İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 05.10.2015 tarihli ve 1478 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“İlgi: T.C. Sağlık Bakanlığı’nın “Etik Olmayan Tanıtım” hakkındaki 13.02.2013 tarih, 18816847 sayılı yazısı
İstanbul’un Sesi logosu ile yayın yapmakta olan Benru Rd.Tv ve Uydu Yay.A.Ş ticari unvanlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 03/08/2015 tarih, saat 09:45:02 yayınlanan reklam kuşağında saç çıkardığı iddia edilen BİOEX isimli bitkisel bir ürünün tanıtım ve satışına yer verildiği tespit edilmiştir. Oysa ki Ekte kayıtlı T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan gelen yazıda yayın kuruluşlarında tanıtım ve satışı yapılan gıda takviyelerinin ve bitkisel ilaçların yarardan çok zarar verdiği, bu reklamları yapanların gerçek amacının fayda sağlamaktan ziyade dolandırıcılık olduğu ayrıca hastaları tıbbi tedaviden uzaklaştırdıkları açıkça belirtilmiştir. Program esnasında;
“(…)Sevgili dinleyenler program devam ediyor. Şu an itibariyle bize kulak veren İstanbul’un Sesi Radyosu’nu dinleyen dinleyenlerimiz gerçekten çok şanslılar çünkü son dönemlerde gerek sosyal medyada gerek gazetelerde ve gerek ana haber bültenlerinde herkesin konuştuğu bir ürün var.(…)yıllardır yurt dışından ülkemize getirilemeyen bir ürün vardı BİOEX vardı ve BİOEX artık Türkiye’de dostlar. BİOEX’i bilenler bilir. BİOEX artık Türkiye’de. BİOEX ne işe yarıyor diyenler birazdan anlatacağım. Biliyorsunuz ki aylardır, belki de yıllardır BİOEX’i Türkiye’ye getirmeye çalışıyor yetkililer ve artık BİOEX Türkiye’de ve bizlerde yaklaşık bir iki haftadır bunun tabi ki de satışını almak istiyorduk. Dinleyenlerimize bu ürünü sunmak istiyorduk. Ürün ne ürünü onu anlatmak istiyorum. Ürün saç çıkarmaya yardımcı oluyor. Bakın Avrupa’da, Avusturya, Almanya, bu gibi ülkelerde insanlar bu ürün sayesinde saçlarına kavuştu. Yanlış duymadınız insanlar BİOEX’le tam 8 ila 15 gün gibi kısa bir zamanda saçlarının çıktığını gördü. Şimdi kellik problemi yaşayanlar, saçları dökülenler, ben kelim ve ben bu durumdan sıkıldım. Bıktım usandım artık diyenler! İşte sizlere imkan, işte sizlere fırsat. BİOEX artık Türkiye’de ve sizler BİOEX’le saçlarınıza kavuşacaksınız. (…) Yanlış duymuyorsunuz, şaka yapmıyoruz BİOEX 8 ila 15 gün gibi kısa bir zaman içerisinde dökülen saçlarınıza, o kaybolan saçlarınıza sizleri yeniden tabi ki de kavuşturacak. Almanya, Avusturya, İtalya, Amerika bu gibi ülkelerde bir çok ödül aldı. Bu gibi ülkelerde bir çok ödül aldı ve tabi ki de bu ödüllerde ürünün ne kadar güzel olduğunu, ürünün ne kadar kullanışlı ve herkese faydalı olduğunu anlatıyor. Şimdi bu ürünü herkes kullanabilir mi? Hayır kullanamaz. Bu ürünü saçı eğer yanık sonucu kellik varsa, saçında insanların, dinleyenlerimizin yanık sonucu kellik oluşmuşsa bu ürünü kullanamaz. (…) bu şekilde kel kaldıysanız maalesef bu ürün size fayda etmez ve aynı zamanda 30 yıldan fazla kelseniz, bakın 30 yıldan fazla kelseniz bu ürün sizlere de fayda etmez. Yani 10-15 sene, 20 sene, 25 sene kellik problemi çekiyorsanız alacaksınız, kullanacaksınız ve sizler bu ürün sayesinde 8 ila 15 gün gibi kısa bir zaman içerisinde saçlarınıza kavuşacaksınız. (…) ürünün yetkilileri ile görüştük, ürünü Türkiye’de satışa sunan firmayla görüştük ve anlaşma sağlandı. Türkiye radyolarında ilk kez İstanbul’un Sesi dinleyenlerine özel bir kampanya yapıldı ve bu ürünü Türkiye radyolarında ilk defa İstanbul’un Sesi’nde tabi ki de satın alacaksınız başka radyolarda duyamayacaksınız bu da İstanbul’un Sesi Radyosu dinleyenlerinin farkı olsun sevgili dostlar, bu da sizlerin farkı olsun. (…) normalde Avrupa’da 200-250 EURO değerinde bir ürün bu. Bizler Türkiye’ye getirdik ve dinleyenlerimize sunuyoruz. (…) sizlere bir telefon numarası vereceğim ve bu numarayı arayan, hattı düşürebilen ilk 26 dinleyenim. (…) şu anda vereceğim numarayı arayan ve hattı düşürebilen ilk 26 dinleyenim bakın yanlış duymuyorsunuz. Şu anda vereceğim numarayı arayan ve hattı düşürebilen ilk 26 dinleyenim bu ürünü 200-250 EURO’ya almayacak. Bakın kargo KDV ücreti ödemeyeceksiniz, sadece 39 liraya sizler saçlarınıza kavuşacaksınız. 39 lira! (…) sizler BİOEX’e sadece 39 liraya sahip olacaksınız. Bakın kargo, KDV ücreti de ödemeyeceksiniz. (…) 0212 alan koduyla 488 77 00 (…)” şeklinde ifadelere yer verilmiştir.
Sonuç olarak İstanbul’un Sesi logosuyla yayın yapmakta olan Benru Rd.Tv ve Uydu Yay.A.Ş. ticari unvanlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşun bu yayını sebebiyle 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Yayın Hizmetlerinde Ticari İletişim” başlıklı 9.(6)Maddesinin; (c) bendinde belirtilen “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek” Hükmüne aykırı davranıldığı kanaatine varılmıştır.” Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Söz konusu yayın ile, 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ve 6514 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin ihlal edildiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda;
Saç çıkardığı iddia edilen BİOEX isimli bitkisel bir ürünün tanıtım ve satışına yer verilen ihlale konu yayında, ürünün tedavi edici özelliğinin (endikasyon) ön plana çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Sağlık Bakanlığı’nın ilgili yazısında, yayın kuruluşlarında tanıtım ve satışı yapılan gıda takviyelerinin ve bitkisel ilaçların yarardan çok zarar verdiği, bu reklamları yapanların gerçek amacının fayda sağlamaktan ziyade dolandırıcılık olduğu ayrıca hastaları tıbbi tedaviden uzaklaştırdığı açıkça belirtilmiştir.
Diğer yandan, “Endikasyon belirtilen ürünler için Sağlık Bakanlığınca ruhsat düzenlenmesinin gerekmekte olup, Bakanlıktan ruhsatlı/izinli ürünlerin de 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarla Kanununun 1. maddesinde yer alan, “Tabip reçetesi ile verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak, münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde satılması zorunludur.” hükmü gereğince de televizyon, radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı ve pazarlamasının uygun olmadığı,
Hususları bir arada değerlendirildiğinde, anılan yayın kuruluşunun rapora konu ürün tanıtımı yayınının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu sabit görülmüştür.
Anılan kuruluşa 19,20.03.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 17.04.2013 tarih ve 2013/24 sayılı toplantıda alınan 69,70 nolu Üst Kurul Kararlarıyla ve müteaddit defalar 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının (c) bendi uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşılmıştır,
Bu itibarla;
1- Aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması,
2- 18.01.2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesi,
3- Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesi,
Gerektiği kanaatine varılmıştır.
1- İSTANBULUN SESİçağrı işaretiyle yayın yapan BENRU RADYO TELEVİZYON VE UYDU YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendindeki; “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek.” hükmünü tekraren ihlali nedeniyle, aynı Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrası hükmü uyarınca;
a- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, radyo kuruluşları için idari para cezası 1.000 (bin) ( 2015 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 1.357 (binüçyüzelliyedi- ) Türk Lirasından az olamayacağından 1.357 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Ankara Kamu Girişimci Şubesi TR98 0001 0025 3300 9999 9951 93 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
2- 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
Oy birliğiyle,
3- Ayrıca; Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine, Üst Kurul Üyesi Süleyman DEMİRKAN’ın karşı oyuyla, oy çokluğu ile,
Karar verildi.