İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 25.07.2022 tarih ve 902 sayılı yazısına konu TVO logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 12.07.2022 tarihinde saat 13:30’da yayınladığı "Kardeşlik Vakti" adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 12.07.2022 tarihinde saat 13:30’da yayınlanan "Kardeşlik Vakti" adlı programda; “Evet sevgili dostlar, sevgili kardeşlerim ekranları karşısında bizleri izlemekte olan gönül dostları Kardeşlik Vakti Derneğimizin şu anda su kuyusu açılışlarını devam ediyor Afrika'da…İnsanlar bizi karşılıyorlar. Çocuklar mağdur bir şekilde gerçekten insanlar burada evlerine su bulamıyorlar. İnsanlar abdestlerini alamıyorlar. Yemeklerine katacakları sular temiz değil. Hep biz ekranların karşısında Kardeşlik Vakti olarak hep sizlere bunu söyledik. Kardeşlik Vakti kardeşlerin yanında olmaya devam ediyor ve biz inşallah kuyumuzun açılışını gerçekleştirmek üzere çocukların yanına gidiyoruz. Su kuyumuzun açılışını gerçekleştiriyoruz…İşte biz buraya Allah nasip ederse bir su kuyusu inşa etmek istiyoruz. Sizlerin bu konularda desteğinizi Allah için bekliyoruz. Gördünüz buralardan su içiyorlar insanlar ve hayvanlar. Burada yaşayan kardeşlerimiz…Bunlar senin torunların Ahmet Amca, Ayşe Teyze. Sen buna sahip çıkmazsan gavur sahip çıkacak ve bunları Hristiyan yapacaklar…Evet sevgili dostlar, sevgili Kardeşlik Vakti Derneği'mizin faaliyetleri şu anda Afrika'da su kuyusu hayratı altıncı kuyumuzu açıyoruz Asr-ı Saadet Sevdalıları Su Kuyusu. Değerli kardeşlerim bakın şurada burada biliyorsunuz bir yağmur sularının birikintilerinin oluşturduğu bir yer burası. Şu anda görüyorsunuz, şu anda hayvanlar ve insanlar buradan suları alıyorlar ve buralardan faydalanıyorlar. Görüyorsunuz şurada insanlar ve hayvanlar buradan faydalanıyorlar. Hep biz ekranlardan bunu söyledik. Değerli kardeşlerim ekranlardan şuna söyledik, insanlarla hayvanların aynı yerden su içtiğini söyledik. Biz de buraya bu mevkiye, bu bölgeye, bu köye yeni bir kuyu inşallah siz değerli kardeşlerimizin destekleri ve katkılarıyla su kuyusunu açıyoruz inşallah…İnşallah sizlerden Allah rızası için bir hisse bedeli 250 TL. Bakın değerli kardeşlerim bir su kuyusu, bir su kuyusu hissesi 250 TL…Afrika'da susuzluktan bebeklerimiz ölüyor. Kardeşlerim şu ekrandaki görüntülere iyi bakın. Bunlar film sahnesi değil, bunlar dizi sahnesi değil, bunlar tiyatro oyunu değil. Bakın şu yavrucakların susuzluktan kuruyan dudaklarına bakın!”, "Kardeşlik Vakti", "Bilgi Hattı: 0212 912 45 …", “Whatsapp 0541 802 82 …", "Gelin bir hisse ile bu hayra ortak olun...", "Desteklerinizle Su Kuyuları Açmaya Devam ediyoruz...", "Müslüman coğrafyalara sizlerin destekleri ile Su Kuyuları açıyoruz...", "Afrika için bir damla su ol!", "Mazlum coğrafyalara yardım elimizi uzatıyoruz...", "Kurumuş topraklara, suya hasret gönüllere Umut Ol!”, vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun “Yardım toplayabilecek olanlar” başlıklı 3. Maddesinde “Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.” hükmü yer almaktadır. Mezkur Kanun’un 6. maddesinde izin alma zorunluğuna ilişkin hüküm “Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir. İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 7. maddesinde ise izin vermeye yetkili makamlar “Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.” hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan "Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır." İfadesinden de anlaşılacağı üzere dernekler, nakdi bağışlar karşılığında makbuz düzenlemelidir. Nitekim 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 5. maddesinde yardım toplama şekilleri "Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tutmuş sistemler kullanmak suretiyle yardım toplanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
İhlale konu programda, izleyicilerin yardıma teşvik edilmesi için başta çocuklar olmak üzere Afrika'da bulunan ihtiyaç sahibi ve temiz suya erişim imkanı olmayan insanlara ve su kuyusu açılmasına yönelik çalışmalara ilişkin görüntülerin ekrana getirilmek suretiyle sunucu tarafından izleyicilerden “Kardeşlik Vakti Derneği” adına Afrika'da su kuyusu açmak amacıyla hisse bedeli olarak 250 TL bedel ile yardım talep edildiği, sunucunun ifadeleri ve ekrana gelen görüntülerden su kuyusu açılması için toplanan yardımların "Kardeşlik Vakti Derneği" adına toplandığı, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü internet sitesinde yapılan incelemede, "Kardeşlik Vakti Derneği" adlı derneğin izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlar arasında yer almadığı, ayrıca, programda "Kardeşlik Vakti Derneği" adlı derneğin yardım toplamak için Valilik izni bulunup bulunmadığı hususunun da belirtilmediği, programda izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlardan birinin adı zikredilmediği gibi Valilikten yardım toplama izni aldığına ilişkin de herhangi bir bilgi/belge ve ifade de bulunulmadığı, dolayısıyla mezkur yayında, izleyicilerin iyi niyetleri ve samimi yardımlaşma duygularına hitap edilerek televizyon üzerinden ulusal düzeyde yardım toplama izni olup olmadığı belirtilmeyen ve yayında hakkında yeterli bilgi verilmeyen bir dernek adına yardım toplanmasının istismar ve sömürüye açık bir durum oluşturduğu, şeffaf ve yeterli denetim mekanizmaları oluşturulmadan toplanan yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması noktasında ise suistimallerin ortaya çıkabileceği kanaatiyle, mezkur yayında, haksız çıkar sağlamak amacıyla insanların dini duygularının istismar edildiği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan; "Yayın hizmetleri ... haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Haziran 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir…” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.