İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 06.08.2020 tarih ve 1489 sayılı yazısına konu ALASKA TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 02.08.2020 tarihinde saat 19:26’da yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 02.08.2020 tarihinde saat 19:26’da yayınladığı "Kafur Özlü Mucize Viks Merhem" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, “(…) Ağrıları olanlar, bel, boyun, kasık, ayak, romatizma her türlü ağrının birebir şifasından bahsedeceğiz sizlere…Sevgili izleyenler ağrıya, …, vücuttaki yorgunluğa, bitkinliğe, yürüyemeyenlere, yürürken zorluk çekenlere, adım atmakta zorlananlara, merdiven çıkamayanlara şifadır diyoruz, …Bizler kafur özlü bu kremi, ağrı kremini sizlere gönderdiğimizde şifanızı bulacaksınız…Kafur ağrıları olanlara şifa verecek diyor. İnşallah. Namaz kılarken zorlananlar, namaz kılarken eğilip kalkmakta güçlük çekenler, göz ucuyla namaz kılmak zorunda olanlar, ayakta namaz kılamayanlar, oturarak namaz kılmak zorunda olanlar, işte Kafur Özlü Mucize Viks Merhemle birlikte, merhem deriz değil mi, merhem. Özü kafurdur. Bu merhemle birlikte şifanızı bulacaksınız, … Romatizma ağrıları olanlar, adım atmakta güçlük çekiyorum, zorlanıyorum, attığım adım bana ızdırap oluyor, Allah'ım var mı bunun bir şifası diyenler…Kullandıktan sonra tekrardan gitti hastaneye MR çekildi. Bel fıtığı görülmedi…Hemoroid hastaları var, basur hastaları var mıdır çaresi, ameliyattır değil mi? Ameliyattan sonra yüzde yetmiş insanda tekrar görüldü. Peki bu kremi kullandıktan sonra tamamen veda edildi hemoroide. Abdest kaçıranlar var, kanama yapıyor, hemoroid patlıyor, yediğinden içtiğinden insanlar bir şey anlamıyor. Ama bu merhem sayesinde 1 ay içerisinde hiç bir şekilde hemoroid kalmayacak,…ağrılarla birlikte aynı zamanda mantar hastalığı olanlar var ise nedir mantar; ayaktaki kaşıntılar, vücudunuzdaki kaşıntılar, vücudunuzdaki bütün dertler, deri hastalıkları bunlara da şifa veriyor … Bin derdin devası, bin derdin devası işte Kafur Özlü Mucize Viks Merhemden bahsediyoruz sizlere…ayağa kalkmak isteyen, güzel yürümek isteyen, ağrı çekmek istemeyen kim varsa kullandırın, kullanın…”, "Kafur Özlü Mucize Viks Merhem", "99 TL Kargo Bedava", "Toplam 10 Kutu" "0 216 277 73 ..", " +49 174 819 87 ..", "Ağrılarından Dolayı Şifa Dileyenler!", "Abdest Alırken Zorluk Çekenler", "Namaz Kılarken Zorlananlar Ağrı Çekenler", "Merdiven Çıkarken Destek Almak Zorunda Olanlar", "Kireçlenme Hastalığı Olanlar", "Romatizma Hastalığı Olanlar", "Kemiklerim Ağrıyor Diyenler", "Sırtım Ağrıyor Diyenler", "Belim ve Boynum Ağrıyor Diyenler", "Kolumda ve Ayaklarımda Uyuşma Var Diyenler", "Adım Atmakta Güçlük Çekiyorum Diyenler", "Baş Ağrılarına Son Diyoruz", "En Şiddetli Ağrınıza 10 Dakikada Son!", "Basur Hastaları 1 Ayda Kurtulun!", "Ayak Kaşıntıları Ayak Mantarları Bitiyor!" vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle ürünün bel ağrısı, boyun ağrısı, kasık ağrısı, ayak ağrısı, romatizma, vücuttaki yorgunluk, yürüyememe, yürürken zorluk çekme, bel fıtığı, hemoroid, ayak mantarı vb. çok sayıda rahatsızlığa iyi geldiği vurgulanarak, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.
Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 03 Temmuz 2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında “Ürünlerin internet dahil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz…” hükmü,
Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlere ilişkin, 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3.fıkrasında ise "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz..." hükmü yer almaktadır.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyânı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritm bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışı yapıldığı, yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı belirtilmektedir.
Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün bel ağrısı, boyun ağrısı, kasık ağrısı, ayak ağrısı, romatizma, vücuttaki yorgunluk, yürüyememe, yürürken zorluk çekme, bel fıtığı, hemoroid, ayak mantarı vb. çok sayıda rahatsızlığa iyi geldiği vurgulanarak, birçok rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihlale konu yayında, söz konusu ürünün çok sayıda rahatsızlığa çözüm olarak sunularak, sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan yayın kuruluşu hakkında; evvelce Üst Kurul’un 22, 29.05.2020 tarih ve 2020/21, 22 sayılı toplantılarında alınan 22, 23, 27 ve 28 No’lu kararları ile, 18, 19, 21, 22.05.2020 tarihli yayınlarında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası müeyyidesinin uygulanmasına karar verildiği, anılan kararların kuruluşça 12.06.2020 tarihinde tebellüğ edildiği, Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; kuruluşun 02.08.2020 tarihinde saat 19:26’da yayınladığı "Kafur Özlü Mucize Viks Merhem" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayını ile, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca anılan yayın kuruluşu hakkında ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat ve kuruluşa ait müeyyide sicili göz önünde bulundurularak, 10 gün süre ile yayınının durdurulmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.
Bu itibarla;
ADIYAMAN RADYO TELEVİZYON TİCARET A.Ş. unvanlı ve “ALASKA TV” logolu kuruluşun; 02.08.2020 tarihinde saat 19:26’da "Kafur Özlü Mucize Viks Merhem" isimli ürünün sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayına yer vermek suretiyle, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan "8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca, yayının ON (10) GÜN SÜREYLE DURDURULMASINA,
a) Geçici yayın durdurma kararının uygulanmasında; medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, Üst Kurul Kararının tebliğini müteakip saat 00:00’dan başlayarak logosunun yer aldığı ekranda; “Yayınımız, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından 02.08.2020 tarihinde saat 19:26’da yayınlanan "Kafur Özlü Mucize Viks Merhem" isimli ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirlenen ‘Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ...’ ilkesinin tekraren ihlali gerekçesiyle 10 gün süre ile durdurulmuştur.” metnine yayın durdurma süresince okunur şekilde yer vermesi,
b) 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin …. ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir…Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca yayın lisansının iptaline karar verileceği,
c) Ayrıca yayınlarına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “… yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına … rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği,
Hususlarının kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Ayrıca, Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.