İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 03.12.2021 tarih ve 1668 sayılı yazısına konu YILDIZ TOPRAK logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 02.12.2021 tarihinde saat 18:38’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 02.12.2021 tarihinde saat 18:38’de yayınladığı "Hacızade Merhemi" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, “(...) Hacızade'yi kullandım, ağrılarımdan, sızılarımdan, efendime söyleyeyim, eklem ağrılarımın hepsi geçti…Bizler de insanların ağrılarına iyi gelecek mucizevi bir krem hazırlattık…Bel ağrılarım, boyun ağrılarım, efendime söyleyeyim, diz ağrılarım, hepsine birebir derman oldu. Artık rahat rahat hareket edebiliyorum. Vallahi herkese tavsiye ederim. Bunu kim yapmışsa, kim üretmişse Allah ondan razı olsun…Milletimizin ağrılarına derman olmak istedik. Kimin bel ağrısı varsa, kimin romatizması varsa, migren, sinüzit, eklem ağrıları, kas ağrıları varsa, çözüm bulan mucizevi çörek otu yağlı Hacızade Kremi, tüm ağrılarınıza çözüm buluyor…Bel ağrısı, eklem ağrısı, sinüzit ağrısı, migren ağrısı, adale ağrısı, bel fıtığı, boyun fıtığı...Baş ağrısı, migren ağrısı, sinüzit ağrısı, adale ağrısı, bel fıtığı, boyun fıtığı, romatizma hepsine birebir inşallah. …Değerli kardeşlerim, ben bu mucizevi nimeti aktar dükkanımda, kendime ait olan aktar dükkanımda ihtiyacı olan, bana şikayetle gelen kardeşlerime uygulamaktaydım. Hepsi ağrılarından, sızılarından, ızdıraplarından, sancılarından …. kurtulmuşlardır...Bakın tekrar söylüyoruz. Bel ağrısı, romatizma ağrısı, eklem ağrısı, sinüzit ağrısı, migren ağrısı... Tabiri caizse hayatınızı karartan, hayatınızı kötü günler yaşatan o ağrılardan çok basit bir şekilde, çok basit bir yöntemle kurtulacaksınız. Gerçekten mucizevi bir ürün, mucizevi bir merhem…nereniz ağrıyorsa ağrısın, çok basit bir yöntemle uygulayarak bu basit yöntemle, çok kısa bir süre zarfı içerisinde bu ağrılardan bu sızılardan kurtulacaksınız..., ağrılarınız, sancılarınız kuş gibi uçup gidecek. Ananızdan doğduğunuz gün gibi olacaksınız…”, “0 212 981 18 …”, "10 Kutu Hacızade Merhemi 99 TL + Kargo", "Bel - Boyun - Diz - Kireçlenme - Romatizma - Migren", "Namaz Kılmakta Zorluk Çekenler, Hacızade Merhemini Kullanın Ağrılarınızdan Kurtulun...", "Hacızade Merhemi Bel Fıtığına İyi Gelir", "Hacızade Merhemi Boyun Fıtığına İyi Gelir", "Hacızade Merhemi Kireçlenmeye İyi Gelir", "Hacızade Merhemi Migrene İyi Gelir" vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün astım, alerji, nefes darlığı, akciğer rahatsızlıkları, mide, bağırsak rahatsızlıkları, böbrek rahatsızlıkları, eklem rahatsızlıkları, unutkanlık, alzheimer, vücut ağrıları, şeker, kolesterol, tansiyon, kalp damar rahatsızlığı, cinsel sorunlar, bağışıklık sistemi sorunları vb. hastalıklara iyi geldiği vurgulanarak, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 03 Temmuz 2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında “Ürünlerin internet dahil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz…” hükmü,
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlerin de 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğuna dair bilgilendirme yapılamaz, bu tür özelliklere atıfta bulunulamaz." hükmü yer almaktadır.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; “insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyanı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritim bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroit, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, bunun yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı” belirtilmektedir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün astım, alerji, nefes darlığı, akciğer rahatsızlıkları, mide, bağırsak rahatsızlıkları, böbrek rahatsızlıkları, eklem rahatsızlıkları, unutkanlık, alzheimer, vücut ağrıları, şeker, kolesterol, tansiyon, kalp damar rahatsızlığı, cinsel sorunlar, bağışıklık sistemi sorunları vb. hastalıklara iyi geldiği vurgulanarak, çok sayıda rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihlale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan yayın kuruluşu hakkında; evvelce Üst Kurul’un 15, 20, 27.10.2021, 03.11.2021 tarih ve 2021/40, 41, 42 ve 43 sayılı toplantılarında alınan 28-32, 22-33, 25-40 ve 18-21 No’lu kararları ile, 05-11, 13-26.10.2021 tarihli yayınlarında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası müeyyidesinin uygulanmasına karar verildiği, anılan kararların kuruluşça 10, 13.11.2021 tarihinde tebellüğ edildiği, bu defa, 12.11.2021 tarihli yayını nedeniyle, Üst Kurul’un 17.11.2021 tarih ve 2021/45 sayılı toplantısında alınan 25 No’lu kararı ile, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle aynı Kanun’un 32’inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca 10 gün süreyle yayınının durdurulmasına karar verildiği, Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; kuruluşun 02.12.2021 tarihinde saat 18:38’de yayınladığı "Hacızade Merhemi" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayını ile, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde ikinci kez tekraren ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan kuruluşun YAYIN LİSANSININ İPTALİNE karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla;
ERSOY RADYO TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş. unvanlı “YILDIZ TOPRAK” logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, 02.12.2021 tarihinde saat 18:38’de yayınlanan ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde ikinci kez tekraren ihlali nedeniyle, 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca YAYIN LİSANSININ İPTALİNE,
Yayın Lisansının iptaline rağmen yayınına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun’un “Adli Yaptırımlar” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Üst Kuruldan yayın lisansı almadan veya yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına ya da yayın lisansı iptal edilmesine rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır." hükmü uyarınca işlem yapılacağı hususunun, kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
İlgili kuruluşun yayın lisansının iptal edildiği hususunun Kanun’un 29’uncu maddesinin 3’üncü fıkrası uyarınca işlem yapılmak üzere TÜRKSAT A.Ş.’ye bildirilmesine,
Ayrıca, Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.