İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 22.08.2022 tarih ve 1209 sayılı yazısına konu ikra logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 16.08.2022 tarihinde saat 08:40’da yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 16.08.2022 tarihinde saat 08:40’da yayınladığı "Süzme Bal" isimli ürünün tanıtım ve satışına ilişkin ticari iletişim yayınında, "Gerçek bal yemek isteyenler, hakiki bal yemek isteyenler, işte sizlere kaçırılmayacak fırsat. Arıcılar Birliği üretimi tam 5 kilo süzme çiçek balı. Daha ne düşünecek, daha ne soracak soru bırakıyoruz. İşte Arıcılar Birliği üretimi hakiki süzme çiçek balı. Aracı, toptancı, komisyoncu yok. Üreticiden halka, arıcının peteğinden alıp sofranıza gönderiyoruz. Şimdi ben şunu sormak istiyorum. Bu sene bal fiyatları nasıl olacak ağabey. Öncelikle onu bir sorayım. Herkese bal göndermeye çalışacağız. Ne dedik biz bu ekranların başına geçerken dedik ki kardeşim biz zengin, fakir ayrım yapmadan herkesin bütçesine göre bal göndereceğiz. Biz bu sene, yine herkes şu anda kilosuna 150 lira diyorlar. Geçen seneye göre baya bir artış var o zaman. 3 katı, 5 katı arttırdılar şu anda. Şu anda normalde piyasada kilosu, yani arıcıda 150 lira mı diyorlar bala? Arıcıda 150 lira. Şimdi bizim o sattığımız 5 kilo teneke arıcıdan gidip alsan, yani benim gibi arıcılardan alsan, harmandan alsan 750 lira. Ama biz ne diyoruz, biz diyoruz ki kardeşim, biz hiçbir zaman fırsatçı olmadık. Fırsatlara meyil vermedik. Hiçbir zaman da fırsatçı olmayacağız. Yine kampanyamızı yapacağız. Aynı kampanyadan devam edeceğiz. Aracısız, komisyoncusuz bu ekranlar vesilesiyle 5 kilo balı 300 liraya değil 299 lira. Bakın orada da bir liranızı geri veriyoruz sizin. Kargo dahil. Bu kampanyamızdan faydalanmak istiyorsanız 299 liraya 5 kilo süzme çiçek balı almak için yapmanız gereken tek şey, ekrandaki numaralara çağrı bırakmak.", "5 Kilo Tenekede Süzme Çiçek Balı", "Doğal Katkısız Bal", "Sağlıklı Tenekede Gerçek Bal", "Yeni Sezon Balları", "Kovandan Sofralara", "Sipariş Hattı: 0212 912 10 ..", " 5 Kilo Süzme Çiçek Balı", "Ücretsiz Kargo 299 TL Kapıda Ödeme" vb şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, söz konusu ürünün tanıtımı ve satışının yapıldığı görülmüştür.
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği'nin Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "Bal, Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü ifade eder.” şeklinde tanımlandığından satılan ürün zaten doğal olmalıdır. Ayrıca yayındaki ürünün doğallığına veya saflığına yapılan vurgu ve iddialar Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; "Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz." hükmünü ihlal eder niteliktedir.
İhlale konu reklamda, sunucu tarafından; tanıtımı yapılan balın "gerçek, katkısız, doğal" ifadelerinin sıklıkla kullanılarak balın içeriğinde bulunması zorunlu olan özelliklerin yalnızca tanıtımı yapılan ürüne özgüymüş gibi içerisinde herhangi bir katkı maddesinin bulunmadığının, doğal bir ortamda üretildiğini sürekli olarak vurgulayarak, 5 kilogram süzme balın direkt üreticiden alınarak 299 TL gibi uygun bir fiyatla satış yaptıkları belirtilmiş ise de; böyle bir durumun günümüz ekonomik gerçekleriyle bağdaşmadığı, dolayısıyla mezkur reklam yayının; izleyicileri yanıltıcı ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Ticari iletişim.....Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek, zorundadır.” hükmünün ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “…8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.