İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 19.01.2017 tarih ve 151 sayılı yazısına konu HİLAL YILDIZ çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 09.01.2017 tarihinde, 12:15-13:52 saatlerinde yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile ses kayıtlarının incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 09.01.2017 tarihinde, 12:15-13:52 saatlerinde yayınlanan “Çörek Otu Yağı” isimli ürünün ticari iletişim yayınında; “…günün fırsatında az önce getirdiğim çörek otu yağı ile alakalı bir şeyden bahsedeceksin. Ben şimdi şöyle söyleyeyim, ilk defa hani gördüğüm bir üründe, ilk defa dişime uyguladım, öyle söyleyeyim. Ağrıyan dişime Gülşah kardeşim kaç gündür bana diyordu ki, abi kullan, kullan. Bende hani hep üşengeçlikten herhalde güzel ama dişe dokundu.”- “Yani inşallah iyi gelir ama devamlı kullanmak önemli, düzenli kullanmak.”- “Bunu böyle ağzımda gargara şeklinde mi Yapayım? İçeyim mi? Sonra ne yapayım?”- “Evet, içebilirsin, gargara şeklinde de yapabilirsin. Kullanmana bağlı aslında, nasıl istiyorsan.”- “Böyle iltihaplı şeyin olduğu yere böyle, böyle.”- “Diş etine genelde çok iyi geliyor zaten bilhassa.”- “Sürelim mi, pamukla mı süreceğiz? Nasıl yapacağız.”- “O şekilde de yapabilirsin. Mesela tadı çok acı geldiyse rahatsız ettiyse seni.”- “Yo etmedi, güzel bir tadı var.”- “Bağışıklık sistemi bizim Rabbimizin yaratmış olduğu her canlı da bulunan insanlar da, hayvanlar da ve vücudumuzun hastalıklara karşı, rahatsızlıklara karşı koruyan muhteşem bir sistemdir.”- “Eğer bağışıklık sistemimiz zayıfsa bağışıklık sistemimizi güçlendirmek istiyorsak, bunu birçok kez bilim adamları ve uzmanlar dile getiriyorlar. Çörek otu yağını tavsiye ediyorlar. Ya da çörek otunu bire bir tavsiye ediyorlar.”- “Direncimizin artmasını sağlıyor. Çörek otu yağı aynı zamanda nefes darlığımız varsa yine bunu kullanmamız gerekir. Nefes darlığı deyince, aklımıza bilhassa bronşit ve astım rahatsızlıkları da gelebilir. Bunlar içinde birebir iyi geliyor çörek otu yağı bilhassa bunun yanında solunum yollarımızın açılmasını sağlıyor.”- “Bunun yanında kanser hücrelerinin de çoğalmasını da engelliyor. Yani vücudumuzda bulunan insan sağlığına zararlı olacak toksinlerin vücudumuzdan atılmasını sağlıyor bir şekilde. Şeker hastalığına da iyi geliyor. Nasıl şeker hastalığına iyi geliyor çörek otu yağı. İnsülin şekerimizi dengeliyor vücutta. Bunun yanında alerjik rahatsızlıklara iyi geliyor. Özellikle ilkbahar da oluşacak olan polen alerjisi olanların kullanması gerekiyor. Cilt rahatsızlıklarımıza iyi geliyor. Egzama gibi rahatsızlığımız varsa çörek otu yine iyi gelecektir. Romatizma ağrısı çekiyorsak o zaman bizlerinde yine çörek otu yağı kullanmamız gerekir. Çünkü kıştayız. Kış mevsimindeyiz. Romatizma ağrılarımız artıyor ister istemez üşütüyoruz. Bu şekilde de kullanabiliriz. Yüksek tansiyon rahatsızlığı olanların tüketmesi gerekiyor. Saçlarımızın beyazlamasını önlüyor. Yine diş etine, diş eti iltihabını da önlüyor.- “Bu güne özel 30 şişe çörek otu yağı yanında bir adet çörek otu cilt bakım jeli ile birlikte sadece 99,00TL Kargo+KDV dahil telefon numaralarımızı hatırlatalım. 0 232 424 06 06 telefon numaramızdan ulaşarak bizlere sipariş verebilir ve bununla ilgili sorular varsa da rahatlıkla sorabilirsiniz.” şeklinde ifadelerle, Çörek otu yağının, bağışıklık sistemini güçlendirdiği, diş ağrısı ve diş eti hastalıklarına, bronşit, astım, kanser, romatizma, egzama ve cilt rahatsızlıklarına, yüksek tansiyon hastalıklarına iyi geldiği vurgulanarak, ürünün nasıl etkili olacağına dair bilimsel bir açıklama yapılmadan sağlık beyanı ve endikasyon belirtilmek suretiyle pazarlanmaya çalışıldığı görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu yayında; tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının izleyicilerin tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, dolayısıyla yayının dinleyicileri yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu, kanaatine varılmıştır.
Ayrıca söz konusu yayının reklam veya tele-alışveriş olduğunu belirtir programın başında ve sonunda, reklam ya da tele-alışveriş ibaresini de kullanmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin 6'ncı fıkrasının (c) bendi ile 10'uncu maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
1-) 6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin 6’ıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" hükmü ile 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "… radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir. "hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşa 30.01.2012 tarihli yayını nedeniyle evvelce 01.03.2012 tarih ve 2012/15 sayılı toplantıda alınan 58 no’lu Üst Kurul Kararlarıyla 6112 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendi ile 02.12.2015 tarihli yayını nedeniyle evvelce 01.03.2016 tarih ve 2016/13 sayılı toplantıda alınan 75 no’lu Üst Kurul Kararlarıyla 6112 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, uyarı yaptırımı uygulandığı tespit edildiğinden, aynı hükümlerin tekraren ihlali nedeniyle, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
Bu itibarla; aynı yayınla, birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her iki ihlalin de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden,
İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Aralık 2016 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 5.220,00 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, radyo kuruluşları için idari para cezası 1.000 (bin) (2017 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 1.486 (bindörtyüzseksenaltı) Türk Lirasından az olamayacağından 1.486 TL.İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
2-) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.