İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 27.02.2017 tarih ve 302 sayılı yazısına konu, TV 2000 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 07.02.2017 tarihinde, saat 12:35’de yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 07.02.2017 tarihinde, saat 12:35’de yayınladığı "İncir Çekirdeği Yağı. Çörek Otu Yağı. Zeytinyağı. 3'ü 1 Yerde” adlı ürünün ticari iletişim yayınında; “...Kardeşlerim bunlardan fayda görmeyen yok. Ben gördüm… Bir sefer kullanmayla sinüzitim bitti.. ..Damar tıkanıklığı riskini azaltır. Astıma iyi gelir. Bronşit, Sinüzit, Migren, Şeker, Kolesterol, Tansiyon, Aşırı kilo, Kilo kaybı, Zayıflık, Mide rahatsızlıkları, Ülser, Reflü, Mide yanması, Hazımsızlık...Böbrek rahatsızlığı, İdrar yolları enfeksiyonu, Prostat, Kadın rahatsızlıkları, Eklem Ağrısı, Kemik erimesi, Kas erimesi, Topuk dikeni al kullan fayda görmezsen içtiğin helal olsun paranı geri al...Fayda görmek için 6 tane almanızı tavsiye ediyorum...çocuğun olmuyor tedavi mi görüyon gardaş eşin de kullansın sen de kullan, hücre yenileyici özelliği vardır, doğurganlığı artırır, erkek ve bayanlarda isteksizliğe, soğukluğa son verir. Erkeklerde ki iktidarsızlıklara çözüm. Al kullan fayda görmüyorsan parranı geri al, iddialıyız., "3'ü 1 Yerde./ İktidarsızlık/ Kabızlık/ Kemik Erimesi/ Topuk Dikeni/ Hücre Azlığı/ Şeker/ Tansiyon/ Kolesterol/ Astım/ Bronşit/ İncir Çekirdeği Yağı./ Çörek Otu Yağı./ Zeytinyağı./ 59.90 TL. 3 Adet 3'ü 1 Yerde./ Sipariş Hattı 0.212 925 20 55" şeklinde ifadelerle, ürünün nasıl etkili olacağına dair bilimsel bir açıklama yapılmadan sağlık beyanı ve endikasyon belirtilmek suretiyle pazarlanmaya çalışıldığı görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiş, ayrıca endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak, ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan, söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu yayında; tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının izleyicilerin tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği ve izleyicileri tıbbi tedaviden uzaklaştırabileceği, dolayısıyla yayının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu,
Diğer yandan söz konusu ürünün tanıtımında, "Kur'an-ı Kerim Tin Suresi. Bismillahirrahmanirrahim. Vet tini Vez Zeytün (Zeytüni). Ayetin Meali. Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'ın adıyla. incire ve zeytine yemin olsun...Allah yanımızda. Samimiler arkamızda, biz doğruyuz...Ben Allah için burada çalışıyorum..." şekline ifadelerle, izleyicilerin dini inançlarını istismar etmek suretiyle, diğer kuruluşlarla arasındaki ticari rekabeti kendi lehine çevirerek böyle bir ticarete aracılık etmekten imtina eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar açısından haksız bir rekabetin oluşmasına neden olabileceği kanaatine varılmıştır.
Bunun yanı sıra söz konusu yayıncı kuruluşun kullanmış olduğu tele-alışveriş giriş/çıkış logosunun mevzuatta belirtilen tele-alışveriş giriş/çıkış logosu ile aynı nitelikte olmadığı görülmüştür.
Bu nedenlerle mezkur yayında; 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi ile 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi ve 10'uncu maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
1-) 6112 sayılı Kanun'un,
a-) 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan "... haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez. ",
b-) 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" ve
c-) 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan; "Televizyon ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir." hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşa 07.09.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 03.10.2013 tarih ve 2013/56 sayılı toplantısında alınan 05 no’lu Üst Kurul Kararıyla 6112 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca, 04.05.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 29.05.2013 tarih ve 2013/33 sayılı toplantısında alınan 97 no’lu Üst Kurul Kararıyla ve müteaddit defalar 6112 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendi uyarınca, 04.05.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 26.06.2013 tarih ve 2013/39 sayılı toplantısında alınan 24 no’lu Üst Kurul Kararıyla, 6112 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, uyarı yaptırımı uygulandığı tespit edildiğinden aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…ihlalin tekrarı hâlinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca, idari para cezası uygulanması gerektiği,
Bu itibarla; aynı yayınla, birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her üç ihlalin de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden,
İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Ocak 2017ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 56.271,19 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin) (2017 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 14.908 (ondörtbindokuzyüzsekiz) Türk Lirasından az olamayacağından 14.908 TL.İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
3-) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
4-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
5-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.