T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/483 Esas - 2022/1147
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/483 Esas
KARAR NO: 2022/1147 Karar
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ: ...
DAVALI : ...
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 26/01/2022
KARAR TARİHİ: 09/05/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 09/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin uluslararası çapta otomobil/iş makinesi vs alım satış yaptığını, bu ticaret faaliyetleri kapsamında yurt dışından Türkiye'ye araç getirilmesi için talebi üzerine davalıya Türkiye İş Bankası A.Ş. Kanalıyla 01/04/2021 tarihinde 4.800,00 Euro, 14/04/2021 tarihinde 4.400,00 Euro ve 16/04/2021 tarihinde 10.100,00 Euro olmak üzere toplam 19.300,00 Euro borç verdiğini ancak bu borcun müvekkiline ödenmediği gibi karşılığında herhangi bir araç teslimi de yapılmadığını, müvekkili tarafından davalıya gönderilen bu borcun muaccel hale gelmesi amacıyla TBK madde 392 gereğince borçluya ihtarname gönderildiğini, ihtarnameyi 19/07/2021 tarihinde tebliğ alan davalının Hendek Noterliği'nin ... tarihli ve ...yevmiye numaralı ihtarnameye cevabı ile borcu kabul etmediğini ve ödeme yapmayacağını bildirdiğini, müvekkiline davalı tarafça ödeme yapılmadığını, muaccel hale gelen borcunu ihtara rağmen ödemeyen bu nedenle temerrüde düşen davalı hakkında Hendek İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyası ile 0909/2021 tarihinde icra takibi başlatıldığını, bahse konu icra takibi ile müvekkilinin toplam 19.300 Euro tutarındaki alacağını ödeme tarihindeki kur üzerinden talep edildiğini, ancak bu icra takibine davalı tarafça itiraz edildiğini ve Hendek İcra Müdürlüğü tarafından icra takibinin durdurulmasına karar verildiğini izah edilen nedenlerle davalının menkul ve gayrimenkulleriyle üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının İİK 257 ve diğer maddeleri uyarınca ihtiyaten haczini, davalı tarafınca Hendek İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını, davalının kötü niyetli ve haksız itirazı nedeniyle takibe konu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde;Bilindiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) yürürlüğe girdiği 01.11.2011 tarihinden sonra 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 5. maddesinde 6335 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmış ve ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olmasının yanında HMK'nın 114. maddesinde açıkça dava şartı olarak düzenlenmiş olduğundan, mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay'ca re'sen dikkate alınması gerekir. Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez.
Ticaret mahkemelerinin görevi TTK'nın 5. maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1. bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.
Bir davanın ticari dava olup olmadığı ise TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup bu maddeye göre:
“(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.”
Bu düzenlemeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent hâlinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.
Ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.
Bu genel kuralın yanında TTK'nın 4. maddesinin son cümlesindeki düzenleme nedeniyle yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale ve vedia gibi sözleşmelerden doğan davalarla fikri ve sınai haklara ilişkin davalar da ticari davadır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken, burada sayılan davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması yeterli görülmüştür.
Somut olayda; Dava konusu uyuşmazlık ödünç para verme ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Davacı tarafından davalıya 01.04.2021 tarihinde 4.800,00 Euro, 14.04.021 tarihinde 4.400,00 Euro ve 16.04.2021 tarihinde 10.100,00 Euro borç para gönderildiği, bu borcun davacıya ödenmemesi sebebiyle davacının davalıya karşı icra takibi başlattığı, davalının icra takibine itiraz etmesi sebebiyle davacı tarafından itirazın iptali davası açılmıştır.
Halkalı Vergi Dairesinin 03.02.2022 tarihli cevabi yazısı ve Uyap sistemi üzerinden yapılan GİB sorgulamasında davacının ticari faaliyetini 29.09.2020 tarihinde sonlandırdığı, davalıya para gönderilen tarihlerde davacının tacir sıfatının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar Hendek 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin...Tarih, ...Esas ... Karar sayılı kararıyla davanın konusunun ticari nitelikte ödünç sözleşmesine dayalı olduğu, tarafların tacir olduğu ve uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek dava dosyası mahkememize gönderilmiş ise de, davacının para gönderme tarihlerinde tacir sıfatının bulunmadığı, davacının faaliyetlerini 29.09.2020 tarihinde sonlandırdığı, para gönderme işleminin davacının ticari işletmesiyle ilgisinin bulunmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın ticari bir ödünç para verme ilişkisinden kaynaklanmadığı, dava konusu uyuşmazlığın TTK 4/1-f maddesinde yer alan işler arasına da girmediği anlaşılmış, uyuşmazlığı çözmekte görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olduğundan mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine,
2-Karar kesinleştiğinde ve yasal süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Hendek ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-Mahkememiz ile Hendek 1. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış olduğundan kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde HMK'nın 21. maddesi gereği görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesine resen gönderilmesine,
4-Yargılama giderleri ve harçların görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair dosya üzerinden tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 09/05/2022
Katip...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı