İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 05.10.2015 tarihli ve 1481 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“İlgiT.C.Sağlık Bakanlığı’nın “Etik Olmayan Tanıtım” hakkındaki 13.02.2013 tarih, 18816847 sayılı yazısı
İstanbul’un Sesi logosu ile yayın yapmakta olan Benru Rd.Tv ve Uydu Yay.A.Ş.ticari unvanlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 16/08/2015 tarih, saat 16:31:47’de yayınlanan reklam kuşağında saç çıkardığı iddia edilen BİOEX isimli bitkisel bir ürünün tanıtım ve satışına yer verildiği tespit edilmiştir. Oysa ki Ekte kayıtlı T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan gelen yazıda yayın kuruluşlarında tanıtım ve satışı yapılan gıda takviyelerinin ve bitkisel ilaçların yarardan çok zarar verdiği, bu reklamları yapanların gerçek amacının fayda sağlamaktan ziyade dolandırıcılık olduğu ayrıca hastaları tıbbi tedaviden uzaklaştırdıkları açıkça belirtilmiştir. Program esnasında;
“(…) İyi yayınlar diye gelen bir mesajımız var. Ben Osmaniye’den Mahmut Altan demiş. Bundan önce, bundan 1.5 ay önce radyonuzdan BİOEX ürününü duydum ve sipariş verdim. Ben bu ürünü kullandım ve eşimle artık ayrılacak kadar kötü aramız diyor. Çünkü bu ürün benim saçlarımı çıkardı. Eşim de ya sen bu saatten sonra ne yapacaksın gibilerinden bu saçı ne yapacaksın, beni mi aldatacaksın gibi sorunlar yaşamışlar. Onu anlatmaya çalışıyor dinleyenimiz. Vallahi ne güzel saçlarına kavuşmuşsun yengemizin de bu duruma sevinmesi lazım aslında (…) iyi yayınlar abi ben tır şoförüyüm. Bundan 4 ay önce ben Almanya’da aldım 220 EURO’ya demiş bu ürünü. Türkiye’ye döndüğümde eve gittim ve kapıyı eşim açtı ve eşim beni tanıyamadı. Çünkü ben artık saçlarıma kavuşmuştum. Ne güzel vallahi ne güzel (…) sevgili Arif, ben bu ürünü aldım ama 15 gün içerisinde değil, bir ay sonra saçlarıma kavuştum diyor. Ne yani kötü mü ettik Arif ya? Ne güzel işte saçlarına kavuşmuşsun ya(…) abi ben askerim. Ben de bu ürünü aldım kullandım ve izne gittiğimde kapıda beni gördüklerinde inanamadılar çünkü ben artık saçlarımla eve dönmüştüm. Sizlere ne kadar teşekkür etsem azdır. Şu an izindeyim ve askerliğime 3 ay kaldı diyor.(…) saçlarına kavuşmuş Mehmetçiğimize de selam olsun. (…) muhteşem bir ürün BİOEX, özellikle kellik problemi yaşayanlar, saçları dökülenler, saçlarıyla alakalı problemi olanlar lütfen radyonuzun sesini açabildiğiniz kadar açın. Şimdi bizim saçlarımız yoksa doğal olarak bizler 10 veya 15 yaş napıyoruz, yaşlı görünüyoruz. Çünkü saçlarımız bizim en büyük aksesuarımız. BİOEX o sırada devreye giriyor ve saçlarımızın yeniden çıkmasına yardımcı oluyor. Yani BİOEX uyuyan hücreleri canlandırıyor. Bizim kafamız kelse, saçlarımız döküldüyse, ya işte benim dedem de keldi, babam da keldi diyoruz ve bizim kaderimizdir deyip kenara çekiliyoruz. Aslında kafada bulunan hücreler hiçbir şekilde kolay kolay ölmezler sadece yetersiz besin aldığından dolayı canlanmıyor ve bu sebepten dolayı da saç çıkarmıyor. Çünkü artık kafada bulunan hücreler yeterli besini alamıyor. Bizler BİOEX sayesinde sizlere saçlarınızı yeniden vereceğiz. Sizler saçlarınıza yeniden kavuşacaksınız. Artık dökülen saçlarınızı yeniden kazanmanız için muhteşem bir ürün (…) 220 EURO’ya almışlar Almanya’da tırcı arkadaşımız ve saçlarına kavuşmuş. Bizler sizlere bu kadar yüksek rakamlara sunmayacağız çünkü şu anda bize kulak veren dinleyenlerimize özel BİOEX bakın tanıtım amaçlı şu anda Türkiye’de eczanelere gittiğiniz zaman, seçkin eczanelerden 179 liraya temin edebilirsiniz. Ama sadece İstanbul’un Sesi dinleyenlerine özel şu anda bir kampanya gerçekleştireceğiz ve bu ürünü size kargosuyla KDV’siyle sadece ama sadece 39 liraya göndereceğiz. Yanlış duymuyorsunuz sadece ama sadece 39 liraya sahip olacaksınız sizler bu muhteşem ürüne. Sizler bu ürünü düzenli kullandığınız takdirde 8 ila 15 gün içerisinde saçlarınızın çıktığını göreceksiniz. (…) Sadece saç mı çıkartıyor? Hayır! Dökülme, kaşıntı, kepeklenme ve yağlanma gibi sorunlara da son veriyor arkadaşlar. Kel bölge dışında sürmeyeceksiniz, değdiği yerden, değdiği noktadan saç çıkarma özelliği var. (…) Kafada saç olmayan bölgelere kullanacaksınız Sizler bu ürün sayesinde ne yapacaksınız? Artık kellik probleminize son vereceksiniz. Ben kelim ve ben bu durumdan sıkıldım diyenler, artık ben saçlarıma kavuşmak istiyorum. Artık 10 yaş daha genç görünmek istiyorum diyorsanız işte sizlere imkan, işte sizlere fırsat. Şu anda hattımızı düşüren, şu anda bir telefon numarası vereceğim ve hattımızı düşüren ilk 23 kişiye bakın ilk 23 kişiye bu ürünü 179 lira değil, sadece ama sadece 39 liraya göndereceğim. Kargo, KDV ücreti de bize ait. (…) 0212 488 77 00(…)Yurt dışında Amerika, İngiltere, İtalya, bu ülkelerde ödül almış bir üründen bahsediyorum size. Sadece 39 Lira! (…)” şeklinde ifadelere yer verilmiştir.
Sonuç olarak İstanbul’un Sesi logosuyla yayın yapmakta olan Benru Rd.Tv ve Uydu Yay.A.Ş. ticari unvanlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşun bu yayını sebebiyle 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Yayın Hizmetlerinde Ticari İletişim” başlıklı 9.(6)Maddesinin; (c) bendinde belirtilen “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek”
Hükmüne aykırı davranıldığı kanaatine varılmıştır.
Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,
Söz konusu yayın ile, 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ve 6514 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin ihlal edildiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın yazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca yapılan değerlendirmesi neticesinde;
Söz konusu yayına ait deşifre kayıtlarının ve video görüntülerinin tetkiki sonucunda;
Saç çıkardığı iddia edilen BIOEX isimli bitkisel bir ürünün tanıtım ve satışına yer verilen ihlale konu yayında, ürünün tedavi edici özelliğinin (endikasyon) ön plana çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Sağlık Bakanlığı’nın ilgili yazısında, yayın kuruluşlarında tanıtım ve satışı yapılan gıda takviyelerinin ve bitkisel ilaçların yarardan çok zarar verdiği, bu reklamları yapanların gerçek amacının fayda sağlamaktan ziyade dolandırıcılık olduğu ayrıca hastaları tıbbi tedaviden uzaklaştırdığı açıkça belirtilmiştir.
Diğer yandan, “Endikasyon belirtilen ürünler için Sağlık Bakanlığınca ruhsat düzenlenmesinin gerekmekte olup, Bakanlıktan ruhsatlı/izinli ürünlerin de 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarla Kanununun 1. maddesinde yer alan, “Tabip reçetesi ile verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak, münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde satılması zorunludur.” hükmü gereğince de televizyon, radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı ve pazarlamasının uygun olmadığı,
Hususları bir arada değerlendirildiğinde, anılan yayın kuruluşunun rapora konu ürün tanıtımı yayınının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu sabit görülmüştür.
Anılan kuruluşa 19,20.03.2013 tarihli yayınları nedeniyle evvelce 17.04.2013 tarih ve 2013/24 sayılı toplantıda alınan 69,70 nolu Üst Kurul Kararlarıyla ve müteaddit defalar 6112 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasının (c) bendi uyarınca uyarı yaptırımı uygulandığı Üst Kurul kayıtlarından anlaşılmıştır,
Bu itibarla;
1- Aynı hükmün tekraren ihlali nedeniyle, Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan Yayın Kuruluşu hakkında “İdari Para Cezası” yaptırımının uygulanması,
2- 18.01.2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesi,
3- Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesi,
Gerektiği kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere;
1- İSTANBULUN SESİçağrı işaretiyle yayın yapan BENRU RADYO TELEVİZYON VE UYDU YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendindeki; “Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek.” hükmünü tekraren ihlali nedeniyle, aynı Kanunun 32 nci maddesinin İkinci fıkrası hükmü uyarınca;
a- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2015 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, radyo kuruluşları için idari para cezası 1.000 (bin) ( 2015 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen 1.357 (binüçyüzelliyedi- ) Türk Lirasından az olamayacağından 1.357 TL. İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Ankara Kamu Girişimci Şubesi TR98 0001 0025 3300 9999 9951 93 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca tebliğden itibaren en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, dava açma süresi içerisinde peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, en geç 1 aylık süre içerisinde ödenmeyen idari para cezasının, 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,
2- 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 2/1/2014-6514/32 md. ile değişik 19 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "... Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
Oy birliğiyle,
3- Ayrıca; Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine, Üst Kurul Üyesi Süleyman DEMİRKAN’ın karşı oyuyla, oy çokluğu ile,
Karar verildi.