T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/216 Esas - 2024/78
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/216 Esas
KARAR NO: 2024/78
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ: Av. ...
Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 02/02/2022
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Davacı müvekkilinin aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağı sebebiyle ...'den Türkiye İş Bankası'na ait ... çek numaralı, 21.12.2021 vadeli 26.150 TL bedelli çek almış olduğunu, müvekkilinin hamiline düzenlenen çekin kaybolmuş olup, Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 2021/857 Esas sayılı dava dosyası ile ödeme yasağı talepli olarak kıymetli evrak iptali davası açılmış olduğunu, Türkiye İş Bankası'nın 21.01.2022 tarihli, '2021/857' Esas sayılı, '17.01.2022 tarih, ibraz bilgisi konulu yazınız' ilgili müzekkere cevabında ilgili çekin banka takasına Vakıfbank aracılığıyla, davalı ... Tarafından ibraz edildiği bilgisinin verilmiş olduğunu, müzekkere cevabı neticesinde Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından çeki ibraz edene karşı bir haftalık kesin süre içinde istirdat davası açılması, aksi takdirde çek üzerine konulan ödeme yasağının kaldırılarak davanın reddine karar verileceği ihtar edilmiş olduğunu, Yargıtay içtihatları gereği çek istirdatları davalarında arabulucuya başvurunun dava şartı olmadığını, söz konusu çekin müvekkilinin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıkmış, dava konusu çek davalının elinde bulunup, kötüniyetle çeki iktisap etmiş olduğunu, Mahkememizce ikame edilecek çekin istirdatına ilişkin davada, müvekkilinin yetkili hamil olduğu, çekin rızası hilafına elinden çıktığı ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğu çek zıyai davası açması ile ispatlanabilecek olduğunu, İlgili çek ile ilgili olarak çek iptali davası açıldığı, bahse konu çeki elinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren 3 ay içinde çeki Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne ibraz etmeleri, aksi halde çekin iptaline karar verileceği Ticaret Sicil Gazetesinde birer hafta ara ile üç kez ilan olmasına rağmen davalı yanca çekin ibrazından kaçınılarak, çek bedelini tahsil etmek üzere bankaya başvurulmuş olduğunu, davalı yanın bankaya ibraz etmiş olduğu çekte bulunan ciro silsilesi hatalı olup, müvekkilinin hiçbir suretle, kimseye çeki cirolamamış, Çekin rızası dışında ziynetliğinden çıkmış, kaybolmuş olduğunu, müvekkili ile davalı yanın hiçbir ticari ilişkisi bulunmamakta, hatta davalı yanı tanımamakta olduğundan bahisle davanın kabulüne, Dava konusu ...'nin keşideci olduğu, Türkiye İş Bankası'na ait ... çek numaralı, ... vadeli ... TL bedelli çekin istirdatına, müvekkilin borçlu olmadığının tespitine ve çekin müvekkile iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili süresi içinde Lüleburgaz 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/23 Esas sayılı dosyasına vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından müvekkil aleyhinde açılan dava Lüleburgaz Mahkemelerinde açılmış ise de, müvekkilinin firmanın adresi Sakarya olup, davada yetkili mahkemelerin müvekkilin adresinin bulunduğu Sakarya Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu sebeple öncelikle dava dilekçesinin yetki yönünden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, esasa ilişkin olarak ise dava konusu çek üzerinde bulunan ciro silsilesi incelendiğinde, müvekkilinin dava konusu çeki ...' den hırdavat malzemesi satışı karşılığında almış olduğunu, çekleri teslim aldığı tarihlerde, söz konusu çeklerle ilgili çalıştığı bankaya da sordurmuş, çeklerin gerçek olduğunu, çek keşidecisi firmanın ekonomik yönden sıkıntısı olmadığı bankaca kendisine söylenmesi üzerine, fatura içeriğindeki bulunan malları söz konusu firmaya teslim ederek dava konusu çekleri almış olduğunu, dolayısı ile müvekkilinin kendisi üzerine düşen tüm sorumlulukları yerine getirmiş ve basiretli bir tacir olarak malını teslim ederek çekleri teslim almış olduğunu, bu sebeple, davaya konu olan çekleri kötü niyetle ve bu durumu bilerek çekleri teslim alan firma olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, davacı firmanın ise ticari hayatın kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmemiş olup, çeklerin nasıl kaybolduğuna dair bir açıklama bile yapmamış olduğunu, davacının basiretli bir tacir olarak davranmamış ve zararın oluşmasına kendisi sebep olduğundan tam kusurlu olduğundan bahisle davanın reddi ile yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına kararı verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Lüleburgaz 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/23 Esas - 2023/27 Karar sayılı dosyası ile yetkisizlik kararı verilerek mahkememizin 2023/216 Esas (YENİ ESAS) sayılı dosyasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizce Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/857 Esas sayılı dosyasının gerekçeli karardan ve kesinleşme şerhinden bir suretin mahkememiz dosyası arasına gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce davacının bağlı bulunduğu yer Vergi Dairesi, Belediye, Tapu, Nüfus, Evlendirme Müdürlüğüne, İlçe Seçim Kurulu'na, GSM Operatörlerine davacının imza asıllarının mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve mahkememizce Uyap Sistemi Üzerinden yapılan inceleme neticesinde; İş Bankasına,Vakıfbank'a, Küçükçekmece Nüfus Müdürlüğüne, Küçükçekmece Belediyesine, TEDAŞ'a, Küçükçekmece Tapu Müdürlüğüne, İstanbul Vergi Dairesine, Esenler İlçe Sağlık Müdürlüğüne, Turkcell'e yazılan müzekkerelere cevap verildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dava konusu edilen "Türkiye İş Bankası'na ait ... çek numaralı, ... Vade Tarihli, ...TL Bedelli" çekin Vakıfbank tarafından takas yoluyla ibraz edildiği bildirildiğinden; Vakıfbanktan çekin arkalı önlü fotokopisinin mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce dava konusu edilen imza incelemesine esas olmak üzere Bakırköy 25. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı evrak aslının noterlikten getirtilerek aslının aynı olduğu onaylanıp noterliğe verilmesi, belge aslının ise mahkememize gönderilmesi için Bakırköy 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılmış ve evrak asılları mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememizce davacı ... - ...'ın imza asıllarının alınmak üzere çıkartılacak tebligata "Belirlenen gün ve saatte duruşmaya gelmediğiniz veya gelip de imza atmadığınız takdirde davaya konu edilen "Lüleburgaz Özel Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi'nin keşidecisi olduğu, Türkiye İş Bankası'na ait ... Çek Numaralı, ... Vadeli ...TL Bedelli çekteki" imzanın tarafınızdan atılmış sayılacağı hususu ihtar olunur." şerhinin eklenmesi ve evrakların mahkememize gönderilmesi için Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış ve davacının ıslak imza örneklerinin alındığı evrak asılları mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememizce Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığı Emanet Memurluğu'na dava konusu edilen "İstanbul 23. İcra Dairesi'nin 2022/8052 Esas sayılı dosyasındaki takibe konu ... tarih, ... seri numaralı, ...TL bedelli" çek aslının adli emanetin 2023/56 sırasında kayıtlı olduğu anlaşılmakla, çek aslının mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve çek aslı mahkememiz kasasında muhafaza edilmek üzere tutanakla imza altına alınmıştır.
Mahkememizce İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Dairesi'ne "Gönderilen bilgi ve belgeler ışığında dava konusu edilen Türkiye İş Bankası Lüleburgaz / Kırklareli Şubesi'ne ait, Lüleburgaz Keşide Yerli, ... Keşide Tarihli, ... seri numaralı, ...TL bedelli çekteki imzanın davacı ... ...'a ait olup olmadığı hususunda rapor düzenlenmesi için rapor talep edildiği anlaşılmıştır.
İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Dairesi'nin 23/01/2024 Tarihli 27695533-101.02.2023/163540/9753/8997 rapor numaralı ATK raporunda özetle; "İnceleme konusu çekin arka yüz 1. Ciro "..." kaşe izi üzerinde atılı olan imzanın ıslak mürekkepli kalem ile elle atılmış bir imza olmayıp, kaşe ile oluşturulmuş olduğu hususlarını bildirir kanaat rapordur." şeklinde rapor düzenlenmiştir.
ATK raporunun sunulduğu raporu karşı beyanların sunulduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Dairesi'nin 23/01/2024 Tarihli ATK raporuna karşı sunmuş olduğu itiraz dilekçesinde özetle; " Alanında uzman kişilerce tatbik edilen raporun, defaatle ileri sürdükleri hususlarının ve haklılıklarının sübuta erdiği, Adli Tıp Kurulu Fizik İhtisas Dairesi tarafından tarafından düzenlenmiş olan rapordan da anlaşılacağı üzere kaşe üzerinde ıslak mürekkepli bir imza bulunmadığı ispatlanmış durumda olduğunu, çekin arka yüzünde yer alan kaşe ise herkesçe yaptırılabilir olup müvekkile ait olmadığı, davacının halihazırda kullandığı kaşe ismi '... ...' şeklinde olduğunu, davacının hiçbir suretle çeki cirolamadığını, sonuç olarak; kaşe izi üzerinde atılı olan imzanın ıslak mürekkepli kalem ile elle atılmış bir imza olmayıp, kaşe ile oluşturulmuş olduğu tespitinde bulunan Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi tarafından müvekkilin çeki cirolamadığı hususu doğrulandığının, ATK tarafından tanzim edilen bu raporla maddi gerçeğin ortaya çıktığını, tüm bu nedenlerle ve ATK raporu ile davalı yanın basiretli tacir yükümlülüğüne aykırı davranışları ile ciro silsilesindeki bozukluğu fark etmemesi, kötüniyetli olarak çek zayi ve çek istirdatı davaları sürmekte olduğu halde 3 farklı gazetede çekin kaybolması ve ibrazına ilişkin metin yayınlanmasına rağmen ibrazdan kaçınması sebepleriyle davamızın haklılığının ispat edildiğinin kabulünün gerektiğini, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi tarafından görüş bildirilen rapordaki tespit ve değerlendirmelerin Sayın Mahkemeniz tarafından dikkate alınarak; haklı davanın kabulünü, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Dairesi'nin 29/01/2024 Tarihli ATK raporuna karşı sunmuş olduğu itiraz dilekçesinde özetle; "Her ne kadar çek üzerinde bulunan ve davacı kaşesi üzerinde bulunan imzanın davacı şirket yetkiline ait olmadığı tesbit edilmiş ise de, bu husus yargılamaya hiçbir yenilik kalmayacağının, çek üzerinde bulunan imzaların geçek yada sahte olmasının müvekkil yönünden hiçbir farkı bulunmadığını, zira çeki şeklen düzgün silsile ile ele geçiren hamilin son cirodan önceki cirolardaki imzaların sahte olduğunu bilmesi mümkün olmadığı gibi böyle bir sorumluluğunun da bulunmadığını, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 2020/ 4198 Esas 2021 / 5951 Karar sayılı ilamının da bu yönde olduğunu, tüm bu nedenlerle; müvekkil firmanın kötüniyetli olduğu usulünce ispat edilemediğinden dolayı davanın reddi ile bilirkişi raporuna karşı itiraz ettiklerini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir.
İstirdatı talep edilen çekin keşidecisinin ..., lehtarının davacı ... olduğu, Türkiye İş Bankası Lüleburgaz Şubesine ait olduğu, 21.12.2021 keşide tarihli ve 26.150,00 TL bedelli olduğu, ... çek seri numaralı çek olduğu, ciro silsilesine göre çekin ...'tan dava dışı ...'ne, buradan dava dışı ...'a, buradan dava dışı ...'ne, buradan davalı ...'ne ciro edildiği görüldü.
Davacı lehtar, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Dava konusu çekte mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesiyle, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Somut olayda, davacının bu husustaki ispat külfetini yerine getiremediği, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair delil ibraz edemediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen nedenlerle, davalının davaya konu çeki kötüniyetle iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Açılan davanın REDDİNE,
2-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları kanunu gereğince alınması gereken maktu 427,60-TL harcın davacı tarafından yatırılan 446,58-TL harcın mahsubu ile fazla alınan 18,98-TL harcın davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan maktu 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayarak arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
6-Karar kesinleştiğinde dosya içerisinde bulunan evrak asıllarının ilgili kurumlara iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzünde, verilen kararın, davacı tarafa tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı
Tashih Şerhi
Hükmün "Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzünde, verilen kararın, davacı tarafa tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı." şeklinde kanun yolu belirtilmiş ise de açılan davanın miktar itibariyle kesin olduğu, hükmün sehven yazıldığı dikkate alınarak iptali ile, bu yere "Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzünde miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı." şeklinde hükmün eklenmesine, hükmün bu haliyle tashihine, karar verildi.04/03/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı