İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 09.08.2021 tarih ve 1092 sayılı yazısına konu HABER TÜRK logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 02.08.2021 tarihinde saat 16:58’de yayınlanan "Akşam Haberleri" isimli haber bülteni yayınlarına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
HABER TÜRK logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 02.08.2021 tarihinde saat 16:58’de yayınlanan "Akşam Haberleri" isimli haber bülteninde; "Marmaris'te alevler durmuyor" ana başlığıyla sunulan ve "Hisarönü Köyü'nde yine yangın çıktı" alt yazısı ile devam eden bölümde olay yerindeki haber muhabiri tarafından; “... şu anda büyük bir panik havası hakim tüm bu noktada Hisarönü'nde. Hisarönü’ nün hemen aşağıda plajı var ki orada oteller var oradaki tesisleri de tehdit eden bir duman bu. Zaman zaman aslında yerleşim yerlerini bu denli tehdit edince buna bu bölgede sakinler ve tatilciler boşaltılıyordu. Helikopterler zaman zaman helikopter desteği ile denizden aldıkları suyu buraya getirdiler ama gördüğünüz gibi bu elektrik direklerinin de olduğu noktada onların da yanması an meselesi bu bölgede gerçekten büyük bir kaos hakim şu anda. Marmaris'te etkili olan noktalar aslında daha çok zirvelerde iken artık şu anda tamamen Hisarönü'nde özellikle karaya inmiş durumda yeşil alan şu anda yok oluyor gözlerimizin önünde bir anda o yeşil alanın silindiğini resmin fotoğrafın solduğunu görüyoruz tanık oluyoruz. Karada ekipler var özellikle yerleşim yerlerinin tehdide uğramaması açısından da o bölgede büyük bir uğraş var. Bakın yolu da göstereyim bir taraftan çünkü siyah duman hemen yukarıdan güneşi de kapatarak güneşi de kapatarak hemen aşağıya doğru plaja doğru ilerliyor kül yağıyor o taraftan gelenler var yukarıda bölge sakinleri özellikle köylüler boşaltılmıştı ve artık geri gelmeyecek bu ağaçların yitişini gözyaşları ile izlemişlerdi. Bakın hemen tepeyi nasıl esir aldı hemen aşağıda yerleşim yerlerinin artık dibinde. O kadar alevler yakın. Bir parlıyor dumanlar köpürüyor nasıl anlatsam bunu yani beşinci gün oldu beşinci gün oldu zirvedeki o yangını duman tüterek zaman zaman rüzgarın esmesiyle alevlerin yükselmesi ile izledik ama işte bakın boğucu bir ortamın içerisindeyiz. Kül yağıyor merkeze kül yağıyor. Marmaris’in Hisarönü ve plajlarını da etkileyen bir durum var bakıyorum gönüllüler hemen koşturuyorlar bu alanı terk etmeye çalışıyorlar şimdi de jandarma trafik ekipleri de özellikle yolu açmaya çalışıyor yolun açılması yardım ekiplerinin gelmesi için de çok önemli insanların kaçtığına tanık oluyorum yani göz gözü görmüyor dumandan göz gözü görmüyor gerçekten kelimelerle aslında artık ifade edebilecek bir durum yok arkadan geliyormuş gibi ve bizimde aracı almamız gerekiyor bakın alevler çok tehlikeli bir şekilde ilerliyor. Marmaris'te Hisarönü mevkiindeyiz Selimiye bayıra kadar uzandı oradan o bölgeden tankerlerin gittiğini görüyorum, itfaiye ekipleri gidiyor güvenliğimiz için çok fazla yakınına girmememiz gerekiyor çünkü cesurluğu kaldırmayacak bir durumda yani cesaretli olabilirsiniz ama bir anda oradan bu tarafa doğru gelebilir o yüzden kül yağan bir ortamda kendimizi güvenli bir noktada hissedebileceğimiz alanda kalmalıyız. Kül yağıyor yani inanamıyorum alevlerin bu denli böylesine dinginken bir anda kontrolden çıkması ancak hava şartları ile özetlenebilir. Kuru bir sıcak yolu da hakim aldı maalesef maalesef ne yazık ki içler acısı bir manzarayla karşı karşıyayız yani siyah duman öylesine etkili ki herkes kaçışıyor o noktada zannediyorum büyük bir tehlike var büyük bir tehlike var ki alevler oraya kadar geldi belki araçlar yol etkilendi şu anda yol etkilendi büyük bir panik yaşanıyor kaos yaşanıyor yaklaşmamamız konusunda da uyarılıyoruz. Biran önce bu alanı terk etmek gerekiyor. Mustafa Kemal Kiruk bu tarafa bu tarafa helikopterleri görüyorum arkaya doğru arkaya doğru yayın yapalım. Geriye geriye geriye geriye yayın yapalım geriye geriye yapalım canımızı tehlikeye atmadan geriye geriye yayın yapalım. Evet yoğun duman gidelim bakın kazmalarla küreklerle insanlar geliyor. Bir anda kontrolden çıktı çünkü yamaçtaydı yamaçtaydı alevler yamaçtan aşağıya kadar uzandı çember iyice daraldı bu çember daralınca alevler kontrolden çıktı yani göz gözü görmüyor büyük bir duman var önümüz arkamız duman. Önümüz arkamız duman. Bir an önce burayı terk etmemiz gerekiyor kelimelerle anlatacak bir durum söz konusu değil yeter onlara yardım gerekiyor bir nebze de olsa noktalayacağız inekler kaçırılıyor inekler kaçırılıyor. Sağ tarafta yanıyor. Of Hisarönü kontrolden çıktı. Cehennemi yaşıyoruz.” ” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Demokrasinin en temel önceliklerinden biri halkın haber alma özgürlüğü olduğundan demokratik rejimlerde medya, kamuoyu oluşumunda hayati öneme sahip bir aktördür. Öyle ki; medyanın yasama, yürütme ve yargıdan sonra gelen dördüncü güç olduğu çoğu otorite tarafından kabul edilmektedir.
Bu açıdan bakıldığında medyanın gücü ne kadar fazlaysa medya mensuplarının sorumluluğunun da o ölçüde arttığını söylemek mümkündür. Muhakkak ki medya mensuplarının halka karşı sorumlulukları bulunan siyasi kişi veya kuruluşları eleştirme ve onların gerçekleştirdikleri eylemler hakkında kamuoyunu bilgilendirme hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hak kullanılırken tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerinden ödün verilmeden kamuoyunu yanlış yönlendirebilecek yayınlardan sakınılması; halkı paniğe, kaosa sevkedebilecek abartılı sunumdan kaçınılması gerekmektedir.
Yayıncının haber programlarıyla kamuoyunu bilgilendirme görevini icra ederken, kriz haberciliğinin hassas dengelerini akılda tutması beklenmektedir. 2014 yılında hazırlanan Yayın İlkeleri Rehberi'nde "Kriz zamanı yayınlarında izleyicilerde korku, panik, endişe yaratacak ifadeler kullanılmamalı gerilimi artıracak nitelikteki yorumlardan kaçınılmalıdır." ifadesine yer verildiği, yayıncı kuruluşların, yangın gibi kriz anlarında ülkede yaşananlara ilişkin haberlerin veriliş tarzı ve dilinde otokontrol yapmalarının gerekliliği vurgulanmaktadır.
İhlale konu yayında, "Kül yağıyor yani inanamıyorum alevlerin bu denli böylesine dinginken bir anda kontrolden çıkması ancak hava şartları ile özetlenebilir. Kuru bir sıcak yolu da hakim aldı maalesef maalesef ne yazık ki içler acısı bir manzarayla karşı karşıyayız yani siyah duman öylesine etkili ki herkes kaçışıyor o noktada zannediyorum büyük bir tehlike var büyük bir tehlike var ki alevler oraya kadar geldi belki araçlar yol etkilendi şu anda yol etkilendi büyük bir panik yaşanıyor kaos yaşanıyor yaklaşmamamız konusunda da uyarılıyoruz. Biran önce bu alanı terk etmek gerekiyor. Mustafa Kemal Kiruk bu tarafa bu tarafa helikopterleri görüyorum arkaya doğru arkaya doğru yayın yapalım. Geriye geriye geriye geriye yayın yapalım geriye geriye yapalım canımızı tehlikeye atmadan geriye geriye yayın yapalım. Evet yoğun duman gidelim bakın kazmalarla küreklerle insanlar geliyor. Bir anda kontrolden çıktı çünkü yamaçtaydı yamaçtaydı alevler yamaçtan aşağıya kadar uzandı çember iyice daraldı bu çember daralınca alevler kontrolden çıktı yani göz gözü görmüyor büyük bir duman var önümüz arkamız duman. Önümüz arkamız duman. Bir an önce burayı terk etmemiz gerekiyor kelimelerle anlatacak bir durum söz konusu değil yeter onlara yardım gerekiyor bir nebze de olsa noktalayacağız inekler kaçırılıyor inekler kaçırılıyor. Sağ tarafta yanıyor. Of Hisarönü kontrolden çıktı. Cehennemi yaşıyoruz" şeklinde ifadelerle, yangın sırasında ve sonrasında oluşan kriz zamanında ekranda olması gereken doğru bilgi akışı, sağ duyulu ve yatıştırıcı açıklamaların aksine, yanıltıcı, endişe verici, infial oluşturabilecek nitelikte olduğu, özellikle de haber muhabirinin panik haldeki infial oluşturacak sunumunun ekrana getirilmesiyle, kriz zamanı habercilerden beklenen kamusal sorumluluk ve yayıncılık anlayışla bağdaşmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan, "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez; görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği ile ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur. ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2021 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 6.813.110,03 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki oranı (%2) 136.262,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP’in karşı oyu ve oy çokluğu ile karar verildi.