İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 31.08.2022 tarih ve 1263 sayılı yazısına konu VATAN logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 13.08.2022 tarihinde saat 18:36’da yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 13.08.2022 tarihinde saat 18:36’da yayınladığı "Süzme Çiçek Balı" isimli ürünün tanıtım ve satışına ilişkin ticari iletişim yayınında, “Arıcılarımızla el ele vererek düzenlemiş olduğumuz bal gibi kampanyamız devam ediyor. Şu anda Anadolumuzun bağrında, arılarımızın yanında balcımız Hüseyin abi ile birlikteyiz... Ekran başındaki kıymetli izleyicilerimiz senin adını çok duyuyor ama şimdi şöyle bir de yakından göstereceğiz. Bakın kıymetli izleyicilerimiz. Her zaman söylediğimiz bir şey var. Gerçek, hakiki, katkısız, süzme çiçek balı sizlere 5 kiloluk tenekenin içerisinde sağlıklı bir şekilde geliyor ve biz şu anda hani hep söylüyorum ya Sivas'ın o yüksek rakımlı dağlarında, bütün kimyasallardan, egzoz gazlarından uzakta, etrafta hiçbir tarım arazisi olmadan, tamamen doğal bir ortamda, arılarımızın sizler için üretmiş olduğu, bakın bu peteklerin içerisinde emek var, bu peteklerin içerisinde alın teri var. ... Sürekli organik bölgeleri takip ediyorum. Kışları Sakarya Bölgesi'ne geliyoruz, yazları Sivas Bölgesi'ne, Divriği, Yağbasan Köyü'ne gidiyorum. Kendi köyüm. Ora da aynı böyle organik bölge. Ballarımızda hiçbir şekilde katkı maddesi kesinlikle yoktur. Olmaz da ballarımın her zaman arkasındayım ben....Yine özellikle belirtmek istiyorum. Bakın 5 kilo süzme çiçek balı alacaksınız. Doğal, katkısız, Anadolu'nun bağrından, Sivas'ın yaylalarından, tertemiz, mis gibi doğanın içerisinden gönderiyoruz, bu balları sizlere. Hiçbir katkı maddesi yok, etrafta hiçbir tarım arazisi yok. Rica edeceğim kameraman arkadaşlarımızdan şöyle bulunduğumuz bölgenin etrafını bir gösterin. Kesinlikle ne bir tarla ne bir bağ, bahçe. Bu ne anlama geliyor, ilaç yok, ilaç yok. İlaç olmadığı için de çiçeklerin özü tertemiz, katkısız, doğal. Bakın kıymetli izleyicilerimiz, hiçbir fabrikasyon işlem yok. Aynı geleneksel yöntemlerle hani köyümüze gittiğimiz zaman görürdük ya böyle arıcı abilerimiz, amcalarımız, komşularımız olurdu. Onların yıllar öncesinde yapmış olduğu yöntemle tamamen doğal olarak yani balın sağımı bile doğal bir şekilde yapılıyor. Katkısız bir şekilde yapılıyor... - Bakın 1 teneke bal gönderiyoruz sizlere, 1 teneke. Tamı tamına 5 kilo doğal, süzme çiçek balı. Anadolu'nun bağrından, şu görmüş olduğunuz mis gibi tertemiz havanın içerisinde, yüksek rakımlı yaylalarda, doğal bir şekilde. Olduğumuz bölgede egzoz gazı yok, fabrika yok, tarım arazisi olmadığı için kimyasal ilaç da yok. Bundan daha doğal bir bal bulamazsınız. Hani öyle sıradan bir vatandaşı tutup da arıcı elbisesi giydirip de getirmedik buraya. Meşhur Balcı Hüseyin burada. Türkiye'nin balcısı burada her şeyi görüyorlar, her şey şeffaf abi...- Bakın sıradan bir baldan bahsetmiyoruz. Gerçek, hakiki bal diyoruz. Tam 5 kilo, 1 teneke, Erzincan ve Sivas yaylarından. Taptaze, mis gibi çiçek balı. Aklınız da, mideniz de rahat olsun. Aracı yok, komisyoncu yok. Arıcının peteğinden sizin sofranıza. Uyguna alıp uyguna satıyoruz.”, "Doğadan sofranıza. Gerçek ve Doğal bal...", "Analiz Belgeli", "%100 Doğal", "Süzme Çiçek Balı", "Şeffaf ve Ücretsiz Kargo", "5 Kilo Süzme Çiçek Balı", "0216 912 23 …”, “5 Kilo Tenekede Süzme Çiçek Balı", "Şeffaf Kargo ile Gönderim Memnun Kalmazsanız Paranız İade", "Tam 5 kg Ücretsiz Kargo 299 TL" vb şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, söz konusu ürünün tanıtımı ve satışının yapıldığı görülmüştür.
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nin Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "Bal, Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü ifade eder.” şeklinde tanımlandığından satılan ürün zaten doğal olmalıdır. Ayrıca yayındaki ürünün doğallığına veya saflığına yapılan vurgu ve iddialar Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; "Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz." hükmünü ihlal eder niteliktedir.
İhlale konu reklamda, sunucu tarafından; tanıtımı yapılan balın "gerçek, katkısız, doğal" ifadelerinin sıklıkla kullanılarak balın içeriğinde bulunması zorunlu olan özelliklerin yalnızca tanıtımı yapılan ürüne özgüymüş gibi içerisinde herhangi bir katkı maddesinin bulunmadığının, doğal bir ortamda üretildiğini sürekli olarak vurgulayarak, 5 kilogram süzme balın direkt üreticiden alınarak 299 TL gibi uygun bir fiyatla satış yaptıkları belirtilmiş ise de; böyle bir durumun günümüz ekonomik gerçekleriyle bağdaşmadığı, dolayısıyla mezkur reklam yayının; izleyicileri yanıltıcı ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Ticari iletişim.....Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek, zorundadır.” hükmünün ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “…8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.