Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-267 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-60/1476-392
Karar Tarihi : 23.12.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA, Sinan ÇÖRÜŞ
C. BİLDİRİMDE :- Goldcup 5115 AB
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat Hakan
ÖZGÖKÇEN 20
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Esselte AB
Sundbybergsvagen 1, 171 27 Solna Stockholm İSVEÇ
- Segullah III, L.P. ve Gerçek Kişi Hissedarlar
La Motte Chambers JEI BJ St. Helier C.I.
E. DOSYA KONUSU: Isaberg Holding AB’nin (Isaberg) hisselerinin Esselte
AB’nin (Esselte) bir iştiraki olan Goldcup 5115 AB (Goldcup) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.11.2009 tarih ve 8187 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri 7.12.2009 tarih ve 8625 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 30
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
17.12.2009 tarih ve 2009-2-267/Öİ-09-AFK sayılı Ön İnceleme Raporu, 18.12.2009
tarih ve REK.0.06.00.00-120/518 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-60 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleminin 4054 sayılı
Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu ancak,
işlemin, tarafların ciro ve pazar paylarının aynı Tebliğ’in “İzne Tabi Birleşme ve
Devralmalar” başlıklı 4. maddesinde belirlenen eşikleri aşmaması nedeniyle, 40
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olmadığı belirtilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.2. İşleme İlişkin Bilgiler
Bildirim konusu işlem, Esselte tarafından kontrol edilen Goldcup’ın taraflar arasında
imzalanan hisse devir sözleşmesi aracılığıyla Isaberg’in tüm hisselerini
09-60/1476-392
2
devralmasıdır. İşlem sonrasında Isaberg ve Isaberg Grubu bünyesindeki tüm
şirketler Goldcup’ın %100 iştiraki haline gelecektir.
Bildirim formunda işlemin, “1997/1 Sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” (Tebliğ) kapsamında bir 50
devralma işlemi olduğunun düşünüldüğü, ancak, tarafların pazar payının %25’lik
pazar payı ve ciro eşiğinin altında kalmasına rağmen, pazar payı verilerinin kesin
olmaması ve pazar payının daha yüksek çıkabilme olasılığına karşın bildirimde
bulunulduğu ifade edilmektedir.
Bildirim formunda bazı eksiklikler tespit edilmesi üzerine, 26.11.2009 tarih ve 4990
sayılı yazı ile bilgi talebinde bulunulmuş, cevaben gönderilen yazı Kurum
kayıtlarına 7.12.2009 tarih ve 8625 sayı ile girmiştir. Bildirim tarihi olarak bu tarih
esas alınmıştır.
H.1.3. Taraflar
H.1.3.1. Devralan Taraf: Esselte 60
Esselte, ofis malzemeleri üretimi alanında 120’den fazla ülkede faaliyet
göstermekte olup, 33 ülkede iştiraklere sahiptir. 2008 yılında (……….) TL ciro elde
etmiştir. Cirosunun büyük bir kısmı (%....) Avrupa’ya yapılan satışlardan elde
edilmektedir. Esselte, Türkiye pazarında faaliyetlerini Esselte Leitz Büro
Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Esselte Türkiye) ünvanlı % 100 iştiraki ve
dağıtıcıları aracılığıyla sürdürmektedir. Esselte Türkiye, ofis ürünlerinin üretimi, ithal
edilmesi ve dağıtılması alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bildirim formunda Esselte’nin ürün segmentinin aşağıdaki şekilde tasnif
edilebileceği ifade edilmektedir:
Dosyalama ürünleri (asma dosya klasörleri, indeksleme ve ayraç ürünleri, 70
genişletilmiş dosyalar, halka bağlayıcılar, kol yayı dosya sistemleri vb.)
Çalışma ortamı ürünleri (zımba, delgeç, kesme araçları, evrak rafları ve
dosyaları, masa aksesuarları vb.)
Diğer (hobi sahiplerine, grafik tasarımcılarına yönelik ürünler, yapıştırıcı
kullanma makineleri, taşınabilir yapıştırıcı ürünleri, çocuklar için yaratıcı ürünler,
taşınabilir yazıcılar, bilgisayar aksesuarları vb.)
Esselte’nin tüm hisseleri Esselte Group Holdings Luxembourg S.A. tarafından
kontrol edilmektedir. Bu şirketin başlıca hissedarlarını gösterir tabloya aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo – 1: Esselte Group Holdings Luxembourg S.A’nın hissedarlık yapısı 80
Hissedar Pay (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
H.1.3.2. Devredilen Taraf: Isaberg
Isaberg, ofis malzemeleri üretimi alanında 130’dan fazla ülkede faaliyet
göstermekte olup, 8 ülkede iştiraklere sahiptir. 2008 yılında (……….) TL ciro elde
09-60/1476-392
3
etmiştir. Isaberg, Türkiye pazarında faaliyetlerini dağıtıcıları aracılığıyla
sürdürmektedir.
Bildirim formunda Isaberg’in ürün segmentinin aşağıdaki şekilde tasnif edilebileceği
ifade edilmektedir:
Ofis segmenti (zımba, delgeç, zımba çıkarıcı, zımba teli vb.),
Alet segmenti (ağır iş zımbası, endüstriyel pensler, yüksek kapasite delgeçler, 90
sanayi tipi zımbalar vb.)
İç çözümleri (fotokopi makineleri ve yazıcılar için zımba uygulamaları vb.).
Isaberg’in hisselerinin % (….) orta düzey şirketlere yatırım yapan bir İskandinav fonu
olan Segullah III, L.P., kalan hisseler ise Isaberg Group yönetim kurulu üyeleri
tarafından kontrol edilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
Bildirim formunda devralma işlemini Türkiye’de rekabet üzerinde herhangi bir
etkisinin olmayacağından hareketle herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılması
gerekmediği ifade edilmektedir. Öte yandan, tarafların Türkiye pazarında
faaliyetlerinin 100
Zımba
Zımba çıkarıcı
Zımba teli
Delgeç
alanlarında örtüştüğü belirtilmektedir. Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı tanımı
yapılmasının gerekli görülmesi halindeyse, pazarın her bir ürün özelinde değil,
daha geniş bir şekilde “çalışma ortamı ürünleri pazarı” olarak belirlenmesi gerektiği
öne sürülmektedir. Bilgi isteme yazısına cevaben gönderilen yazıda her ne kadar
son kullanıcı açısından bakıldığında ‘zımba’, ‘zımba çıkarıcısı’, ‘delgeç’ gibi
ürünlerin birbirinin ikamesi olarak değerlendirilmesinin güç olduğuna dikkat çekilse 110
de işleme yönelik değerlendirmenin,
Tarafların toptancı konumunda faaliyet gösteriyor olmaları, son kullanıcıya satış
yapmamaları,
Müşterilerin (perakendecilerin) bu ürünleri ayrı ayrı değil, bir paket olarak satın
almaları
unsurları dikkate alınarak geniş bir pazar tanımı üzerinden yapılması gerektiği ifade
edilmektedir. Özetle bildirimde bulunan tarafça bu ürünler arasındaki “tamamlayıcı”
nitelik vurgulanmaktadır.
Rekabet Kurulu’nun bu alana ilişkin almış olduğu 13.1.2000 tarih ve 00-2/16-9
sayılı, Office 1 Superstore mağazalar zincirinin Türkiye’deki franchise 120
anlaşmalarının konu edildiği kararda, değerlendirmelerini “büro malzemeleri ve
kırtasiye ürünlerinin pazarlanması” pazarı gibi geniş bir tanım üzerinden
gerçekleştirmiş olmasının tarafların bu yöndeki iddialarını destekler nitelikte olduğu
görülmektedir.
09-60/1476-392
4
Bu alana ilişkin AB Komisyonu uygulamalarına bakıldığında ise Guilbert/Office
Depot1 ve Guilbert/Staples2 kararlarında örneklendiği üzere ilgili ürün pazarına
ilişkin değerlendirmelerin öncelikle alıcılar arasındaki niteliksel farklar dikkate
alınarak yapıldığı görülmektedir. Komisyon, her iki kararda da net bir ürün pazarı
tanımı yapmamakla beraber, farklı kanallar üzerinden gerçekleştirilen satışların
farklı nitelikleri olabileceğine dikkat çekmiştir3. 130
Alıcılar arasındaki nitelik farklılıklarının önem teşkil edebilecek olmasından
hareketle bildirimde bulunan taraftan pazardaki müşterilerin niteliklerine ilişkin bilgi
talep edilmiştir. Cevaben gönderilen yazıda müşteri kitlesinin geleneksel kanaldan
alım yapan (ofis ürünleri toptancıları, sözleşmeli kırtasiyeler, ofis ürünleri bayileri ve
ofis ürünleri süpermarketleri) ve modern kanalları kullanan (peşin alışveriş
noktaları, hipermarketler/süpermarketler) müşteriler olmak üzere ikiye ayrılabileceği
ifade edilmiştir. Geleneksel kanalın daha ziyade şirketler ve profesyonel son
kullanıcılar tarafından, modern kanalın ise bireysel müşteriler tarafından tercih
edildiği öne sürülmüştür.
Özetle, dosya özelinde yapılan değerlendirmeler açısından ürünler arasındaki 140
nitelik benzeşmeleri/ayrışmalarının ve alıcılar arasındaki nitelik farklarının pazar
tanımında belirleyici olabileceği anlaşılmıştır. Bu durum göz önüne alınarak, işlem
en geniş haliyle ‘çalışma ortamı ürünleri pazarı’ açısından, en dar haliyle ‘ürün
bazında’ (zımba pazarı, delgeç pazarı vb.), ve farklılaşan müşteri niteliklerinin olası
etkilerini algılayabilmek adına “geleneksel kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri
satışı” ve “modern kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri satışı” olmak üzere
alternatif pazar tanımları altında değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Ancak, kararın
ilerleyen kısımlarında görüleceği üzere, benimsenecek pazar tanımının işlemin
piyasadaki rekabet ortamı üzerindeki etkisinin tahlilinde belirleyici olmayacağından
ötürü herhangi bir pazar tanımı yapılmayacaktır. 150
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin 4054 Sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Olması
1997/1 sayılı Tebliğ’in (Tebliğ) 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Dosya konusu işlem çerçevesinde Esselte’nin, Isaberg’in hisselerinin tümünü,
devralması planlanmaktadır. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi
uyarınca bir devralma işlemidir.
H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Bildirime Tabi Olması 160
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde yer alan "Bu Tebliğ’in 2. maddesinde
belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün
piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu
oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde Rekabet
1 COMP/M. 3108 – Office Depot/Guilbert
2 COMP/M. 2965 – Staples/Guilbert
3 Söz konusu kararlarda mevcut durumun aksine ofis ürünlerinin üretimi alanında değil, dağıtımı
alanında rekabet koşulları incelense de, Komisyon tarafından bu dosyalarda yapılan
değerlendirmelerin yol gösterici olabileceği görülmektedir.
09-60/1476-392
5
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" hükmü aracılığıyla hangi tür birleşme ya da
devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğunu düzenlenmektedir.
Bildirim formunda Esselte’nin Türkiye’deki tüm faaliyetlerinden 2008 yılında elde
ettiği cironun (……….)TL, çalışma ortamı ürünlerinden elde ettiği cironun (……….) TL
olduğu, Isaberg’in ise 2008 yılında Türkiye’deki tüm faaliyetlerinden (……….) TL 170
çalışma ortamı ürünlerinden ise (……….) TL ciro elde ettiği ifade edilmektedir. Buna
göre tarafların tüm faaliyetlerinden elde ettikleri cirolarının toplamının dahi Tebliğ’de
belirtilen eşiğin altında kaldığı görülmektedir.
Pazar payı açısından bir değerlendirme yapıldığında da benzer bir sonuca
ulaşılmaktadır. Tarafların “çalışma ortamı ürünleri”, “zımba”, “delgeç”, “zımba teli”,
“zımba çıkarıcıları”, “geleneksel kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri”, “modern
kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri” olarak tanımlanabilecek alternatif tüm
pazarlar özelinde pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.
Tablo – 2: Çalışma Ortamı Ürünleri Pazarı
Marka Pazar Payı (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
Taraflar Toplam (….)
180
Tablo – 3:Zımba Pazarı
Marka Pazar Payı (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
Taraflar Toplam (….)
Tablo – 4:Delgeç Pazarı
Marka Pazar Payı (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
Taraflar Toplam (….)
Tablo – 5: Zımba Teli Pazarı
Marka Pazar Payı (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
09-60/1476-392
6
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
Taraflar Toplam (….)
Tablo – 6: Zımba Çıkarıcıları Pazarı
Marka Pazar Payı (%)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
(……….) (….)
Taraflar Toplam (….)
Tablo – 7: Satış Kanalları Açısından Çalışma Ortamı Ürünleri
Marka Geleneksel Kanal Pazar Payı
(%)
Modern Kanal Pazar Payı (%)
(……….) (….) (….)
(……….) (….) (….)
(……….) (….) (….)
(……….) (….) (….)
(……….) (….) (….)
(……….) (….) (….)
Taraflar Toplam (….) (….)
Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde “delgeç üretim ve satış pazarı” 190
haricinde tüm alternatif pazarlarda tarafların toplam pazar payı %25’lik eşiğin
altında kalmaktadır. Delgeç pazarında ise tarafların toplam pazar payı %(….)
olmaktadır. Ancak,
Tarafların benimsenebilecek en geniş pazar tanımı olan çalışma ürünleri
pazarında dahi ciro toplamının (……….) TL’nin altında kalması,
“Delgeç üretim ve satış pazarı”nın ayrı bir pazar olarak belirlenmesi halinde dahi
rekabet karşıtı bir etki doğmasının beklenmemesi,
“Delgeç üretim ve satış pazarı” olarak belirlenecek bir pazarın piyasanın gerçek
dinamiklerini yansıtmayabileceği,
Rekabet Kurulu’nun pazarın geniş tanımlanmasına dönük geçmiş yaklaşımı, 200
AB Komisyonu’nun alıcıların niteliğini öne çıkaran yaklaşımı
gibi unsurlar dikkate alınarak işlemin pazar payları açısından da Tebliğ’de belirtilen
eşiklerin altında kaldığı değerlendirilmesinin yapılabileceği anlaşılmıştır.
İşlem’in gerek ciro gerekse pazar payı açısından Tebliğ’de belirtilen eşiklerin
altında kalmasından ötürü Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlem
olmadığı sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1
09-60/1476-392
7
sayılı Tebliğ kapsamında olduğuna, ancak tarafların toplam pazar payları ve 210
cirolarının aynı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy