İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 14.04.2017 tarih ve 506 sayılı yazısına konu, 4 EYLÜL TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 12.04.2017 tarihinde saat 07:44’de yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 12.04.2017 tarihinde saat 07:44’de yayınlanan "Çörek Otu Yağlı Devam Kremi" isimli ürün ile hediye olarak verildiği ifade edilen "Ardıç Yağlı Devam Kremi" ve "Çınar Yaprağı Yağlı Devam Kremi" isimli ürünlerin ticari iletişim yayınında; "…Kış ayına girdik. Ağrılar, sancılar yoğunlaşıyor. Yaşlılar 40-50-60-70-80 yaşında olanlar ağrılar sizin kaderiniz olmasın. Ağrılardan kurtulabilirsiniz. Yıllardır bel fıtığı ağrım vardı. Çıkıkçıya gittim, balık sardım, ameliyat oldum, tahtada yattım diyenler. Birilerinin yardımı olmadan yataktan kalkamıyorum diyenler. Şoförlük yapmam lazım yapamıyorum.... Bacakta romatizması var. On dakikalık mesafeyi bir saatte bastonla yürüyenler var. Migren ağrım var, işimi yapamıyorum. Etrafımdakilere kızıyorum. Günaha giriyorum. Kendimi karanlık odaya kapatıyorum. İlaç yutuyorum. İlaç midene zarar vermiş. İlaçtan dolayı başka bir rahatsızlığın meydana çıkmış. O zaman çözümü ne? Ekranda gördüğünüz devam kremi çözüm..."- "Bu devam kreminin öyle bir özelliği varki duyunca şaşıracaksınız!. On yıldır bel ağrısı çeken insan sürdüğü an 5 dakika sonra ağrıdan kurtuluyor. On yıldır migren ağrısı çeken sürdüğü an 5 dakika sonra ağrı geçiyor. Romatizma ağrısından bacakları üşüyenler bir sefer sürüyor 5 dakika sonra ağrı geçiyor. Boynunda platin var, sızlıyor, üşüyor. Kremi sürüyor 5 dakika sonra üşüme de, ağrı da geçiyor. Allahın izniyle ağrıyı geçirecek olan Allah-u Tela, vesile olan devam kremi. Bu tür rahatsızlıklar yaşıyordunuz çözümü biz bulduk. Eczanede bulamazsın kusura bakma. Sağlık ocağında bulamazsın. Doktor reçeteye de yazmaz. Sadece bu ekranda bulabilirsin. Başka hiçbir yerde bulamazsın...."- "Bu ürüne nasıl sahip olabilirsin? Telefonu eline al. İlk 255 kişiye 4 kutu alana 4 kutu bedava. Bir sürpriz de Termal Sauna Kemeri hediye. Ekran altındaki numarayı arayan ilk 255 kişiye Termal Sauna Kemer bedava. Sadece dışarda Termal Sauna Kemer 40 TL..."- "Biz üretici firmayız. Tonlarla alıyoruz. Toptan alıp uygun satıyoruz. Oldu ya faydasını görmedin. Ürünü iade etme. Biz sana paranı gönderelim. Siz ürünü hayrına dağıtın. 0212 945 58 58 numaralı hattımızı düşürmeyi başarabilirsen iade garantili, bütün ağrılardan 5 dakika içinde kurtulacaksın....","2 Kutu Çörek Otu Yağlı, 2 Kutu Ardıç Yağlı, 4 Kutu Çınar Yaprağı Yağlı Devam Kremi, Termal Sauna Kemer Bedava, 59 TL+kargo, 0212 945 58 58" şeklinde yazılı ve sözlü ifadelerle, ürünlerin baş ağrısı, migren ağrısı, sinüzit ağrısı, kas ağrısı, adele ağrısı, iltihaplı romatizmal ağrılar, bel fıtığı vb. her türlü ağrı ve sızıya iyi geldiği vurgulanarak, nasıl etkili olacağına dair bilimsel bir açıklama yapılmadan sağlık beyanı ve endikasyon belirtilmek suretiyle pazarlanmaya çalışıldığı görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında, insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiş ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak, ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu yayında; tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının izleyicilerin tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, dolayısıyla mezkur yayının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bunun yanısıra programın başında ve sonunda tele-alışveriş kapak ve logosu kullanılması gerekirken tele-alışveriş kapak ve logosunun kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenlerle mezkur yayında; 6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi ile 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
1-) 6112 sayılı Kanun'un,
a-) 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek",
b-) 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Televizyon ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir." hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşun, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcıları uyarılır…” hükmü uyarınca UYARILMASINA, ayrıca uyarının kuruluşa tebliğinden sonra ihlalin tekrarı hâlinde idari para cezası uygulanacağının bildirilmesine,
2-) Ayrıca dosyanın; 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.