T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/706 Esas - 2024/8
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/706 Esas
KARAR NO: 2024/8
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ:Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : 2- ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI :3-...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : 4- ...
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 26/07/2022
KARAR TARİHİ: 09/01/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 06/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı tarafın 01.12.2021 tarihinde Cadde 54 mahallesi Mehmet Akif Ersoy caddesi Sakarya ili Serdivan ilçesinde yolda seyrinde giderken davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın ... plakalı aracına arkadan çarptığını, kazada 0... plakalı aracın %100 kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle aracında değer kaybı oluştuğunu, değer kaybı ve tamir bedeline ilişkin davalı Allianz Sigorta şirketine 30.03.2022 tarihinde başvuru yapıldığını, ancak sigorta şirketi tarafından kendilerine ödeme yapılmadığını, belirterek ... plakalı araçta oluşan değer kaybını, davalılardan talep ve dava etmiştir.
Davalı Allianz sigorta vekili 12/08/2022 Tarihli cevap dilekçesi ile; Zamanaşımı def’i ve gerekçeli itirazlar dikkate alınarak mahkeme nezdinde görülen olan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, karşı taraf vekilinin belirsiz alacak davası açmasında hukuki yarar bulunmadığından davacı tarafa talep tutarının açıklattırılmasını aksi halde davanın reddini, aleyhe hüküm kurulması halinde kusur durumunun tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nin en az yedi uzmanının katılımı ile oluşan Genişletilmiş Uzmanlar Heyeti ve Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti’nden seçilecek kusur konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasını, değer kaybına ilişkin taleplerin reddini aksi kanaatte olunması halinde uzman sigorta eksperinden rapor alınmasını, harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin başvurana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Vekili 05/09/2022 Tarihli cevap dilekçesi ile; ... plakalı aracın yararlanma ve kullanma hakkının ....'ne ait olup müvekkil şirketin araç işleten sıfatına haiz olmadığını, öncelikle davanın husumet yokluğundan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesi ile tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılması yönünde karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili 16/11/2022 Tarihli cevap dilekçesi ile; Davacının öncelikle sigorta şirketine başvurması gerektiğini, aracın maliki ...'nun işleten sıfatına haiz olduğunu ve sorumluluğunun devam ettiğini, davaya konu kusur oranınn yeniden belirlenmesi gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... 17/11/2022 Tarihli cevap dilekçesi ile; Zamanaşımı nedeniyle davanın reddini talep ettiği, davacının öncelikle sigorta şirketine başvurması gerektiğini, aracın maliki ...'nun işleten sıfatına haiz olduğunu ve sorumluluğunun devam ettiğini, kusur oranınn yeniden belirlenmesi gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının; meydana gelen kazada tarafların kusur oranlarının ne kadar olduğu, ... plakalı araçta değer kaybının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise değer kaybı miktarının ne kadar olduğu, davalıların oluşan değer kaybından sorumlu olup olmadıkları hususlarında olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce Davalı sigorta şirketine sigorta edildiği iddia edilen ... plaka sayılı aracın 01.12.2021 tarihinde karıştığı trafik kazasına ilişkin; Trafik (ZMMS) Poliçesinin, Hasar dosyasının, Hasar dosyasına ait Aktüerya/Ekspertiz raporunun, Trafik kazası nedeniyle ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise miktarı ve dayanak belgelerinin, Davacı tarafça başvuru olup olmadığı, varsa başvuru tarihi, belgeleri ve verilen yanıtların mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce Türkiye Noterler Birliği'ne 01.12.2021 tarihinde ... plaka sayılı araç ile ... plaka sayılı aracın malik bilgilerinin gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne davacıya ait olduğu beyan edilen ... plaka sayılı aracın karıştığı tüm kazalara ilişkin bilgilerin gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizin 08/12/2022 Celse Tarihli Duruşma zaptı (5) Nolu ara kararı uyarınca; "5-Aracın davacı tarafından hazır edilmesi halinde 16/01/2023 günü saat 10:00'da adliye dışında makineci bir bilirkişi eşliğinde keşif yapılmasına, ... plaka sayılı aracın yapılacak olan keşif günü ve saatinde davacı tarafından hazır edildiği takdirde, resen seçilecek makineci bir bilirkişi eşliğinde araç başında keşif yapılarak araçta oluşan değer kaybının tespitine, meydana gelen kazada davacının aracında oluşan değer kaybı yönünden yerleşik Yargıtay içtihatları da nazara alınarak aracın kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre 2. El rayiç değeri ile aracın yaşı, modeli, özellikleri, hasar miktarı ve hasar gören kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki tamir edilmiş halinin rayiç değerinin tespit edilerek bu iki değer arasındaki farkın değer kaybı olduğu değerlendirilerek rapor tanzimin istenmesine," şeklinde karar verilmiş ise de; davacı vekili tarafından dava konusu aracın Eskişehir'de bulunduğunu, Eskişehir'e talimat yazılarak keşfin burada gerçekleştirilmesini beyan ettiği anlaşılmakla;
Mahkememizce 13/12/2022 Tarihli ara karar ile; "Davacın aracının bulunduğu belirtilen Eskişehir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak davacının aracını hazır etmesi halinde, talimat mahkemesince belirlenecek gün ve saatte araç başında makine mühendisi eşliğinde keşif yapılarak mahkememizin 08/12/2022 tarihli (5) nolu ara kararı uyarınca rapor tanzim edilmesinin istenilmesine," şeklinde karar verilmiş olup mahkememizce bu hususta Eskişehir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmıştır.
Mahkememiz talimatının Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/179 Talimat sırasına kaydının yapıldığı ve belirlenen gün ve saatte araç başında Makine Mühendisi Bilirkişisi ... eşliğinde Adliye Otoparkında keşfin icra edildiği anlaşılmıştır.
Makine Mühendisi Bilirkişisi ... 06/02/2023 Tarihli Bilirkişi raporunda özetle; "SONUÇ VE KANAAT: Açıklanan tüm gerekçeler ve değerlendirmeler ışığında; huzurdaki ihtilafa konu aracın hasarı kilometre düzeyi, boyanan parça miktarı, parça değişim adedi, aracın kullanılış şekli, aracın bu hasarından önce mevcut hasarı bulunup bulunmadığı, sigortalı ile sigorta şirketi arasında akdedilen poliçenin tanzim tarihi, gibi parametreler dikkate alınıp yapılan değerlendirmeler itibariyle aracın kendisi tarafından fiziki olarak görülmüş olmakla birlikte, temin edilen belge (tutanak/ resimler/ eksper raporu ve sair evraklar) doğrultusunda; 01.06.2015 tarihli *Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları” dikkate alınarak yapılan hesaplamada; dava konusu araçta 41.750,00-TL değer kaybı oluşacağı sonucuna varıldığı, davalı sigorta kuruluşu tarafından davacı tarafa başvuru yapılmadan önce ve sonra değer kaybına ilişkin herhangi bir ödeme yapılmamış olduğu görülmüş olup, tespiti doğrultusunda alacak bakiye tutarın 41.750,00-TL olarak tespit edilmiştir." şeklinde rapor düzenlemiştir.
Bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu , raporun taraf vekillerine tebliğ edildiği davacı vekilinin, davalı sigorta ve davalı ... vekilinin rapora karşı itiraz ve beyanlarını içerir dilekçe sundukları görülmüştür.
Mahkememizin 09/03/2023 Celse Tarihli duruşma zaptı (1) Nolu ara kararı uyarınca; "1-Değer kaybı hesaplanmasında aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile aracın kaza sonrasında ikinci el piyasa değeri arasındaki farkın esas alınması gerekirken buna uygun rapor düzenlenmediği anlaşılmakla dosyanın önceki bilirkişiye tevdi ile mahkememizin 08/12/2022 tarihli duruşmasının (5) nolu ara kararında belirtildiği üzere değer tespiti yönünden dava konusu aracın kaza tarihindeki hasarsız rayiç bedeli ile mevcut hasarlardan sonra yapılan tamirden sonra kaza tarihi itibariyle kazalı rayiç değeri ayrı ayrı bulunarak arasındaki farkın değer kaybı olduğu değerlendirilerek gerekçeli ve denetime elverişli ek rapor hazırlanmasının istenilmesine," şeklinde karar verilmiş olup bu hususta ek rapor düzenlenmek üzere Eskişehir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmıştır.
Makine Mühendisi Bilirkişisi ... 04/04/2023 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda özetle; "SONUÇ VE KANAAT: Mahkemenize sunulan 06.02.2023 tarihli sayın mahkemenize sunmuş olduğum bilirkişi raporunda farklı bir hesaplama metodu kullanılmıştır. Ancak sunulan ek rapor ile yaklaşık sonuç elde edilmiştir. İncelemeye konu ... plaka nolu araçta 01.12.2021 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda 40.000,00-TL değer kaybı oluştuğu kanaati hasıl olmuştur." şeklinde ek rapor düzenlemiştir.
Bilirkişi tarafından ek raporun dosyaya sunulduğu, ek raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı sigorta vekilinin rapora karşı itiraz ve beyanlarını içerir dilekçe sundukları görülmüştür.
Mahkememizce Sakarya İl Emniyet Müdürlüğü'ne ... plaka sayılı aracın 01/12/2021 tarihindeki kiralık araç bildirim (kabis) kaydının mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosya arasın alınmıştır.
Mahkememizce davacı vekiline 13/07/2023 Celse Tarihli Duruşma zabtı (3) nolu ara kararı uyarınca; "3-Davacı vekiline değer kaybı talebi yönünden bedel arttırım dilekçesini sunması için HMK'nın 107/2 maddesi uyarınca 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde talep sonucunda belirtilen miktar üzerinden yargılamanın bitirileceğinin ihtarına, (iş bu duruşma zaptının tebliğinin ihtar yerine geçmesine)" şeklinde karar verilmiş olup, duruşma zaptının usulüne uygun bir şekilde davacı vekiline tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin talep arttırım dilekçesini mahkememize sunmuş olduğu anlaşılmıştır.
Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Olaya İlişkin Yasal Düzenlemeler ve Yargı İçtihatları Değerlendirilecek Olursa;
1-Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür. (TBK madde 49, 50, 51)
2-2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde “Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
3-Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 Tarih, Esas 2019/40, Karar 2020/40 Sayılı Kararı ile; a) Karayolları Trafik Kanun’un 90. Maddesinin Birinci Cümlesinin “...bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir.” Bölümünde Yer Alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” İbaresi ile İkinci Cümlesinde Yer Alan “...ve genel şartlarda...” İbaresinin Anayasaya aykırı olduğundan oy çokluğu ile iptallerine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi'nin bu maddelerdeki “Genel Şartlar” ibarelerini iptal etmesi sonucu değer kaybı tazminatı öncelikle Karayolları Trafik Kanununun hükümlerinin, bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda ise Türk Borçlar Kanununun haksız fiile ilişkin hükümlerinin usul ve esasları çerçevesinde belirlenecektir. Bu kanunlarda açıkça düzenlenmiş hususlarda genel şartlar ile kanunun kapsamını daraltan yada genişleten hükümleri uygulanmayacaktır. Genel Şartlar TTK’nın 1425 ve Sigortacılık Kanunu 11 ve KTK’nın 95. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak idarece çıkarıldığı için, KTK ve TBK’nın haksız fiile ilişkin hükümlerinde genel olarak temel unsurları belirlenmiş hususlarda bu temel unsurlara aykırı olmamak şartı ile genel şartların hükümleri uygulanacaktır. Anayasa mahkemesinin iptal kararı derdest olan eldeki davada da uygulanması gerekmektedir. Bu durumda; değer kaybının ZMMS Genel Şartlarına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir. (Sakarya BAM 3. HD 2021/1231 esas- 2022/757 karar,benzer yönde Yargıtay 17. HD'nin 2016/16876 E - 2017/12161 K sayılı, 27/12/2017 tarihli ve 2015/5301 E - 2017/11098 K sayılı, 28/11/2017 tarihli, YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2016/17525 esas- 2017/9448 kararları)
4-2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur (Yargıtay 17 HD 2019/4255 E-2020/3307 K sayılı ilam). Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
5-2918 sayılı KTK 3 maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır (Yargıtay 17 HD 2020/8228 E-2021/190 K sayılı ilam)
Somut olay yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirilecek olursa;
6-01.12.2021 tarihinde, dosya içinde bulunan 26.04.2021 tanzim tarihli sigorta poliçesine göre davalı ... nezdinde sigortalı olan, davalı ... sevk ve idaresindeki, davalı ...'nin maliki olduğu, davalı ... tarafından kiralanan ... plakalı araç ile davacının maliki ve sürücüsü olduğu ... plakalı aracın kaza yaptıkları, kazaya ilişkin taraflar arasında 01.12.2021 tarihli maddi hasarlı kaza tespit tutanağının düzenlendiği anlaşılmıştır.
7-Taraflarca bildirilen deliller, hasar dosyası, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları, Türkiye Noterler Birliği tescil kayıtları ve tarafların sundukları diğer deliller dosyaya celp edilmiştir.
8-Dosyaya taraflarca bildirilen ve delil mahiyetinde sunulan belgelere göre; Davacı sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile seyir halinde iken, arkadan davacıyı takiben gelen, davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın ön kısımları ile davacının aracının arka kısımlarına çarptığı, davalı sürücünün davacıyı güvenli mesafeden takip etmeyerek ve arkadan çarparak kazaya sebep olduğu, bu şekilde davalı sürücü ...’ın 2918 sayılı yasanın 56/1-c maddesinde düzenlenen “Araçlar arasındaki mesafe: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.” kuralını ve aynı yasanın 84/1-d maddesindeki asli kusur hallerinden “d) Arkadan çarpma” kuralını ihlal ettiği, davacının olayda herhangi bir kusurlu hareketi bulunmadığı anlaşılmış, tam kusurun sigortalı araç olan ... plakalı araç sürücüsü ...'da olduğu kanaatine varılmış, olayın oluşumu ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2019/5539 esas 2021/128 karar sayılı ilamı nazara alındığında kusur raporu alınmadan mahkememizce de kusur oranının belirlenebileceğinden bilirkişiden ayrı bir kusur raporu alınmasına gerek görülmemiştir.
9-Davalı ... Vekili müvekkil şirketin araç işleten sıfatına haiz olmadığını belirterek husumet itirazında bulunmuştur. Davalı ... vekili tarafından cevap dilekçesinde ... plakalı aracın 11.02.2020 tarihli 20/047 numaralı Otomobil Kiralama Filo Yönetimi Hizmet Sözleşmesi ile kiralandığı ve şirket çalışanı ... sevk ve idaresinde iken kazanın gerçekleştiği belirtilmiştir. Sakarya Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 10.01.2023 tarihli yazısında ... plakalı aracın ... adına kayıtlı kiralık araçlardan olduğu ve aracın 21.10.2020 tarihinden geçerli olmak üzere ... isimli şirket tarafından kiralandığı ve kiralama bilgilerinin KABİS sistemine girildiği, aracın sistemde kiralandığı tarihten sonra herhangi bir iadesinin görünmediği ve halen bu şirket tarafından kiralık olarak kullanıldığı bildirilmiştir. Davalı ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi ve Sakarya Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 10.01.2023 tarihli yazısından ... plakalı aracın kayıtlı maliki davalı ... ise de kaza tarihinde artık davalı ... şirketinin aracı uzun süreli kira sözleşmesi ile kiraladığı, araç üzerinde fiili hakimiyetin kalmadığı ve işleten sıfatının bulunmadığı, meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı anlaşılmıştır. ... plakalı aracın davalı ... tarafından uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralandığı tarihten sonra, davalı ... çalışanın sevk ve idaresindeyken kazanın gerçekleştiği, davalı ..."nin ...plakalı aracı fiili hakimiyeti altında bulundurduğu, ondan iktisaden yararlandığı ve işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerektiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle ve az yukarıda 5. paragrafta belirtilen sebeplerle davalı ...'ye karşı açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.
10-Davalı sigorta şirketinin, sürücünün eyleminden 2918 sayılı yasanın 91vd maddelerine göre ZMMS sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin de sorumlu olduğu, davalı sürücü Ali Keskin'in 6098 sayılı yasanın 49 vd maddeleri gereği, diğer davalı ...'nin işleten sıfatıyla 2918 sayılı yasanın 85.maddesine göre sürücünün eyleminden sorumlu olduğu, dosyaya sunulan poliçeye göre, kaza tarihinde davalı sigorta şirketinin sigortacı olduğu, maddi hasarlı kazadan dolayı sorumluluğunun 43.000,00 TL olduğu anlaşılmış, bu sorumluluk bedelinden, kaza nedeniyle dava dışı Axa Sigorta AŞ’ye dava konusu olay nedeniyle 28.742,85 TL ödemede bulunduğu, davalının poliçe limiti kapsamında kalan sorumluluğunun 14.257,15 TL ile sınırlı olduğu anlaşılmıştır.
11-3 nolu paragrafta detaylandırıldığı üzere; Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 Tarih, Esas 2019/40, Karar 2020/40 Sayılı Kararından sonra değer kaybının ZMMS Genel Şartlarına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiğinden anılan hususların hesaplanması için dosya makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 06.02.2023 tarihli bilirkişi raporu ve 04.04.2023 tarihli ek rapora göre; 01.12.2021 tarihli kaza nedeniyle davacının aracında değer düşüklüğüne etki eden ve zarar gören yerlerin; değişen kaporta aksamının arka bagaj kaputu, sağ arka şasi olduğu, onarılan kaporta aksamının arka panel zemin parçalarının olduğu, aracın 2021 model ve 6152 KM olduğu, aynı nitelikteki araçların kaza tarihindeki değerinin ortalama olarak 446.666,66 TL olduğu, kaza tarihinde tamir edilmiş araç bedellerinin ise 406.666,66 TL olduğu aradaki farkın 40.000,00 TL olduğu, bildirilmiş, bilirkişi tarafından ek rapor ile yapılan değer kaybı tespitinin yerinde ve gerekçeli olduğu, bu nedenle hükme esas alınabileceği anlaşılmıştır.
12- Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının 01.12.2021 tarihinde meydana gelen kazada, kusurlu bir eyleminin bulunmadığı, davalı Hakan Erkan'ın %100 oranında kusurlu olduğu, ZMMS olan davalı Allianz Sigorta şirketinin 2918 sayılı yasanın 91 vd maddeleri gereği, işleten sıfatına haiz davalı ...'nin aynı yasanın 85.maddesi gereği ve diğer davalı sürücü ...'ın 6098 sayılı yasanın 49 vd maddeleri gereği ortaya çıkan zarardan sorumlu oldukları, davacının 40.000,00 TL değer kaybı zararının olduğu, hasar dosyasındaki evraklara göre davalı sigorta tarafından hasar bedeline ilişkin daha önceden 28.742,85 TL ödemede bulunduğu, ancak değer kaybına ilişkin ödemede bulunulmadığı, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bakiye poliçe limiti olan 14.257,15 TL yönünden sigorta şirketinin sorumluluğunun devam ettiği, diğer davalı işleten sıfatına haiz ... ve sürücünün ise zararın tamamından sorumlu olduğu anlaşılarak davanın davalılar sigorta şirketi, ... ve ... yönünden kabulüne, diğer davalı ...'ye karşı açılan davanın az yukarıda 9. Paragrafta açıklanan nedenlerle pasif husumet dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
13- Davalı sürücü ve ... yönünden temerrütün 6098 sayılı yasanın 117.maddesi gereği kaza tarihinde, sigorta şirketi açısından temerrüt tarihinin 2918 sayılı KTK 99 maddesi gereğince başvuru evraklarının tebliğ tarihi olan 29.04.2022 tarihinden itibaren 8 iş günü sonrası 08.04.2022 tarihinde temerrüt gerçekleşeceğinden, bu tarihten itibaren faiz işletmek gerekmiştir.
14-Davalı sigorta şirketi zamanaşımı itirazında bulunmuş ise de TBK 72. Maddesi gereği kaza tarihi 01.12.2021'den dava tarihi olan 26.07.2022'ye kadar 2 yıllık süre dolmadığından zamanaşımı itirazının reddine karar verilmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalı ...'ye karşı açılan davanın pasif husumet dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,
2-Davalılar ... yönünden davanın KABULÜ ile,
-14.257,15 -TL değer kaybı tazminatının (davalı ... Yönünden poliçe limitinden kalan 14.257,15-TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ...nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, alacağa davalı ... Yönünden 08/04/2022 tarihinden itibaren diğer davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 01/12/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,
-25.742,85-TL değer kaybı tazminatının davalılar ... ve... müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, alacağa kaza tarihi olan 01/12/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Hükmolunan değer üzerinden hesaplanan 2.732,40-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 80,70-TL ile yatırılan 683,00-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 1.968,70-TL nin davalılar ... ve...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcı, 1.274,90-TL keşif harcı ve 683,00-TL ıslah harcı olmak üzere ve davalıların sorumluluğunda kalan toplam 2.119,30-TL harcın davalılar ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 1.000,00 TL bilirkişi gideri ve 3.470,05-TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 4.470,05-TL yargılama giderinin; davalılar ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen değen üzerinden AAÜT uyarınca belirlenen 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ve ... 'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT 13/2 maddesine göre belirlenen 50,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak Davalı ...'ye verilmesine,
8-Arabuluculuk dosyasından yapılan ve Hazineden karşılanan 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılar ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
9-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davalı ... vekilinin ve davalı ... Vekilinin (E - Duruşma Vasıtasıyla) yüzünde, davacı vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı asil ...'ın yokluğunda verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 09/01/2024
Katip
e-imzalı
Hakim
e-imzalı