İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 17.06.2022 tarih ve 731 sayılı yazısına konu AGİ logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 06.06.2022 tarihinde saat 10:13’te yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 06.06.2022 tarihinde saat 10:13’te yayınladığı "Süzme Çiçek Balı" isimli ürünün tanıtım ve satışına ilişkin ticari iletişim yayınında, "Gerçek, hakiki, doğal bal olmasına dikkat edeceksiniz. Peki gerçek, hakiki doğal balı nereden alabilirsiniz güvenli bir şekilde. İşte Türkiye Arıcılar Birliği tarafından üretilen, Arıcılar Birliği üyeleri tarafından üretilen balları sizlere bu ekranlardan aylardır gönderiyoruz. Enflasyona inat, zamlara inat bizde zam yok. Yine aynı kampanya, yine aynı fiyattan altıncı, yedinci ayımızı geride bıraktık. Her şeye zam geldi. Nakliyesi zamlandı, ambalajı zamlandı ama biz inatla fiyatlarımızı aynı seviyede tutuyoruz. Niçin? Herkes hakiki, gerçek doğal bal yesin diye.....şimdi Hüseyin Ağabey şunu özellikle sormak istiyorum. Ne dedik? Türkiye Arıcılar Birliği Üyeleri tarafından üretilen balları gönderiyoruz kıymetli izleyicilerimize. Bu ballar nereden ağabey , Sivas yaylalarından mı?- Bu ballar Sivas Divriği Yağıbasan Köyü'nde ben arıcılık yapıyorum…Bu ballarım tamamen organik olarak orada yetişiyor. Kendi arılarımdan yetiştiriyorum. Hiç bir katkı maddesi yoktur. Hiç bir katkı maddesi olmaz.- Gerçek, hakiki, doğal, katkısız bal gönderiyoruz kıymetli izleyicilerimize....İşte kıymetli izleyicilerimiz ailecek, çoluk, çocuk, bütün aile gönül rahatlığı içerisinde gerçek, hakiki bal tüketmek istiyorsanız işte size 5 kilo, tamı tamına 5 kilo bir teneke süzme çiçek balı gönderiyoruz…Gerçek hakiki balı...- Kopmadan, kıl gibi inceliyor bakın. Diğer balları mesela getir bu şekilde olmaz. Hemen kesiyor oradan.- Akışkanlığı... En kolay test bu abi, en kolay test bu. Bakın kıymetli izleyicilerimiz neredeyse saç teli kadar inceldi. Maşallah balımız kopmadan akmaya devam ediyor. Gerçek, hakiki bal yemek istiyorum diyenler ekranda görmüş olduğunuz telefon numaralarından bir çağrı bıraktığınız takdirde çoluğunuzla, çocuğunuzla, eşinizle, arkadaşlarınızla, akrabalarınızla afiyetle bol bol bir teneke gönderiyoruz bakın bir teneke. Tamı tamına 5 kilo gerçek, hakiki süzme çiçek balını gönül rahatlığı içerisinde yiyeceksiniz. Var mı bu şekilde bal satan? Üzerinde analiz raporu ile gönderen, bu şekilde şeffaf teneke içerisinde analiz raporu ile birlikte gönderen başka kimse var mı, yok. Hangi balları gönderiyoruz? Türkiye Arı Yetiştiriciliği Birliği Üyelerinden, Arıcılar Birliği Üyelerinden almış olduğumuz balları gönderiyoruz sizlere. Üstelik üzerinde analiz raporu ile birlikte…Bizden bu balı alıp marketler 400-500 liraya satıyor. Biz televizyon aracılığıyla komisyoncu yok. Market yok. Direkt tüketiciye gönderdiğimiz için 199 lira...", "Gerçek, Hakiki, Doğal Bal", "Doğadan Sofranıza. Gerçek ve Doğal Bal...", "Analiz Belgeli", "%100 Doğal", "Süzme Çiçek Balı", "Türkiye Arıcılar Birliği Balları", "Şeffaf Kargo", "5 Kilo Tenekede Süzme Çiçek Balı", "Analiz Raporlu Bal Gelecek" "Tam 5 Kilo Süzme Çiçek Balı", "0212 700 18 …", "199 TL+ Kargo" vb şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, söz konusu ürünün tanıtımı ve satışının yapıldığı görülmüştür.
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nin Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "Bal, Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü ifade eder.” şeklinde tanımlandığından satılan ürün zaten doğal olmalıdır. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nin Ürün Özellikleri başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; "Balın kıvamı akışkan, viskoz, kısmen veya tamamen kristalize olabilir." hükmü ışığında yayındaki ürünün doğallığına veya saflığına yapılan vurgu ve iddialar Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 7’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; "Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz." hükmünü ihlal eder niteliktedir.
İhlale konu reklamda, sunucu tarafından; süzme çiçek balın direkt üreticiden alınarak uygun fiyatla satış yaptıkları ve içerisinde hiçbir katkı maddesi olmadan sadece arıların yaptığı bir bal olduğu belirtilmiş ise de; 5 kilogram süzme çiçek balın toplam fiyatının 199 TL + Kargo olduğunun belirtilmesinin günümüz ekonomik gerçekleriyle bağdaşmadığı ve söz konusu balın “doğallığına ve saflığına” vurgu yapılarak tanıtımı yapılan ürüne ilişkin yayının; izleyicileri yanıltıcı ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Ticari iletişim.....Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek, zorundadır.” hükmünün ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Mayıs 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “…8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.