T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/224 Esas - 2024/54
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/224 Esas
KARAR NO: 2024/54
HAKİM : ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 19/04/2023
KARAR TARİHİ: 25/01/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Hendek İlçesinde, Emlak ve Gayrimenkul Alım- Satımı, İnşaat, Taahhüt, Araç vb. işleri yaptığını, 14.09.2021 tarihinde daha önceden arkadaşlığı ve alışverişi olan davalıya Sakarya İli, Hendek İlçesi, Yeni Mah. Beştepeler Cad. 668 Ada, 3 Parsel üzerinde 29 nolu yapımı devam eden dükkanı satmak için masaya oturduklarını, varılan anlaşmaya göre davalının 500.000 TL bedel karşılığında dükkanı satın alma ve 15.11.2021 tarihinde de teslim ve tapu devrini alma ve davalıyla başka bir alım satımdan kaynaklanan 200.000 TL alacağını da devirden sonra ödemeyi kabul konusunda mutabakata vardıklarını, davalının varılan anlaşmaya göre 200.000 TL kaporayı aynı gün ödediğini ve karşılığında teminat olarak 14.09.2021 tanzim tarihli, vade kısmı boş olan alacaklısının davalı, borçlusunun davacı olduğu 200.000 TL bedelli bonoyu aldığını, davalının dükkanın teslim tarihini beklemeden anlaşmadan 15-20 gün sonra dükkanı almaktan vazgeçtiğini ve ödediği bedelin iadesini talep ettiğini, davalı ile aralarındaki daha önceki samimiyetten ötürü aldığı parayı başka yere kullandığını, parayı bulmak için bir kaç gün müsaade etmesini yada isterse elinde bulunan başka taşınmazlardan birini vermeyi teklif ettiğini, davalının da bu teklifi kabul ettiğini ve Sakarya İli, Hendek İlçesi, Aksu Mahallesi, Kızkalesi Mevkii, 275 Ada, 1 Parseli davalıya borcun karşılığında verdiğini, ancak taşınmazın resmi devrinin sahibinin ...'ın şehir dışında olması nedeniyle 16.12.2021 tarihinde yapılabildiğini, davalının tapu devrini aldıktan sonra davaya konu senedi imha ettiğini söylediğini, aradan geçen iki yıl boyunca davalıya güvendiğini, aksi bir şey düşünmediğini ve en son bir konuda aralarında bir nizalaşma çıktığını, davalının da bunu fırsat bilerek kötü niyetli olarak söz konusu teminat için verilen ve sonradan hükümsüz duruma düşen 200.000 TL bedelli senedi Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyası ile takibe koyduğunu belirterek, Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyasında takip dayanağı yapılan 14.09.2021 Tanzim tarihli, 15.11.2021 vade tarihli, 200.000,00-TL miktarlı senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini dava ve talep etmiştir
Davalı tarafından cevap dilekçesi verilmemiş ve davacının ileri sürmüş olduğu tüm vakıalar inkar edilmiş sayılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyasında takip dayanağı yapılan 14.09.2021 Tanzim tarihli, 15.11.2021 vade tarihli, 200.000,00-TL miktarlı senedin davalıya teminat olarak verilip verilmediği, senet nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti hususlarındadır.
Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyası ve takibe dayanak yapılan senet sureti incelenmiştir.
Davaya konu menfi tespit davasının dayanağının kıymetli evrak niteliğindeki kambiyo senedi olması, dava miktarı, davalının tanık dinletilmesine açık muvafakatinin bulunmayışı dikkate alındığında esasa etkili olmayacağı anlaşılmakla, davacının tanık dinletilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ekinde 14.09.2021 tarihli protokol sunulmuştur. Sunulan protokolde davaya konu senede açıkça atıfta bulunulmadığından davacı iddiasını ispat edememiştir. Davacı vekilinin vekaletnamede özel yetkisi olduğu görülmekle, davacı vekilinden karşı tarafa yemin teklif edip etmediği sorulmuş, davacı vekili davalıya yemin teklif etmiştir.
Davalı asile HMK'nın 228. Maddesi uyarınca "Davaya konu 14/09/2021 keşide tarihli, Keşidecisi davacı ... olan, Lehtarı ... olan, 200.000,00-TL bedelli senet kapsamında davacıdan alacaklı olup olmadığınız, senedin tarafınıza teminat senedi olarak verilip verilmediği hususunda beyanınızın alınacağı, yemine konu hususlar hakkında sorulacak sorular ile geçerli bir özrünüz olmaksızın yemin için tayin olunan gün ve saatte mahkemeye bizzat gelmediğiniz veya gelip de yemini iade etmediğiniz yahut yemini eda etmekten kaçındığınız takdirde yemin konusu vakıa olan 14/09/2021 keşide tarihli, Keşidecisi davacı ... olan, Lehtarı ... olan, 200.000,00-TL bedelli senet kapsamında davacıdan alacaklı olmadığınız ve senedin teminat senedi olarak verilmiş olduğu hususunu ikrar etmiş sayılacağınız ihtar olunur." açıklamasını içerir yemin davetiyesi çıkarılmıştır.
Davalı duruşmada yemini eda etmiş ve beyanında "Ben davacıdan iki dükkan bir ev olmak üzere taşınmaz aldım. Dükkanların tanesi 400.000 TL'ye anlaştık. Ev içinde 200.000 TL'ye anlaştık. Toplam 1.000.000 TL'ye iki dükkan ve bir ev için anlaştık. 1.000.000 TL'nin 300.000 TL'sini elden ve çek olarak davacıya verdim. Geri kalan 700.000 TL'yi ödemedim. Geri kalan 700.000 TL'yi ev ve dükkanlar yapılmadığı, yapımlarında aksaklıklar gözlemlediğim için ödemedim. Sonrasında ...'in inşaat sahibiyle olan mütahitlik sözleşmesinde sıkıntı yaşandığı için ev ve dükkanların tamamlanamadığını öğrendim. Parayı geri istedim. 300.000 TL parayı bana Kerim Bedir geri ödemedi. Geri ödemek için 60 günlük süre istedi. 60 günlük süre içerisinde bir dükkanın tapusunu bana vereceğini aksi takdirde tapuyu veremezse 200.000 TL'lik senedi bana yapılan taahhüt kapsamında vereceğini söylemiştir. 14.09.2021 tarihli sözleşmede bahsedilen senet davaya konu senettir. ... tarafından sözleşmede belirtilen tapu bana teslim edilmemiştir. Tarafıma 300.000 TL ödeme yapılmamıştır. Ayrıca ... tarafıma para ödememiş, tarafıma herhangi bir tapu teslimi yapmamıştır. Dava konusu senet sebebiyle davacıdan 200.000 TL alacaklıyım. Davaya konu senet tarafıma teminat senedi olarak verilmemiştir. Davaya konu senet 14.09.2021 tarihli sözleşmede yer alan, benim davacıya ödemiş olduğum 300.000 TL'nin geri ödemesi yapılmaması sonrasında davacıdan alınan senettir. İki dükkan, bir dairenin yapılması gereken yer sözleşmede belirtilen Beştepeler Caddesi 668 Ada 3 Parsel'de bulunan yerdir. Bana davacı borcuna karşılık herhangi bir taşınmaz devri yapmamıştır. Sakarya ili Hendek ilçesi Aksu Mahallesi, Kız Kalesi Mevkii 275 Ada 1 Parsel davacı tarafından borca karşılık bana verilmemiştir. Ben çek verip ve sonra çeklerin ödemesini yapıp Sakarya ili Hendek ilçesi Aksu Mahallesi, Kız Kalesi Mevkii 275 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazı ...'in arkadaşı olan Asalet'ten aldım. Taşınmazın bedelini Asalet'e çek ile verdim." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Dava kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkindir.
Kural olarak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu bakımdan kambiyo senedinin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer. Bu itibarla, dava konusu bononun teminat senedi olduğunu iddia eden davacının öncelikle bu iddiasını HMK’nın 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispatlaması gerekmektedir. Davacı vekili yazılı deliller ile iddiasını ispat edememiş ve yemin deliline dayanmış olmaları sebebiyle yemin teklif edip etmedikleri sorulmuş, davacı vekilinin teklifi üzerine davalı duruşmada yemini eda etmiştir.
Davalı yeminli beyanında senetlerin teminat senedi olmadığını söylemekle birlikte senetlerin verilmesinin temelinde taşınmaz alışverişi olduğunu, 14.09.2021 tarihli sözleşmede bahsedilen senedin davaya konu senet olduğunu, davacı ... tarafından sözleşmede belirtilen tapunun kendisine teslim edilmediğini, davaya konu senedin davacıya ödemiş olduğu 300.000,00-TL'nin geri ödemesinin yapılmaması sonrasında davacıdan alınan senet olduğunu beyan etmiştir.
Davalı davacıya her ne kadar 300.000,00-TL ödeme yapıldığını belirtmiş ise de davalı tarafından süresi içerisinde cevap dilekçesi verilmemiş, ödemeye ilişkin dosyaya herhangi bir delil sunulmamış, davalı tarafından davacıya yapıldığı belirtilen 300.000,00-TL ödeme ispat edilememiştir.
Davaya konu senetler incelendiğinde 200.000 TL bedelli senedin dava dilekçesi ekinde sunulan 14.09.2021 tarihli sözleşme tarihinde düzenlendiği, davalı alınan beyanında da 14.09.2021 tarihli sözleşmede bahsedilen senedin davaya konu senet olduğunu beyan etmiş, davaya konu senedin teminat senedi olduğu anlaşılmıştır.
Davalının beyanları ile davacı taraf senetlerin taşınmaz satışı sebebiyle teminat olarak verildiğini ispatlamış bulunmaktadır. Bu halde davalının bu teminat senetleri ile teminat altına alınan bir alacağının bulunup bulunmadığının yani senetlerin tamamen bedelsiz olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Taşınmaz satışı vaadinin noterde resmi şekilde yapılması işlemin geçerliliği için zorunlu şekil şartıdır. Taraflar arasında geçerli bir satış vaadi sözleşmesi bulunmamaktadır.
Davacı vekili dava dilekçesinde davalının varılan anlaşmaya göre 200.000 TL kaporayı aynı gün ödediğini ve karşılığında teminat olarak 14.09.2021 tanzim tarihli, vade kısmı boş olan alacaklısının davalı, borçlusunun davacı olduğu 200.000 TL bedelli bonoyu aldığını beyan etmiştir. Davalı tarafından davacıya 200.000,00-TL ödeme yapıldığı ve karşılığında teminat senedinin verildiği davacı tarafından kabul edilmiştir. Davacının senet nedeniyle davalıya 200.000,00-TL borçlu olduğu anlaşılmıştır. Davacının teminat senedi karşılığında davalıdan aldığı 200.000,00-TL'yi davalıya ödediğini ispat etmesi gerekir.
Davacı vekili dava dilekçesinde Sakarya İli Hendek İlçesi Aksu Mahallesi Kızkalesi Mevki 275 Ada 1 Parselin borca karşılık davalıya verildiğini beyan etmiştir. Hendek tapu müdürlüğünün cevabi yazısından Cemal Yaz adına kayıtlı Sakarya İli Hendek İlçesi Aksu Mahallesi Kızkalesi Mevki 275 Ada 1 Parsel'in vekaleten ... tarafından davalı ...'na 100.000,00-TL bedelle satıldığı anlaşılmıştır.
Davalı yemin beyanında her ne kadar Sakarya İli Hendek İlçesi Aksu Mahallesi Kızkalesi Mevki 275 Ada 1 Parsel de yer alan taşınmazı davacının borcuna karşılık olarak vermediğini beyan etmiş ise de; davalı vekilinin 22.06.2023 tarihli dilekçesinde "...Akabinde her ne kadar dava dilekçelerinde belirtmiş olduğu Sakarya İli, Hendek İlçesi, Aksu Mahallesi, Kızkalesi Mevkii, 275 Ada, 1 Parsel de yer alan taşınmazı müvekkile devretmişse de, müvekkil davacının baskıları, davacının; "dükkanın tapusunu verdiğim zaman sen de bu taşınmazı bana devredersin ya da parayla satın alırsın" demesi üzerine , müvekkil tarafından iş bu taşınmazda davacının borcundan düşülmek üzere alınmıştır..." açıklaması ile dava dilekçesinde belirtilen Sakarya İli Hendek İlçesi Aksu Mahallesi Kızkalesi Mevki 275 Ada 1 Parselin davacıdan borca karşılık alındığı anlaşılmıştır. Davacı tarafından taşınmazın devri ile 100.000,00-TL davalıya ödeme yapılmıştır. Davacı tarafından taşınmaz devri dışında davalıya yapılan başka bir ödeme ispat edilememiş, teminat senedi nedeniyle taşınmaz devri sonrasında davacının davalıya 100.000,00-TL borcu kalmıştır.
Davalı ... tarafından Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyasında 200.000,00-TL bono alacağı ve 38.000,00-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 238.000,00-TL alacak üzerinden takip başlatılmıştır. Davacı Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Davacı 14.09.2021 Tanzim tarihli, 15.11.2021 vade tarihli, 200.000,00-TL miktarlı senet nedeniyle davacıya 100.000,00-TL borçludur. Davalı icra takibinde "bono (istenen:Günlük reeskont avans)" açıklamasıyla reeskont faizi talep etmiştir. Davalı 100.000,00-TL için senedin vade tarihi olan 15.11.2021 tarihinden, icra takibinin başlatıldığı 30.03.2023 tarihine kadar 19.117,81-TL reeskont faiz talep edebilecektir. Davacı Hendek İcra Müdürlüğü'nün 2023/308 Esas sayılı icra takibi dosyası kapsamında davalıya 100.000,00-TL bono ve 19.117,81-TL reeskont faiz olmak üzere toplam 119.117,81-TL borçludur. Davacı toplam takip miktarı olan 238.000,00-TL'den 119.117,8-TL düşüldüğünde 118.882,19-TL davalıya borçlu değildir. Davacının davalıya borçlu olmadığı kısım yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Menfi tespit davasında davalı alacaklı aleyhinde kötü niyet tazminatına hükmolunabilmesi için davacının kötü niyetinin ispatlanması şarttır. Davacı tarafça davacının kötü niyeti ispatlanamadığından tazminat talebi reddedilmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile Hendek İcra Dairesinin 2023/308 esas sayılı dosyasında davacının davalıya 14/09/2021 tanzim tarihli 15/11/2021 vade tarihli 200.000,00-TL miktarlı bono nedeniyle 100.000,00-TL bono alacağı ve 18.882,19-TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 118.882,19-TL borçlu olmadığının tespitine, İcra takibinin 100.000,00-TL bonodan kaynaklı asıl alacak ve 19.117,81-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 119.117,81-TL üzerinden devamına fazla ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken 8.120,84-TL peşin harçtan daha önceden yatırılan toplam 4.064,45-TL harcın (dava açılışında yatırılan 3.415,50-TL peşin harç ve 648,95 tamamlama harcı) mahsubu ile eksik 4.056,39-TL eksik harcın davalı taraftan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Kabul edilen değer üzerinden AAÜT uyarınca hesaplanan 19.021,15-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen kısım sebebiyle AAÜT 13/3 maddesi uyarınca hesaplanan 19.021,15 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL başvurma harcı, 3.415,50-TL peşin harç ve 648,95-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 4.244,35-TL karar harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 125,75-TL yargılama giderinin kabul red oranı (%49,95 kabul, %50,05 red) dikkate alınarak 62,81-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde talep edene iadesine,
8-Davalı tarafın yapmış olduğu masrafın kendi üzerine bırakılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 25/01/2024
Katip ...
E-imza.
Hakim ...
E-imza.