Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-42 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-31/373-95
Karar Tarihi : 28.4.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN, Erdem AYGÜN.
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Mars Sinema, Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş.
Aydın Sokak No:4/7-8 Levent/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.
İş Kuleleri Kule:2 Kat:8 Levent/İstanbul
- Menderes UTKU
Halaskargazi Cad. No:184/4 Şişli/İstanbul
- Ayşe Nilgün UTKU
Halaskargazi Cad. No:184/4 Şişli/İstanbul
- Muzaffer YILDIRIM
Levent Şebboy Sokak Armakent Sitesi A2 Blok Daire 20
Beşiktaş/İstanbul
- Ömer Sıtkı GÜNER 30
Çengelköy Bosna Bulvarı Netel 8 Blok Daire 11
Üsküdar/İstanbul
- Hicham ABDELNOUR
Aydın Sokak Dağlı Apt. No:4/7 Kat 3 1. Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin sahip
olduğu Mars Sinema, Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. hisselerinin
diğer ortaklara devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.4.2006 tarih ve 2138 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 40
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
24.4.2006 tarih ve 2006-2-42/Öİ-06-ÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
25.4.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-120/69 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-31 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; İş Girişim’in Mars Sinema’da sahip
olduğu %66 oranındaki hissesini şirketin diğer ortaklarına veya bunların kuracağı
yeni bir şirkete devir işleminin Mars Sinema’nın cirosu bakımından 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte, söz konusu devralma
işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında rekabetin önemli ölçüde
azalması sonucunu doğuracak bir devralma işlemi olmadığı, pay satış sözleşmesinde 50
06-31/373-95
2
yer alacak olan rekabet etmeme yükümlülüğünün devrin konu edildiği coğrafya ile
sınırlandırılması gerektiği, ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu devralma işlemi, İş Girişim A.Ş.’nin Mars Sinema’da sahip olduğu
%66.28 oranındaki payını, şirketin diğer hissedarları olan Menderes UTKU, Ayşe
Nilgün UTKU, Muzaffer YILDIRIM, Ömer Sıtkı GÜNER’e ve anonim şirketler için söz
konusu olan asgari beş ortak koşulunu yerine getirmek amacıyla sembolik ortak
olarak atanacak Hicham ABDELNOUR’a veya bu ortakların aynı faaliyet konusunda
kuracakları yeni bir şirkete (Mars Entertainment Group) devrine ilişkindir. 60
Hisse devriyle birlikte Mars Sinema, İş Girişim ile diğer gerçek kişilerin ortak
kontrolünden beş gerçek kişi hissedarın mutlak kontrolüne geçecektir. İş Girişim’in
Mars Sinema’daki ortaklığının sona ermesinin ardından, Mars Sinema’nın yönetim
kurulunda İş Girişim’i temsil eden üyeler ve İş Girişim tarafından tayin edilen kanuni
denetçi istifa edecek, yerlerine kontrolü ele alacak olan hissedarlarca belirlenecek
kişiler görev alacaktır. İş Girişim, Mars Sinema A.Ş.’deki hisselerini devredeceğini
Sermaye Piyasası Kurulu’na bildirerek gerekli belgeyi temin etmiştir.
H.2. İlgili Pazar
Genel olarak sinema sektöründe, film üretimi, dağıtımı ve gösteriminden oluşan bir
faaliyet zinciri bulunmaktadır. Stüdyolar ya da bağımsız yapımcılar tarafından 70
hazırlanan filmler genellikle dağıtım firmaları tarafından pazarlanmakta ve sinema
salonlarına dağıtılmaktadır. Son aşamada, sinema salonları filmlerin gösterimini
gerçekleştirmektedir. Genellikle sinema gösterim hizmeti veren salonlar, bu
salonlarda ve fuayelerde yiyecek, içecek, kitap, cd vs. ürünlerin satışını da
yapmaktadır. Ancak bu hizmetler, sinema salonu işletmeciliğinin asıl konusu olan film
gösterim faaliyetini tamamlayan yan hizmetlerdir. Bunun yanı sıra, son yıllarda
ülkemizde sinema salonu işletmeciliğinin bazı gruplar tarafından yapılmaya
başlanması ile sinema salonu işletmeciliğinin kapsamı genişlemiş ve sinema
salonlarının yanında restoranlar, pastaneler, bilardo salonu vb. eğlence merkezleri
kurulmaya başlanmıştır. Kurulması planlanan Mars Entertainment Group A.Ş. de bu 80
tür bir işletme olacaktır.
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devir işlemi ile kurulması planlanan Mars Entertainment Group A.Ş., eğlence
yatırımları ve sinema salonu işletmeciliği sektöründe faaliyet gösterecektir. Şirketin
faaliyet alanı, klasik anlamdaki sinema salonu işletmeciliğinden daha geniş kapsamlı
olacak şekilde planlanmaktadır. Şirketin ortakları arasında hazırlanan taslak
sözleşmenin 3. maddesine göre, şirketin amaç ve konusu içerisinde film, fotoğraf ve
video gösteriminin yanı sıra restoran, pastane, kafeterya ve spor salonu açmak,
bowling, tenis, basketbol vb. tesisleri kurmak, moda ve kültürel konularda her türlü
organizasyon yapmak, vb. farklı ve sinerjik hizmetlerin bir araya getirildiği, insanlar 90
için “buluşma noktaları” (meeting points) yaratmak amaçlanmaktadır.
Bu bakımdan, Mars Entertainment Group A.Ş.’nin faaliyet göstereceği pazar, sadece
sinema salonu işletmeciliği ile uğraşan teşebbüslerin pazarından daha geniş olacak
şekilde “eğlence yatırımları ve sinema salonu işletmeciliği pazarı”dır.
Ancak devre konu olan Mars Sinema A.Ş.’nin ilgili ürün pazarı, şirketin esas faaliyet
konusu olan “sinema işletmeciliği pazarı”dır. Zira, İş Girişim’in sahip olduğu ve
06-31/373-95
3
devredeceği hisseler, Mars’ın sadece sinema salonu işletmeciliği pazarındaki
faaliyetlerini ilgilendirmektedir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Mars Sinema’nın tüketicilere sunduğu hizmetler değerlendirildiğinde, tüketici talebinin 100
zaman ve maliyet kriterlerine göre ortaya çıktığı görülmektedir. Bu bakımdan, tüketici
grubunu oluşturan seyircilerin kısa mesafelerdeki sinema salonlarını tercih ettikleri,
yani, bulundukları illerde faaliyet gösteren sinema salonlarından bu hizmeti talep
ettikleri anlaşılmaktadır. Seyirciler, bulundukları illerden başka illere seyahat ederek
bu iller için bir tüketici talebi oluşturmamaktadır. Sinema salonları arasındaki asıl
rekabet yerel olmakta ve salonların fiyat, film seçimi ve diğer etkinlikleri yerel
koşullara göre belirlenmektedir. Bu nedenle devre konu işlemde ilgili coğrafi pazar,
ayrı ayrı olmak üzere, devralma işlemine konu olan Mars Sinema’nın sinemalarının
bulunduğu “Adana, Ankara, Antalya, İstanbul, İzmir ve Konya illeri” olarak tespit
edilmiştir. Benzer şekilde, sinema tesislerinde kurulacak olan restoran, spor salonu, 110
sağlık merkezi vb. eğlence merkezleri için de talep yerel olacağından, bu alandaki
ilgili coğrafi pazar da “sinema salonlarının bulunduğu iller” olarak belirlenmiştir.
H.3. Taraflar Hakkında Bilgi
H.3.1. Mars Sinema, Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş. (Mars Sinema)
Dosyada yer alan bilgilere göre, Mars Grubu ilk olarak 2001 yılında Antalya’da açılan
sinema salonu ile sinema salonu işletmeciliği pazarında faaliyet göstermeye
başlamıştır. Zaman içinde şirket, yurt çapına yayılarak 6 ilde 11 işletmede toplam 66
salonda faaliyet göstermeye başlamıştır. Mars Grubu, esas faaliyet alanı olan sinema
salonu işletmeciliğinin yanı sıra turizm, sportif tesisler kurmak vs. alanlarında da
faaliyet göstermektedir. İş Girişim, Mars Grubu’nun sadece sinema sektöründeki 120
faaliyetlerinde pay sahidir. Grubun diğer alanlarındaki faaliyetlerinde İş Girişim’in
sermayesi bulunmamaktadır. Şirketin ortaklık yapısı aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1. Mars Sinema’nın ortaklık yapısı
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
İş Girişim Sermayesi Yt. Ort. A.Ş. 66.2835
Menderes UTKU 17.1380
Ayşe Nilgün UTKU 9.5777
Muzaffer YILDIRIM 7.0000
Ömer Sıtkı GÜNER 0.0008
Toplam 100
H.3.2. İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (İş Girişim)
Dosyada yer alan bilgilere göre, Sermaye Piyasası Kurulu’nun, 6.7.1993 tarihinde
yayımlanan “Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği” ile
Türkiye’de girişim sermayelerinin bir yatırım ortaklığı şeklinde kurulabilmesinin yolu
açılmıştır. İş Girişim de İş Bankası Grubu içerisinde söz konusu Tebliğ çerçevesinde 130
kurularak 5.10.2000’de faaliyetlerine başlamıştır.
Genel olarak girişim sermayesi yatırım ortakları, Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak
büyüme potansiyeli taşıyan ve kaynak ihtiyacı içindeki şirketlere yatırım yapmakta,
bu şirketlere yönetim bilgisi ve sermaye katkısı sağlayarak projelerini
gerçekleştirmelerine yardımcı olmaktadır. Bu tür yatırımlar, sermaye aktarılarak veya
borç senedi benzeri sabit getirili yatırım ürünleri sunularak gerçekleştirilmektedir. İş
Girişim Sermayesi, her iki türde de yatırım yapmasına rağmen daha çok sermaye
aktarımı yöntemini tercih etmektedir. Girişim sermayeleri genellikle, stratejik ve
06-31/373-95
4
operasyonel önemli kararlarda aktif rol oynarken, firmaların günlük yönetimine
müdahale etmemektedir. Yatırım yapılan şirketteki projenin ve hedefin 140
gerçekleşmesiyle girişim sermayesi yatırım ortakları şirketteki paylarını satarak gelir
elde ederler.
Bu çerçevede, İş Girişim, Mars Sinema’nın kuruluş aşamasında projelerini
gerçekleştirmek için yatırımda bulunmuştur. Projelerin gerçekleşmesiyle, karı ile
birlikte yapılan sermaye yatırımını geri kazanmak için Mars Sinema’daki paylarını
diğer hissedarlara devretmeye karar vermiştir. İş Girişim’in ortaklık yapısını gösterir
tablo aşağıda sunulmaktadır:
Tablo 2. İş Girişim’in ortaklık yapısı
Hissedar Grubu Pay Oranı (%) Pay Tutarı (YTL)
İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. A 8,89 2.000.000
İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. B 11,19 2.518.750
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı B 11,11 2.500.000
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. B 17,78 4.000.000
Anodolu Anonim Türk Sigorta Şirketi B 6,67 1.500.000
Destek Reasürans T.A.Ş. B 4,44 1.000.000
Yatırım Finansman Menkul Değerler A.Ş. B 1,33 300.000
İş Faktoring Finansman Hizmetleri A.Ş. B 0,89 200.000
Diğer B 37,69 8,481,250
Toplam - 100 22.500.000
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 150
Hakkında Tebliğ"in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ya da devralma sayılan hallerden biri olarak
belirlenmiştir.
Devralma işlemi öncesinde Mars Sinema hisselerinin yaklaşık %66’sı İş Girişim’in
kontrolündedir. İş Girişim’in elindeki hisselerin devredilmesiyle şirketin kontrolü de el
değiştirecektir. Böylece şirket, İş Girişim ile gerçek kişi hissedarların ortak
kontrolünden, bu beş ortağın mutlak kontrolüne geçecektir. Söz konusu kontrol
değişikliği nedeniyle, başvuru konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi 160
anlamında bir devralma işlemdir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, “Birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre Mars Sinema’nın, tüm Türkiye’de sinema
bilet satışlarından, büfe gelirlerinden, reklam ve sponsorluk gelirlerinden elde ettiği
ciro toplamı (……………..) $’dır (yaklaşık (…………….. ) YTL). Sektörde lider ve
Mars Sinema’nın en büyük rakibi olan AFM’nin cirosu ise (…………….. ) YTL’dir. 170
Dosya kapsamında, ilgili coğrafi pazar Mars Sinema’nın faaliyetlerini sürdürdüğü iller
olarak belirlenmiş olsa da, şirketin ülke çapındaki gücünü ve büyük gruplara ait
sinema salonları arasındaki yerini göstermesi açısından şirketin Türkiye çapındaki
ciro rakamının değerlendirilmesi faydalı görülmüştür. Dosyadaki bilgilere göre, Mars
Sinema’nın seyirci sayısı, pazarın %(…)’ini, bilet satış gelirlerine göre cirosu pazarın
%(…)’unu ve büfe gelirlerine göre cirosu pazarın %(…)’ünü oluşturmaktadır. Şirketin
06-31/373-95
5
cirosu itibarıyla Tebliğ’de öngörülen 25 milyon YTL eşiğini aşması sebebiyle dosya
konusu devralma işlemi, yine aynı Tebliğ’e göre izne tabidir.
Mars Sinema’nın faaliyet gösterdiği iller arasında İstanbul, bilet sayısı dağılımında
%(…) ve bilet geliri dağılımında %(…) pay ile liderdir. Bu oranlar baz alınarak 180
İstanbul’dan 2005 yılı içerisinde elde edilen ciro, yaklaşık olarak (…………..) YTL’dir.
Mars Sinema’nın en çok gelir elde ettiği ilin İstanbul olduğu düşünüldüğünde iller
bazında hiçbir yerde ciro eşiğinin aşılmadığı anlaşılmaktadır.
Pazar payı açısından ise, sadece Antalya ve Adana’da Mars Sinema’nın sahip
olduğu koltuk sayısı itibarıyla ilgili pazardaki payı %(…) ve %(…) olduğundan dolayı
bu iki ilde %25 pazar payı eşiği aşılmaktadır. Faaliyet gösterilen diğer illerde ise;
Konya’daki pazar payı %(…), İzmir’deki %(…), Ankara’daki %(…) ve İstanbul’daki
%(…)’tür.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Birleşme ve Devralma”lara
ilişkin 7 inci maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum 190
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve
yasaktır”
Dosya konusu devir işlemi, Kanun’un ilgili maddesi açısından değerlendirildiğinde de
rekabet ihlali yaratmamaktadır. Zira, söz konusu işlem, halihazırda yönetimin
%33’üne sahip olan ve aslen sektörde bilgi ve tecrübe sahibi olan hissedarların şirket 200
kontrolünün tamamını ele geçirmelerinden ve İş Girişim’in şirketten çekilmesinden
ibarettir. Bu bakımdan ilgili devir işlemi neticesinde yeni bir şirket kurulsa da
kurulmasa da sektörde yoğunlaşma veya hakim durumun yaratılması söz konusu
olmayacaktır. İş Girişim’in ilgili pazarda başka faaliyeti bulunmaması nedeniyle
devralma işlemiyle birlikte ilgili pazarın genel yapısında bir değişiklik de olmayacaktır.
Bunun gibi, sinema salonu hizmetleri pazarında, pazarın yapısal özelliklerinden veya
mevzuattan kaynaklanan yasal ya da fiili bir giriş engeli de bulunmamaktadır.
Devralma işlemiyle ilgili olarak rekabet hukuku açısından incelenen önemli bir husus,
devir işlemi ertesinde hazırlanması planlanan ve hisse devrine ilişkin temel usul
hükümlerinden ibaret olacak olan olan “Pay Satış Sözleşmesi” nde yer alacak 210
rekabet etmeme yükümlülüğüdür. Buna göre,
“İş Girişim, Mars Sinema’da maliki bulunduğu paylarının tamamını satmasını
müteakip 1 yıl boyunca ‘sinema salonu işletmeciliği’ alanında faaliyet gösteren başka
bir şirkete doğrudan yatırım yapmayacaktır.”
Söz konusu hükmün, sözleşmede rekabet hukukuyla ilgili olarak yer alacak tek
madde olduğu teyid edilmiştir.
Sözleşmenin ilgili hükmünü bir yan sınırlama olarak değerlendirmek mümkündür.
Genel kural olarak, devralma işlemine ilişkin rekabet etmeme yükümlülüklerinin bir
yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve işlemle birlikte izin verilebilir olarak
değerlendirilmesi için söz konusu yasağın yoğunlaşmanın uygulanmasıyla doğrudan 220
ilgili ve gerekli olması ve devralmadan beklenen faydanın elde edilebilmesi için ilgili
taraflar, coğrafi kapsam, süre ve konu bakımından uygun olması gerekmektedir.
Pay satış sözleşmesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin ilgili madde
incelendiğinde, hükmün devralma ile amaçlanan sonuçların gerçekleşmesine
06-31/373-95
6
yardımcı olacak nitelikte; alıcıların ilgili pazarda yer edinebilmesi ve piyasada
tutunabilmesi için belli bir süre boyunca İş Girişim’in rekabetine karşı koruma
sağlamaya yönelik olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, söz konusu yasağın, sadece İş Girişim’e yönelik olarak düzenlendiği
görülmektedir. Ancak, rekabet etmeme yükümlülüğü, devrin konu edildiği coğrafya ile
sınırlandırılmamıştır. Dolayısıyla, pay satış sözleşmesinde yer alacak olan rekabet 230
etmeme yükümlülüğüne ilişkin maddede, satıcıya getirilen yasağın devrin konu
edildiği coğrafya ile sınırlandırılması gerekmektedir.
Sınırlamanın devir konusu faaliyet alanına özgülenmiş bulunması ve yasağın bir yıllık
bir süre için geçerli olması nedeniyle, söz konusu sınırlama konu ve süre unsurları
bakımından uygundur.
Bu bakımdan, pay satış sözleşmesinde yer alacak bir yıllık rekabet etmeme
yükümlülüğü, yasağın muhatabı olan kişiler, kapsam ve süre açısından gerekli
olandan daha fazla bir kısıtlama içermemesi sebebiyle devralma işlemiyle birlikte izin
verilebilir bir yan sınırlama olarak kabul edilmiştir.
I.SONUÇ 240
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2. Pay satış sözleşmesinde yer alacak olan rekabet etmeme yükümlülüğünün
devrin konu edildiği coğrafya ile sınırlandırılması koşuluyla 250
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy