İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 05.08.2020 tarih ve 1458 sayılı yazısına konu ARAFAT TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 31.07.2020 tarihinde saat 09:03’te yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 31.07.2020 tarihinde saat 09:03’te yayınladığı "Çörek Otu Macunu" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, “Bakın romatizma hastaları olanlar, romatizma hastası, dizleri ağrıyanlar, ayakta duramayanlar, yürürken zorluk çekenler bizleri arasınlar. Şifanız burada diyoruz…Bitti mi, bitmedi: prostat hastalarımız var, prostat hastalarımız var, idrar zorluğu yaşayanlar var, ağrı çekenler var. Bakın bin derdin devasından bahsediyoruz…bin derdin devasından bahsediyoruz. Deri hastalığı olanlar, derisinde istenmeyen hastalık görünenler; lekeler, sivilceler, akneler...Sütten kesilen anneler, sütü az akan anneler, yavrusunu doyurmakta zorlanan anneler bunu uyguladıklarında onlar kendileri şahit oldu, bebeklerinin doyduğunu, sütünün yettiğini gördüler…Nefes darlığına da birebir. Nefes darlığı şikayeti olanlar bir ay içerisinde anadan doğmuş misali rahat rahat nefes alıp verecek…Kalp hastalığı olanlar, böbrek yetmezliği olanlar, böbrek taşı olanlar, prostat hastaları, diyabet yani şeker hastaları, hemeroid, bakın çok önemli, basur hastalığı, basur, basur hastaları... Basuru on beş gün içerisinde günde iki tatlı kaşığı kullanmakla birlikte tamamen bitirir…Evli kardeşlerimiz yanımıza geldi. Hocam tıbbi olarak hiçbir sorunumuz yok. Doktorlara gidiyoruz tedavimizi olmak için derdimizi söylüyoruz yapılan testler sonucu hiçbir sorun gözükmüyor dediler. Biz onlara da önerdik… çörek otunu sevgili izleyenler çocuk sahibi oldular… Yaşlılarımız dinç oldu gücüne güç kattı hastalarımız şifa buldu. Kansere dahi çözümü var deniliyor. Kansere dahi çözümü var diye söyleniyor....Sevgili kardeşlerim prostat hastası olanlar, eklem ve kemik ağrıları olanlar bununla birlikte kalp ve damar tıkanıklığı olanlar daha önce kalp krizi geçirmiş damar tıkanıklığından dolayı ve yine kalp krizi geçirme riski olanlar tıkalı olan damarlar en geç bir hafta içerisinde açılıyor. Sizlere altı kavanoz bol bol gönderiyoruz…”, “6 Kavanoz”, “99 TL+Kargo ", "0 216 277 73 …", "Şeker Hastaları Kesinlikle Kullanın, Yüksek Tansiyonunuz mu Var Bizi Arayın, Kemiklerim Ağrıyor Diyenler Bizi Arayın, Nefes Darlığınız Mı Var Çözümü Burada, Daha Önce Kalp Krizi Geçirenler Arayın!, Karaciğer Yağlanması Varsa Arayın, Basur Hastaları Sizin Basurunuz Geçecek!, Unutkanlığı Geçirir Sizi Genç Hissettirir, Çocuğum Olmuyor Diyenlere Öneririz, Prostat Hastaları Şifanız Burada, Bütün Ağrılarınıza İyi Gelecek Macun..." vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün kalp-damar hastalıkları, kadın hastalıkları, romatizma, eklem rahatsızlıkları, deri hastalıkları, eklem ve kemik ağrıları, şeker, prostat, hemoroid, kanser, böbrek hastalıkları vb. çok sayıda rahatsızlığı tedavi ettiği vurgulanarak, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 03 Temmuz 2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında “Ürünlerin internet dahil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz…” hükmü,
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlerin de 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğuna dair bilgilendirme yapılamaz, bu tür özelliklere atıfta bulunulamaz." hükmü yer almaktadır.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; “insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyanı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritim bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, bunun yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı” belirtilmektedir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün kalp-damar hastalıkları, kadın hastalıkları, romatizma, eklem rahatsızlıkları, deri hastalıkları, eklem ve kemik ağrıları, şeker, prostat, hemoroid, kanser, böbrek hastalıkları vb. çok sayıda rahatsızlığı tedavi ettiği vurgulanarak, birçok rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihlale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Kuruluş hakkında, evvelce Üst Kurul’un 22, 29.05.2020 tarih ve 2020/21 ve 22 sayılı toplantılarda alınan 25, 26 ve 24 No’lu kararlarıyla kuruluşun 18, 19, 21.05.2020 tarihli yayınlarında 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası müeyyidesinin uygulanmasına karar verildiği, anılan kararın kuruluşça 30.06.2020 tarihinde tebellüğ edildiği, Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; kuruluşun 31.07.2020 tarihinde saat 09:03’te yayınladığı "Çörek Otu Macunu" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayını ile, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca anılan yayın kuruluşu hakkında ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat ve kuruluşa ait müeyyide sicili göz önünde bulundurularak, 10 gün süre ile yayınının durdurulmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.
Bu itibarla;
KIZILIRMAK YAYINCILIK A.Ş. unvanlı ve “ARAFAT TV” logolu kuruluşun; 31.07.2020 tarihinde saat 09:03’te yayınladığı "Çörek Otu Macunu" isimli ürünün sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayına yer vermek suretiyle, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan "8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca, yayının ON (10) GÜN SÜREYLE DURDURULMASINA,
a) Geçici yayın durdurma kararının uygulanmasında; medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, Üst Kurul Kararının tebliğini müteakip saat 00:00’dan başlayarak logosunun yer aldığı ekranda; “Yayınımız, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından 31.07.2020 tarihinde saat 09:03’te yayınlanan "Çörek Otu Macunu" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirlenen ‘Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ...’ ilkesinin tekraren ihlali gerekçesiyle 10 gün süre ile durdurulmuştur.” metnine yayın durdurma süresince okunur şekilde yer vermesi,
b) 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin …. ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir…Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca yayın lisansının iptaline karar verileceği,
c) Ayrıca yayınlarına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “… yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına … rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği,
Hususlarının kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Ayrıca, Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.