T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/634 Esas - 2025/51
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/634 Esas
KARAR NO : 2025/51
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
Av. ...
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/06/2022
KARAR TARİHİ : 04/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 07/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... İle Davalı ... arasında 19.06.2012 tarihinde imza edilmiş işletme ruhsatının satış sözleşmesi başlıklı sözleşme'den kaynaklı “gecikme tazminatı” nın davacı limited şirket için talep edilebilir duruma geldiğini, para alacağımızın tahsiline ilişkin dava ile davacı şirket lehinde hüküm altına alınması olası alacağın tahsilini sağlamak için , 2004 sayılı icra iflas kanununun 257 vd.maddelerinde yer alan koşulların oluştuğunu , davalı ...'nin işleteni olduğu araçları ile maliki olduğu tüm taşınmaz tescil kayıtlarına ve üçüncü kişlerdeki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz uygulanmak üzere takdiren teminat alınmaksızın ihtiyati haciz kararı verilmesi , 19.06.2012 tarihinde imza edilmiş işletme ruhsatının satış sözleşmesi başlıklı sözleşme’ nin haksız biçimde feshi gerekçeli fiili bir zarar ile birlikte kar mahrumiyeti ve yoksun kalınan kazanç da dahil olmak üzere , 6100 sayılı yasa'nın 107.md.si gereğince fazlaya ilişkin haklarımızı saklı tutarak şimdilik 355.000 tl. sından az olmayan “gecikme tazminatı"nın , sözleşmenin konusunu oluşturan ıı. grup işletme ruhsatı’nın iptal edildiği gün olan 30 aralık 2014 gününden başlayacak avans faiz oranı ile davalı limited şirketten tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle zaman aşımı iddiasında bulunmuş ve davacı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, ayrıca özleşmenin 2012 yılında yapılmış olup 2022 yılı itibari ile zamanaşımı süresi dolduğundan davanın usulden reddinin gerektiğini, taraflar arasında 19/06/2012 tarihinde imzalanan Sakarya İli, Pamukova İlçesi, ...Köyü, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı, ...7 hektarlık II. Grup işletme ruhsatına sahip maden sahasının ruhsat devrine ilişkin yapılan sözleşmenin taraflarınca haklı nedenle Sakarya 1. Noterliği'nin 17/06/2014 tarih ve ...Yevmiye nolu ihtarı ile haklı nedenle fesh edilmiş bulunmakta olduğunu, tüm bu nedenlerle; haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Tüm dosya ve kapsamına göre:
Dava, kazanç kaybı ve fiili zararın davalıdan tahsiline yönelik alacak davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan 19.06.2012 tarihli sözleşme gereği, Sakarya İli ... İlçesi ... Köyü’nde , 1/2500 ölçekli H24-A1 sayılı paftada 99,7 hektar büyüklüğündeki alanı kapsayan ... Erişim , ... Ruhsat Numaralı II. Grup İşletme Ruhsatının davalıya devredilmesi sonrsası davalının sözleşmeyi feshetmesinde haklı olup olmadığı, davalının borcunu ifa edip etmediği, fesih nedeniyle davacının kar kaybına uğrayıp uğramadığı, yine ruhsatın davalı tarafından iptal edilmesi nedeniyle ruhsat bedeli kadar fiili zararının oluşup oluşmadığı, taleplerin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı hususlarındadır.
Tensip zaptının 11 numaralı ara kararı gereği davacı vekilinin 05.07.2022 tarihli beyan dilekçesi incelenmiştir.
Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/462 Esas ve 2023/72 Karar numaralı ilamı ile davacı şirketin ihyasına karar verildiği, verilen kararın İstinaf ve Temyiz kanun yolundan geçtiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2023/5106 Esas ve 2023/5464 Karar, 02.10.2023 tarihli ilamı ile temyiz dilekçesinin reddine karar verildiği tespit edilmiştir. Mahkememizce işbu davanın sonuçlanması beklenmiştir.
Sakarya 1. Noterliğinin 17/06/2014 tarih ve ...yevmiye sayılı , ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarına ait tebliği şerhinin celbi sağlanmıştır.
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne Sakarya İli ... İlçesi ... Köyü’nde , 1/2500 ölçekli, ...sayılı paftada ... hektar büyüklüğündeki alanı kapsayan, ... Erişim , ...Ruhsat Numaralı II. Grup İşletme Ruhsatının ruhsat sahibinin bildirilmesi ve taraflar arasındaki 19.06.2012 tarihli sözleşme gereği devir işlerinin yapılıp yapılmadığı hususlarında mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş olup, müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/854 Esas ve 2017/182 Karar sayılı dosyasının bir sureti dosyası arasına alınmıştır. Sözü edilen dosya incelendiğinde davacının mevcut dava davacısı, davalının mevcut dava davalısı olduğu, davanın mevcut davaya da konu edilen taraflar arasında imzalanan 19.06.2012 tarihli sözleşme gereği cayma bedelinin tahsiline yönelik olduğu, davanın kabulüne karar verildiği, verilen kararın İstinaf ve Temyiz yasa yolu incelemesinden geçtiği tespit edilmiştir.
Sakarya Ticaret Mahkemesinin 2022/566 Esas ve 2022/1544 Karar sayılı dosyasının bir sureti ve fiziki hali dosyası arasına alınmıştır. Sözü edilen dosya incelendiğinde davacının mevcut dava davacısı, davalının mevcut dava davalısı olduğu, davanın mevcut davaya da konu edilen taraflar arasında imzalanan 19.06.2012 tarihli sözleşmeden kaynaklı alacak istemine yönelik olduğu, davanın reddine karar verildiği, verilen kararın İstinaf incelemesinden geçerek 17.05.2024 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Davacı taraf, taraflar arasında imzalanan 19.06.2012 tarihli sözleşme gereği, Sakarya İli Pamukova İlçesi Mekece Köyü’nde , 1/2500 ölçekli H24-A1 sayılı paftada 99,7 hektar büyüklüğündeki alanı kapsayan ... Erişim , 200808613 Ruhsat Numaralı II. Grup İşletme Ruhsatının davalıya devredildiğini, davalının sözleşmeyi haksız olarak fesih ettiğini, bu nedenle hakkında haksız fesih nedeniyle sözleşmenin 7.maddesi gereği cayma bedeli için davacının Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/854 sayılı dosyası ile dava açtığını, davanın davacının lehine sonuçlandığını, davalının borcunu ifa etmemesi nedeniyle davacının kar kaybına uğradığını, yine ruhsatın davalı tarafından iptal edilmesi nedeniyle ruhsat bedeli kadar fiili zararının olduğunu beyan ederek eldeki davayı açmıştır.
Davalı taraf ise sözleşmenin Sakarya 1. Noterliği'nin 17/06/2014 tarih ve ... Yevmiye nolu ihtarı ile haklı nedenle feshedildiğini, tüm bu nedenlerle; haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini, davanın zamanaşımına uğradığını ileri sürmüştür.
Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır. (6102 sayılı TTK’nın 18/3.maddesi)
Fesih bildirimi tek taraflı bir irade beyanıdır. Fesih beyanı karşı tarafa yöneltilmesi gerekli tek taraflı bir irade beyanı olup muhataba ulaşması ile sonuç doğurur.
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 112. maddesine göre, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür. Düzenleme kapsamına göre tazminat istenebilmesi için alacaklının zarara uğramış olması gerektiğinden, uğranılmış bir zarar karşılığı olmayan miktara tazminat olarak hükmedilemez. Burada zarar kapsamı net ve gerçek zarar olarak düzenlenmiştir. Net ve gerçek zarar, mal varlığındaki gerçek eksilmeyi ifade eder. Bu nedenle müspet zararın tazmini halinde malvarlığının ulaşacağı değerin, sözleşmenin ifası halinde malvarlığının ulaşacağı değeri geçmemesi gerektiği gözetilerek hesaplama yapılmalıdır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi, sözleşmelerde; borçlunun temerrüdü sonucu borç yerine getirilmemişse alacaklıya üç yetki tanımıştır: Bunlar; her zaman için ifa ve gecikme tazminatı isteğinde bulunma, derhal ifadan vazgeçip müspet zararının tazminini isteme ya da ifadan vazgeçip sözleşmeden dönerek menfi zararını isteyebilmedir.
Sözleşmeden kaynaklanan zarar müspet zarar olacağı gibi, menfi zarar da olabilir. Müspet zarar: Borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki fark müspet zarardır. Diğer bir anlatımla müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır. Kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır. Borcun yerine getirilmesinin kusurla olanaksız hale gelmesinde, temerrüde düşen borçludan, gecikmiş ifa ile birlikte gecikme dolayısıyla tazminat istenmesinde, yahut borçlunun temerrüdü halinde ifadan vazgeçilip, ifa yerine tazminat istenmesinde ve sözleşmenin olumlu biçimde ihlalinde, müspet zararın giderimi söz konusu olur (Prof. Dr. H. Tandoğan Türk Mesuliyet Hukuku 1961 s. 426 vd.). Müspet zarar, alacaklının ifadan vazgeçerek zararının tazminini istemesi halinde söz konusu olur. Sözleşme ortadan kalkmamaktadır, yalnız alacaklının ifaya ilişkin talep hakkının yerini müspet zararının tazminine dair talep hakkı alır. Burada sözleşmenin feshedilmemesinden değil, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın söz konusu olduğu gözardı edilmemelidir." (Örnek:Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 05.07.2006 tarihli 2006/13-499 Esas, 2006/507 Karar sayılı kararı).
Somut olayda;
Davaya konu edilen 19.06.2012 tarihli sözleşmenin, davalı tarafındanSakarya 1. Noterliğinin 17.06.2014 tarih, 11152 yevmiye sayılı ihtarı ile fesihedildiği, fesih beyanının davacı tarafa 19.06.2014 tarihinde tebliğ edildiği, feshin 6102 sayılı yasanın 18/3.maddesine uygun olduğu ve davacıya ulaşması ile hüküm ve sonuçlarını doğurduğu, nitekim davacının da fesih nedeniyle cayma bedeli için dava da açtığı, bu şekilde taraflar arasındaki sözleşmenin davalının fesih beyanı ile sona erdiği anlaşılmıştır. Kar kaybı/kazanç kaybı taleplerinin müspet zarar kalemlerinden olduğu, müspet zararın talep edilebilmesi için sözleşmenin ortadan kalkmamış olmasının gerektiği, ancak eldeki olayda taraflar arasındaki sözleşmenin fesih ile ortadan kalktığı anlaşılarak, fesih ile sona ermiş sözleşmeye dayanılarak müspet zarar olan kazanç kaybı talebinde bulunulamayacağı anlaşılarak, bu istem yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Dava dilekçesinin davalı tarafa 07.07.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafın süresinde talebi üzerine 2 haftalık ek süre verildiği, bu şekilde cevap dilekçesi sunma süresinin 04.08.2022 ye kadar uzadığı, davalı tarafın 02.08.2022 tarihinde, süresi içinde cevap dilekçesi verdiği ve zamanaşımı itirazında bulunduğu anlaşılmıştır.
İki taraf borç yükleyen sözleşmelerin fesih yoluyla sona ermesi halinde, taraflar edimlerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade etmekle yükümlüdür. (6098 sayılı yasanın 77.maddesi) Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür. Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür. (6098 sayılı yasanın 79.maddesi) Eldeki davada davacının ruhsatın davalı tarafından iptali nedeniyle uğradığı fiili zararı talep ettiği, ilgili talebin dayanak noktasının taraflar arasındaki sözleşmenin fesih yoluyla sona ermesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Zenginleşen, zenginleşmeyi elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür. Davalı ruhsatı iptal ettirirken bunu iade etmesinin gerektiğini bildiği, dolayısıyla davalının ruhsatın iptalinden sorumlu olduğu, ancak yine 6098 sayılı yasanın 82/1.maddesine göre sebepsiz zenginleşmeden doğan talep hakkının hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı, davalının fesih beyanını davacıya Sakarya 1. Noterliğinin 17.06.2014 tarih, ... yevmiye sayılı ihtarı ile gönderdiği, davacının fesihten ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 19.06.2014 tarihinde haberdar olduğu ve fesih nedeniyle cayma bedeli için Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/854 esas sayılı dosyası ile 29.05.2015 tarihinde dava açtığı, dolayısıyla geri isteme hakkını en geç bu tarihte öğrendiği, bu tarihten dava tarihi olan 19.06.2022 tarihine kadar 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu, davalı tarafından cevap süresi içinde usulüne uygun zamanaşımı itirazının da geldiği anlaşılarak, zamanaşımı nedeniyle fiili zarar talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın REDDİNE
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın, başlangıçta yatırılan 6.062,52 TL den mahsubu ile fazladan alınan 5.447,12-TL'nin davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 56.800,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde yatırana iadesine,
6-Arabuluculuk sarf ücreti olan 1320,00-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye İrat kaydına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.. 04/02/2025
Katip ...
E-imza
Hakim ...
E-imza