İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 20.05.2021 tarih ve 818 sayılı yazısına konu GALA logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 15.05.2021 tarihinde saat 00:02’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 15.05.2021 tarihinde saat 00:02’de yayınladığı "Epimedyumlu Playbox" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, “(...) performans düşüklüğü yaşayanlar, vajinismus ya da soğukluk sorunu yaşayan bayanlarımız, sizleri de unutmadık…Tüm bu sorunlarınız, tüm bu aile içindeki huzursuzluğa neden olan sıkıntılarınız bu program sayesinde son bulacak…Bitkisel olması çok önemli.... ürünlerin içerisinde en yüksek boyutta olan bu.... çok daha fazla performans arttırıyor...cinsel yaşamda bizlerin birçok yaşadığı sorunları ortadan kaldıracak şahane bir formülle bizi karşılaştırdı...performans arttırıcı şahane 30 kapsülümüz var, 30 kapsül tamamıyla bitkisel.... Ürünü kullanmayı bitirdim, şu oldu bu oldu, bu eski haline dönecek mi, öyle bir şey yok onun da garantisini veriyorum. Tedavi ediyor ve süreklilik var. Artı çocuğu olmayan insanların bize geri dönüşleri oluyor, bakın biz test ettik bunu. Sperm sayısını son derece arttırıyor ve kaliteli hale getiriyor…Protein aslında burada çok önemli. Çocuğu olmayan hanımlar için bu çok önemli. ...Sizin işinize yarayacak, çocuk olmasında size destek sağlayacak, yardımcı olacak, o tüp bebeğe kadar gitmenize engel olacak, tüp bebeğe gitmeden önce neler yapabilirsinizi araştırdık. Ve gerçekten de içindeki bu vitamin, mineral, proteinler erkeğin sperm sayısını yükseltiyor ve de kalitesini yükseltiyor. Kalite yükseldiği zaman ne oluyor? Siz gebe kalabiliyorsunuz, annelere sesleniyorum. Efendim çocuk sahibi olmak istiyorsanız eğer mutlaka Playbox'u deneyin, kullanın. Erkekler de çok önemli, erkekler bunu kullansın sperm sayısını arttırıyor ve sperm kalitesini yükseltiyor. Ve annelerin, hanımlarımızın gebe kalmasını sağlıyor, çocuk sahibi olmasını sağlıyor. Şeker hastaları, kalp hastaları endişe ediyorlar bu tip ürünleri kullanırken ki haklılar.. Ama bunu, bu ürünü, bu formülü gönül rahatlığıyla kullanabilirler. İçerisinde hiçbir kimyasal madde yok, hiçbir sentetik madde yok. Tamamen bitkisel, tamamen doğal. Sonuna kadar da güvenilir ve söylediğimiz her şeyin de arkasındayız. Ben onu bunu bilmem, ben buraya uzmanları getirmişim, uzmanlarla konuşuyorum, uzmanlar cevap veriyor, uzmanlar konuşuyor. Daha ne olsun bizde her şey tıbbi, bilimsel... Kesin, net, garanti çözüm, bilim ışığında, bilim eşliğinde çözüyoruz....Bu performans arttırıyor, ..., sperm sayısını arttırıyor, kalitesini arttırıyor, vücudun enerjisini, gücünü arttırıyor... İddia ediyorum hayatınızı kurtarıyor.”,"...-İstek Arttırıcı", "0212 700 18 ..", "99 TL+Kargo", "Cinsel Sorunları Çözen 3'lü Set Epimedyumlu Playbox", "50 TL Değerinde Bayan İstek Arttırıcı Damla Hediye", "Cinsel Sorunlara Kesin Çözüm Epimedyumlu Playbox", "Cinsel Sorunlara Geçici Değil Kalıcı Çözüm Epimedyumlu Playbox", "Cinsel Konularda Mutsuzluk Yaşayan Ekran Başına!", "%100 Para İade Garantili", "...", "Performans Arttırıcı, ...", "Tamamen Doğal ve %100 Bitkiseldir", "Epimedyumlu Playbox Tedavi Edici Formüldür", "Cinsel Problemler Nasıl Ortadan Kalkar! Ekran Başına", "Karı Koca Arasında Soğukluğu Kaldıran Epimedyumlu Playbox" vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün cinsel sorunlara ve kısırlığa çözüm olduğu vurgulanarak, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 03 Temmuz 2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında “Ürünlerin internet dahil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz…” hükmü,
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlerin de 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğuna dair bilgilendirme yapılamaz, bu tür özelliklere atıfta bulunulamaz." hükmü yer almaktadır.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; “insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyanı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritim bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, bunun yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı” belirtilmektedir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün cinsel sorunlara ve kısırlığa çözüm olduğu vurgulanarak, çok sayıda rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihlale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan yayın kuruluşu hakkında;
6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat göz önünde bulundurularak, %5 oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan; "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ..." hükmünün ihlali nedeniyle;
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca, idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %5 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Nisan 2021 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 28.238 (yirmisekizbinikiyüzotuzsekiz) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan, “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği,
Hususlarının kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Ayrıca, Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.