T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/184 Esas - 2023/571
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/184 Esas
KARAR NO: 2023/571
HAKİM: ....
KATİP:....
DAVACI : ....
VEKİLİ: Av...
DAVALI :....
VEKİLİ: Av. M....
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/12/2021
KARAR TARİHİ: 19/10/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 14/11/2023
Mahkememizden verilen 05/09/2022 tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı görevsizlik kararı, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 22/03/2023 tarih .../... Esas - .../... Karar sayılı ilamı ile kaldırılmasına karar verilip Mahkememizde yeniden yapılan yargılaması sonunda verilen karar uyarınca,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 29/12/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili .... .... restoran işletmek amacıyla davalı .... .... yaklaşık olarak 35.000 TL'lik mal aldığını ve karşılığında senet düzenlediğini, .... .... söz konusu borcun 12.000 TL'lik kısmını ödemişse de zamanla işlerinin yolunda gitmemesi nedeniyle borcunun kalan kısmını ödeyemediğini ve bu sebeple davalı ........tarafından .... .... aleyhine Sapanca İcra Dairesi'nin 2018/.... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibe konu bonoların malen ahzolunduğunu, fakat davalı taraf hem malları aldığını hem de senetlerin konu olduğu icra dosyasına devam ettiğini, ancak bir süre sonra .... .... işleri bozulduğunu, borcunu ödeyemez hale geldiğini, restoranını içerisindeki tüm malzemeleri ile birlikte kapatmak zorunda kaldığını, fakat restoranın kapalı olduğu bu süreçte davalı .... .... alacağını icra dosyası üzerinden tahsil etmek yerine yani hukuki yolları tüketmek yerine davacı müvekkiline ait yaklaşık değeri 50.000 TL olan icra dosya konusu olan ve icra dosya konusu dışındaki bir çok malzemeyi alıp, götürdüğünü, bu yaşanan elim hadise üzerine müvekkilinin şikayetçi olduğunu ve soruşturma başladığını, yaşanan bu hırsızlık olayı ile ilgili olarak Sapanca Asliye Ceza Mahkemesi 2019/.... Esas sayılı dosyası ile yargılama yapıldığını, .... .... iş bu ceza davasında sanık olarak yer aldığını ve yargılama sırasında .... .... kırık olduğunu iddia ettiği restoran duvarından içeriye girerek yine kendisine ait olduğunu iddia ettiği malzemeleri restorandan aldığını ikrar ettiğini, yapılan bu yargılama sonucunda Sapanca Asliye Ceza Mahkemesi 2019/.... Esas, 2020/.... Karar sayılı kararı ile sanık .... ....hakkında Bir Hukuki İlişkiye Dayanan Alacağı Tahsil Amacıyla Hırsızlık suçunu işlediği sabit görülerek bu suçtan mahkumiyet kararı verildiğini, sanık tarafından verilen zarar hiçbir şekilde giderilmediği için sanık hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararı da verilmediğini, verilen mahkumiyet kararı Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi 2020/.... Esas 2020/.... Karar sayılı kararı ile 22.10.2020 tarihinde kesinleştiğini, müvekkili .... .... hırsızlık suçunun mağduru olduğunu ve bu durum kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla da sabit olduğu halde alacağına fazlasıyla kavuşmuş olan davalı .... .... tarafından halen aynı alacakla ilgili olarak icra takibine devam edildiğini, .... .... ceza dosyasına ve icra dosyasına konu malzemelerin bir çoğu ortak olduğunu, davalı tarafın restorandan izinsiz ve rızasız hatta hırsızlık marifetiyle almış olduğu malzemelerin değeri icra takibine konu borç miktarından çok daha fazla olduğunu, davaya konu icra dosyasındaki senetler bu ürünler karşılığı düzenlenmiş olduğunu, davalı .... .... malzemeleri kendi uhdesine almasıyla senetler konusuz kaldığını, .... .... .... .... herhangi bir borcu kalmadığını, hal böyleyken icra takibine devam edilmesi kötü niyetli ve hukuka aykırı olduğunu, ayrıca davalı taraf ceza dosyasında defalarca katılan Müvekkili .... .... zararını karşılamak için kendisine süre verilmesine rağmen Müvekkiline ait malzemeleri ya da malzemelerin değeri olan parayı iade etmediğini aksine hem malzemeleri aldığını hem de bir yandan kötüniyetli olarak Sapanca İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı icra dosyasında aynı malzemelere konu senetlerle icra takibine devam ettiğini, Sapanca Asliye Ceza Mahkemesi .... Esas, .../... Karar sayılı dosya kesinleşmesine ve aradan geçen bunca zamana rağmen huzurdaki dosya davalısı müvekkilinin ticaretini engellediğini ve hak kaybı yaşattığını, tüm bu sebeplerle dava dilekçesinin ve delillerinin kabulüne, öncelikle teminatsız veyahut teminat mukabili olarak tedbiren Sapanca İcra Müdürlüğü .../.... Esas sayılı icra dosyasında vezneye giren paranın alacaklıya ödenmemesine ve icra takibinin durdurulmasına, haklı davanın kabulüne ve Sapanca İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı takibin iptaline, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili süresinde cevap dilekçesi vermemiş davacının ileri sürmüş olduğu bütün hususları inkar etmiş sayılımştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık: Sapanca İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı icra takibine konu 21.09.2017 tanzim tarihli 30.10.2017 vade tarihli 10.000-TL tutanndaki bono, 21.09.2017 tanzim tarihli 30.11.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarrndaki bono ve 2l.09 2017 tanzim tarihli 30.12.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarrndaki bonoların davacı tarafından davalıya mal satın alınması karşılığında mı verildiği, senetler nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususlarındadır.
Sapanca Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/.... Esas dosyası mahkememize dosyası arasına celp edilmiş ve incelenmiştir.
.... .... şüpheli sıfatıyla soruşturma aşamısnda alınan ifadesinde; "Kırkpınar' da bulunan ... Restaurant isimli işyerini 2003-2016 yılları arasında ailece işlettik, ... isimli şahıs ara sıra hafta sonları işyerimize aşçı olarak gelip çalışırdı, şahsı bu vesile ile tanırım, 2016 yılında işyerinin faaliyetini durdurduk, 2017 yılından itibaren işyerini ... işletmeye başladı, aynı yıl Sakarya merkezde bulunan benim işlettiğim kafenin işleri iyi gitmediğinden iş yerini kapattım, ... bu işyerindeki mutfak malzemeleri ve restaurant malzemelerini (adet olarak sayısını hatırlamadığım kola dolapları, masa, sandalye, ocak, porselen servis tabakları, çatal, bıçak, bardak v.b ) 35.000,00-TL karşılığında benden satın aldı, şahıs bana nakit ödeme yapmadı, senet karşılığında bu malzemeleri aldı, şahıs bu tarihe kadar bana malzemelerin parasını ödemedi, şahsın iddia ettiği 11.250-TL lik bir ödeme söz konusu olmadı, şahsın bana olan borcunun 15.000 TL lik senedi avukatımda bulunuyor, geri kalan 20.000 TL için icra takibi başlattım, mahkememiz devam etmektedir. ...' a sattığım bu eşyalar dışında şahsın işyerini işletmeye başladığı zaman önceden iş yerinde kalan mutfak eşyalarımız, duvar tablosu, bahçe eşyası, elektirik, su tesisat eşyalarımız bulunuyordu, söz konusu işyeri yaklaşık 2 aydır kullanılmıyordu, işyerinin anahtarının bir sureti bende yoktu, ancak işyerinin kapıları açıktı, ben işyerinde bulunan kendi şahsıma ait eşyaların çalınma ihtimali ne karşı kendi eşyalarımı bu tarihten 2 hafta önce işyerinden aldım, eşyaları aldığımda iş yerine herhangi bir zarar vermedim, ancak mutfağın camının ve duvarının kırılmış olduğunu görmüştüm, ben ...'a sattığım eşyaların akıbetini bilmiyorum , işyerine gittiğimde bu eşyalar orada değildi, dolayısı ile bu eşyaları ben almadım, ayrıca bu işyerinin işletmesi şuanda ... isimli şahısta değildir, bildiğim kadarı ile şahıs kirayı ödemediği için işyerinden çıkarılmış, ben hakkımda isnat olunan suçlamaları kabul etmiyorum, tarafıma yapılan iftira nedeni ile ... isimli şahıstan davacı ve şikayetçiyim dedi." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Davalı .... ceza dosyasında mahkeme huzurunda alınan savunmasında; ".... beyin kiracı olduğu restoran önceden bana aitti. Daha sonra ben Serdivan'daki iş yerime ait malzemeleri ...'a sattım. Daha sonra senet düzenledik. ...beyin kiracı olduğu restoran müteahhite satıldı. Kat karşılığı verildiği için yarısını bize site yaptı, yarısı da restoran olarak kullanılmaya devam edildi ve restorantta bana ait malzemeler vardı. ... bey bana ulaştı. Serdivan'daki malzemelerin satışını istedi ve restoranttaki malzemeleri kullanmak istedi. Daha sonra işleri rast gitmedi ve kira sözleşmelerini sonlandırdıklarını öğrendim. Restoran atıl durumdaydı. Bir kaç kez gittiğimde restorantın duvarının kırık olduğunu görmüştüm, ama bu konu hakkında bilgim yoktur. Depodaki malzemelerin de güvende olmadığını düşünerek aldım. Benim aldığım malzemeler şahsıma ait ona geçici olarak kullanması için verdiğim malzemelerdir. Zaten kira sözleşmeleri bitmişti ve bu yere de kimse gelmiyordu. Ben de kendime ait eşyaları aldım. ... hakkında biz ne zaman icra dairesine başvurduğumuzda kendisi benim hakkımda şikayetçi olmuştur." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Sapanca Asliye Ceza Mahkemesinin 19/02/2020 tarih ../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile davalı ...'e "Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla hırsızlık" suçundan ceza verilmiş, verilen karar istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.
Davalı vekili 19/10/2023 tarihli beyanında; ceza dosyasında konu yapılan malzemelerin bedelinin hesaplandığını, kaldı ki borçlunun icra dosyasından önce borcun bir kısımını ödediğini, ödeme yapıldıktan sonra kalan kısma ilişkin herhangi bir ödemeye ilişkin delil dosyaya sunulmadığını, ceza dosyasındaki senetler ile davaya konu senetlerin farklı olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde;
Dava Sapanca İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı icra takibine konu 21.09.2017 tanzim tarihli 30.10.2017 vade tarihli 10.000-TL tutanndaki bono, 21.09.2017 tanzim tarihli 30.11.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarrndaki bono ve 2l.09 2017 tanzim tarihli 30.12.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarındaki bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı .... .... restoran işletmek amacıyla davalı .... .... yaklaşık olarak 35.000,00-TL'lik mal satın aldığını, karşılığında da senet düzenlediğini, davacının borcun 12.000,00-TL'lik kısmını ödediğini kalan kısmını ödeyemediğini beyan ettiğini, davalı tarafından Sapanca İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davacının restorandaki birçok malzemeyi davalının alıp götürdüğünü, davalı tarafın restorandan izinsiz ve rızasız hatta hırsızlık amacıyla almış olduğu malzemelerin değerinin icra takibine konu borç miktarından çok daha fazla olduğunu, davaya konu icra dosyasında ki senetlerin bu ürünler karşılığı düzenlendiğini, davalı .... .... malzemeleri kendi uhdesine almasıyla senetlerin konusuz kaldığını ve davalıya herhangi bir borcu kalmadığını, davaya konu senetler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini dava ve talep etmiştir.
Davalı taraf cevap dilekçesi vermemiş davacının ileri sürmüş olduğu bütün hususları inkar etmiş sayılmıştır.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.
Menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK’nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır.
Bedelsizlik iddiası, 6762 sayılı TTK’nın 599. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.687) maddesi anlamında bir kişisel def’îdir. Bedelsizlik bir kişisel def’î olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir.
Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davasının yasal dayanağı 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 61 vd. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 77 vd.) maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir. Zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def’ini dermeyan etme hakkını vermektedir.
Menfî tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır:
Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki İlişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü, hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (HMK m. 190; MK m.6).
Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, s:143).
Somut olayda davacının restoran işletmek amacıyla davalı .... .... yaklaşık olarak 35.000,00-TL'lik mal satın aldığını, karşılığında da senet düzenlediğini, borcun 12.000,00-TL'lik kısmını ödendiğini, kalan kısmını ödeyemediğini, restorandaki birçok malzemeyi davalının alıp götürdüğünü, davalı tarafın restorandan izinsiz ve rızasız hatta hırsızlık amacıyla almış olduğu malzemelerin değerinin icra takibine konu borç miktarından çok daha fazla olduğunu, davaya konu icra dosyasında ki senetlerin bu ürünler karşılığı düzenlendiğini, davalı .... .... malzemeleri kendi uhdesine almasıyla senetlerin konusuz kaldığını ve davalıya herhangi bir borcu kalmadığını, davaya konu senetler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini dava ve talep etmiştir.
Davaya konu bonolar malen kaydını içermekte olup; bu kayıt karşısında bedelsizlik bakımından açılan menfi tespit davasında da ispat yükü davacı borçludadır. Davacı icra takibine konu yapılan senetlerin restoran işletmek amacıyla davalı .... .... alınan mallara karşılık davalıya verildiğini ve davalı tarafın restorandan izinsiz ve rızasız hırsızlık amacıyla alınmış olan malzemelerin senet karşılığı alınan mallara ilişkin olduğunun ispat etmesi gerekir. Davalı cevap dilekçesi vermemiş davacının ileri sürmüş olduğu bütün hususları inkar etmiştir. Ceza dosyasının incelenmesinde davalının "..... .... bu işyerindeki mutfak malzemeleri ve restaurant malzemelerini (adet olarak sayısını hatırlamadığım kola dolapları, masa, sandalye, ocak, porselen servis tabakları, çatal, bıçak, bardak v.b ) 35.000,00-TL karşılığında benden satın aldı, şahıs bana nakit ödeme yapmadı, senet karşılığında bu malzemeleri aldı, şahıs bu tarihe kadar bana malzemelerin parasını ödemedi, şahsın iddia ettiği 11.250-TL lik bir ödeme söz konusu olmadı, şahsın bana olan borcunun 15.000 TL lik senedi avukatımda bulunuyor, geri kalan 20.000 TL için icra takibi başlattım..." şeklinde beyanı bulunuyor ise de davaya konu senetlerin davacının iddia ettiği şekilde "Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla hırsızlık" suçuna konu olan mallara mı ilişkin davalıya verildiğinin net bir şekilde ifade edilmediği, icra takibine dayanak yapılan senetlerde restoran işletmek amacıyla davalı .... .... alınan mallara karşılık verildiğine ilişkin bir ibare bulunmadığı, davalının davacının vermiş olduğu 15.000 TL lik senedin avukatında bulunduğu, geri kalan 20.000 TL için icra takibi başlattığını beyan ettiği, davacının davaya konu senetlerin davacının iddia ettiği şekilde "Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla hırsızlık" suçuna konu olan mallara ilişkin verildiğini yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği, davalının ceza dosyasında açık bir kabul beyanının bulunmadığı gibi davalı vekililinin 19/10/2023 tarihli beyanında ceza dosyasındaki senetler ile davaya konu senetlerin farklı olduğunu beyan ederek davanın reddini talep ettiği, davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanmadığı, davacının Sapanca İcra Dairesi'nin 2018/.... Esas sayılı icra takibine konu 21.09.2017 tanzim tarihli 30.10.2017 vade tarihli 10.000-TL tutanndaki bono, 21.09.2017 tanzim tarihli 30.11.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarrndaki bono ve 2l.09 2017 tanzim tarihli 30.12.2017 vade tarihli 5.000-TL tutarındaki bono nedeniyle davalıya borcunun bulunmadığını ispat edemediği anlaşılmış davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM. Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 77,60-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra kalan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi.19/10/2023
Katip ....
e-imza
Hakim ....
e-imza