İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 27.12.2016 tarih ve 1219 sayılı yazısına konu DOĞU TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 10.12.2016 tarihinde, saat 13:14’de yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 10.12.2016 tarihinde, saat 13:14’de yayınladığı sigaranın zararlarını önleyici ve sigarayı bıraktırmaya yardımcı olduğu iddia edilen ürünün ticari iletişim yayınında; sunucu tarafından “… Bakın bu kadar net konuşuyorum. çünkü bu buluş siz sigara içseniz dahi..size sigara zarar veremez...Sigara içen bir insana kalkan görevi görüyor. İçinden bitkisel toz geliyor... Sevgili izleyenler işte bunu içtikten sonra hayatınızda sigaranın damarlarınızda ve ciğerlerinizde açmış olduğu o tahribat olamaz... .Bir sprey geliyor, her sabah bunu sıkıyorsunuz ağzınızda. ağzınızda koku yapmıyor bir, o gün sigara içseniz dahi kokamaz, dişiniz sararamaz en önemlisi boğaz kanseri ve gırtlak kanseri olamazsınız. Ağzınızda kalkan görevi. Bu bitkisellerde bu tozlarda ciğerlerinize damarlarınıza kalkan görevi görüyor... Üç tane ayrı renkte pastil gelecek sizlere..Bunu ağızda eritiyorsunuz..İlk 10 gün kırmızılar, sonraki 10 gün yeşilleri, en son ki 10 gün de sarıları. 30 gün. 30 günün sonunda hayatında sen istesende istemesende sigara kalmıyor... Asrın sağlık buluşu-Dünyada bir ilk-0212 945 27 79 sadece 100 kişi için-30 günde yaşamınızı geri alacaksınız" şeklinde ifadelerle, sigaranın ciğerlere, damarlara zarar vermesini önlediği, sprey şeklinde olanının ağız kokusuna, dişlerin sararmasına iyi geldiği ve gırtlak kanserini önlediği, pastil şeklinde olan ürünün ise 30 gün içinde sigarayı bıraktırdığı vurgulanarak, ürünün nasıl etkili olacağına dair bilimsel bir açıklama yapılmadan sağlık beyanı ve endikasyon belirtilmek suretiyle pazarlanmaya çalışıldığı görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu yayında; tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının izleyicilerin tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, dolayısıyla yayının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Ayrıca söz konusu reklam yayınında bir saatlik yayın dilimi içerisinde 12 dakikalık reklam süresini aşacak şekilde toplam 30 dakika 20 saniye süreyle reklam yayınına yer verildiği tespit edilmiştir.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanunun 9/6 (c) bendi ile 10/2 fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
1-) 6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin 6’ıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" ve 10’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Tele-alışveriş yayınları hariç her türlü reklam yayınlarının oranı, bir saat başından bir sonraki saat başına kadarki yayın içinde yüzde yirmiyi aşamaz." hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşa, 08.01.2014, 14.01.2014 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 29.01.2014, 05.02.2014 tarih ve 2014/07, 2014/09 sayılı toplantıda alınan 64, 119 no’lu Üst Kurul Kararlarıyla, 6112 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi ile 26.06.2016 tarihli yayını nedeniyle evvelce 06.09.2016 tarih ve 2016/46 sayılı toplantıda alınan 18 no’lu Üst Kurul Kararıyla 6112 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, uyarı yaptırımı uygulandığı tespit edildiğinden, aynı hükümlerin tekraren ihlali nedeniyle, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir” hükmü uyarınca,
Bu itibarla; aynı yayınla, birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her iki ihlalin de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden,
İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Kasım 2016 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin) (2016 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 14.359 (ondörtbinüçyüzellidokuz) Türk Lirasından az olamayacağından 14.359 TL.İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
2-) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.