açıyoruz", "Gelin Bir Hisse Hile Bu Hayra Ortak Olun...", "Afrika İçin Bir Damla Su Ol!", "Mazlum Coğrafyalara Yardım Elimizi Uzatıyoruz...", "Kurumuş Topraklara, Suya Hasret Gönüllere Umut Ol!" vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun “Yardım toplayabilecek olanlar” başlıklı 3. Maddesinde “Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.” hükmü yer almaktadır. Mezkur Kanun’un 6. maddesinde izin alma zorunluğuna ilişkin hüküm “Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir. İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 7. maddesinde ise izin vermeye yetkili makamlar “Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.” hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan "Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır." İfadesinden de anlaşılacağı üzere dernekler, nakdi bağışlar karşılığında makbuz düzenlemelidir. Nitekim 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 5. maddesinde yardım toplama şekilleri "Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tutmuş sistemler kullanmak suretiyle yardım toplanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
İhlale konu programda, izleyicilerin yardıma teşvik edilmesi için başta çocuklar olmak üzere Afrika'da bulunan ihtiyaç sahibi ve temiz suya erişim imkanı olmayan insanların görüntüleri ile su kuyusu açılmasına yönelik çalışmalara ilişkin görüntülerin ekrana getirilmek suretiyle sunucu tarafından izleyicilerden “Kardeşlik Vakti Derneği” adına Afrika'da su kuyusu açmak için hisse bedeli olarak 250 TL yardım talep edildiği, sunucu tarafından toplanan yardımların Afrika için toplandığı belirtilmiş ise de; "Kardeşlik Vakti" ismi dışında, dernek veya kuruluşun mahiyetine dair herhangi bir bilgininde verilmediği, bu konuda bilgi almak için ulaşılabilecek bir kaynağın da gösterilmediği, dolayısıyla izleyicilerin iyi niyetleri ve samimi duygularına hitap edilerek izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlardan birinin adı zikredilmediği gibi resmi makamlardan yardım toplama izni aldığına ilişkin de herhangi bir bilgi/belgenin de paylaşılmamasının istismar ve sömürüye açık bir durum oluşturduğu, şeffaf ve yeterli denetim mekanizmaları oluşturulmadan toplanan yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması noktasında ise suistimallerin ortaya çıkacağı kanaatiyle, mezkur yayında, haksız çıkar sağlamak amacıyla insanların dini duygularının istismar edildiği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan; "Yayın hizmetleri ... haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Haziran 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir…” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.