İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 04.01.2017 tarih ve 07 sayılı yazısına konu, KANAL C logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 01.12.2016 tarihinde, 19:00:00-21:02:31;21:40:51-21:53:58 saatlerinde yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 01.12.2016 tarihinde, 19:00:00-21:02:31;21:40:51-21:53:58 yayınlanan "Erkeklere Özel Pro-X Mega Man" ile "Formula 21" ve "Retarder Krem" isimli ürünlerin ticari iletişim yayınında; "Pro-X performans seti ile hayal kırıklığı yaşamayın, yaşatmayın. Erkeklerin yaşamış olduğu işlevsel problemlerin giderilmesine yardımcı olan Pro-X doğada bulunan mucize bitkilerden elde edilmiş mucize bir formüldür. Erken boşalmadan sertleşme sorununa, sperm sayısının azlığına karşı doğadaki bitkilerden destek alabilirsiniz. Pro-X'in sayesinde herkes maksimum performansa, maksimum güce ve mutlu bir aile hayatına sahip olabilecek. Pro-X vücudunuza enerji ve zindelik katmaya, kan dolaşımını hızlandırmaya, sinir sisteminin düzenlenmesine, yorgunluğunuzu gidermeye, kalbinizi ferahlatmaya ve performansınızı arttırmaya yardımcı olur. ... Formülündeki şifalı bitkiler cinsel isteksizlik, ikdidarsızlık ve erken boşalma gibi problemlerin giderilmesine destek olur. Hemen şimdi arayın, başka hiçbir yerde bulamayacağınız bu ürün gizli ambalajında kapınıza kadar gelsin", "senelerce erkeklerin yaşadığı cinsel problemlerin giderilmesine yardımcı olan tamamen bitkisel içeriğe sahip Formula 21 for man i sunuyoruz. Formula 21 for man yedi gün boyunca sizlere maksimum kuvvet verir. Herkes alsın herkes kullansın diye beş kutu for man sadece 109 tl. ...Türkiye'de her beş erkekten biri erken boşalma sorunu ile başbaşa. Sizlerde o beş erkekten biri olmak istemiyorsanız bize kulak verin. Geceler erken bitmesin ....mucizevi bitki özlerinden formülüze edilmiş Retarder krem erken boşalma sorununu yaşayan erkekler için üretildi. ...Doğadaki mucize bitkiler erken boşalma probleminize son vermek için retarder kremin içinde birleşti. Sipariş hattı 0212 396 10 10....”şeklinde ifadelerle sağlık beyanı ve endikasyon belirtilmek suretiyle ürünün pazarlanmaya çalışıldığı görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'ndan gelen 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazıda; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon (cinsel sorunları giderme) belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu tanıtımda kullanılan ifadelerin tamamının bütün olarak değerlendirildiğinde insanların modern tıbba, tıbbi tedavi yöntemlerine ve ruhsatlı tıbbi ilaçlara güveninin sarsılmasına neden olabileceği, dolayısıyla toplum sağlığının olumsuz yönde etkileneceği, genel sağlığa zarar verebilecek davranışları teşvik edeceği, izleyiciyi yanıltacağı ve istismar edebileceği, söz konusu yayın kuruluşunda korumalı saatler içinde cinsel ürün tanıtımı yapıldığı, bu durumun içerdiği sözel ve görsel unsurlar nedeniyle çocuk ve gençlerin gelişimini olumsuz yönde etkileyeceği kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, yayının reklam ve tele-alışveriş olduğunu belirtir herhangi bir kapak ve logo kullanılmadan ekrana getirildiği, 19:00-21:00 saatleri arasında 19:05:07-19:22:17 arasında 17 dk. 10 sn.; 19:32:28-20:02:12 arasında 29 dk. 46 sn.; 20:12:35-20:36:33 arasında 24 dk; 20:45:21-21:02:31 arasında 17 dk. 10 sn. süre ile gün içindeki iki saatlik yayında bile toplamda 1 s. 28 dk. 06 sn'lik tele-alışveriş yayını yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu nedenlerle mezkur yayında; 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin 6'ncı fıkrasının (c) ve (ç) bentleri ile 10'uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkrası hükümlerinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
1-) 6112 sayılı Kanun'un,
9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek",
9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendinde yer alan "Çocukların fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar vermemek, deneyimsizliklerini veya saflıklarını istismar ederek, çocukları bir ürün veya hizmeti satın almaya veya kiralamaya doğrudan yönlendirmemek; ...",
10’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Televizyon ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir"ve
10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "İkinci fıkrada belirtilen süreden bağımsız olarak, sesli ve görüntülü bir uyarı ile açıkça belirtilerek, kesintisiz en az onbeş dakika süreyle tele-alışveriş yayınıyapılabilir. Bu yayının süresi bir gün içinde toplam bir saati aşamaz" hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşa, 28.03.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 30.04.2013 tarih ve 2013/27 sayılı toplantıda alınan 38 no’lu Üst Kurul Kararlarıyla 6112 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendi ile 10'uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 18.01.2016 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 17.02.2016 tarih ve 2016/10 sayılı toplantıda alınan 22 no’lu Üst Kurul Kararıyla 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (ç) bendi ile 07.05.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 06.06.2013 tarih ve 2013/35 sayılı toplantıda alınan 29 no’lu Üst Kurul Kararıyla 10'uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, uyarı yaptırımı uygulandığı tespit edildiğinden aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…ihlalin tekrarı halinde medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
Bu itibarla; aynı yayınla, birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her dört ihlalin de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden,
İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Kasım 2016 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 18.000,00 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezası 10.000 (onbin) (2016 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 14.359 (ondörtbinüçyüzellidokuz) Türk Lirasından az olamayacağından 14.359 TL. IDARI PARA CEZASI UYGULANMASINA,
2-) Ayrıca dosyanın; 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.