T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/327 Esas - 2025/150
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/327 Esas
KARAR NO: 2025/150
BAŞKAN: ...
ÜYE: ...
ÜYE: ...
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ: Av. ...
Av. ...
DAVALI: ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikte Eser Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 03/11/2022
KARAR TARİHİ: 05/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 28/04/2025
Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1117 Esas 2023/384 Karar sayılı yetkisizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi üzerine yasal süresinde yapılan talep sonrası mahkememize gönderilmiş olan dava dosyasında mahkememizce yapılan ilk inceleme neticesinde; 13/06/2023 tarihli tensip ara kararı ile "Davacı tarafın ayıp sebebiyle sözleşmeden dönerek malın bedelinin (48.380,00 ABD Doları) iadesi" talebiyle açmış olduğu davası arabuluculuk şartını karşılamaması sebebiyle bu dosyadan tefrik edilerek mahkememizin 2023/351 esas sırasına kaydedilmiş, 2023/351 esas sayılı dosyada 20/06/2023 tarihli 2023/380 karar sayılı kararla bu talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, makinedeki arızanın tamiri için davacı şirketçe ödenmiş olan 10.738,00- TL'nin ve tespit dosyası için yatırılan harç ve bilirkişi ücreti olan 6.571,90 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili talebi ise bu dosya kapsamında (2023/327 esas) görülmeye devam edilmiştir.
Davacı 21/11/2023 tarihli ikinci dava dilekçesi ile bu kez arabuluculuk şartını yerine getirerek (önceki paragrafta bahsedilen ve dava şartı yokluğundan usulden reddedilmiş olan) ayıplı malın bedelinin (48.380,00 ABD Dolar) iadesi talepli davasını mahkememizin 2023/641 esas sayılı dosyasında tekrar açmıştır.
Her iki davanın dilekçeler aşaması ve ön inceleme aşamaları ayrı ayrı yürütülmüş, aralarındaki bağlantı sebebiyle mahkememizin 2023/641 esas sayılı dosyası 14/02/2024 tarihli karar ile mahkememizin 2023/327 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiş, yargılama mahkememizin 2023/327 esas sayılı bu dosyası kapsamında yapılmıştır.
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı tarafın iddiaları: Davacı vekili; müvekkili şirketin lazer kesim, abkant pres, silindir büküm ve kaynak gibi malzeme işleme ve şekillendirme alanında faaliyet gösterdiğini, davalı taraftan satın alınan Niceair 55/40 havalı kesim sisteminin 4 mm'ye kadar kesimlerde çapak yapmayacağı 5 mm ve üzeri kesimlerde ise sadece parametreye bağlı olarak çapak yapılabileceği açıkça taahhüt edildiği halde 2,5 mm ve üstü kesimler yapılmaya başlandığında malzemelerin kullanılamaz şekilde çapaklı olduğunun görüldüğünü, ayrıca makinenin motorunun 3 ay içinde iki kez yandığını, davacı şirketin tüm taleplerine rağmen davalı tarafça motor yaptırılmadığından davacı şirketin 10.738-TL ödeyerek motoru yaptırdığını, davalı tarafa noter marifetiyle ayıp ihbarında bulunularak seçimlik haklardan sözleşmeden dönmeyi tercih ederek ayıplı makinenin iadesi ile bedelinin ödenmesini talep ettiklerini, makinenin ayıplı olduğunun tespiti için değişik iş dosyasından rapor alındığını, sözkonusu raporda da, “4mm kalınlığında saç kesiminin hava ile çapaksız olarak yapılabileceğinin belirtildiği, 1,5mm-3mm-4mm kalınlığındaki saçlar üzerinde yapılan kesimlerde kabul edilemez çapak bıraktığı, hava ile kesimlerde sözleşme ve ekinde belirtilen değerlerde kesim yapmaması nedeniyle beklenen faydayı sağlamadığı, gizli ayıplı olduğu" şeklinde tespitte bulunulduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını ileri sürerek davalı taraftan satın alınan Niceair 55/40 3 Lazer tüm sistemlerinin ayıplı olması sebebiyle ayıplı malın ücreti olan 48.380,00-EURO'nun ödeme günündeki Merkez Bankası satış kuru üzerinden hesaplanarak TL olarak faiziyle birlikte, makinedeki arızanın tamiri için müvekkil şirketçe ödenmiş olan 10.738,00- TL'nin ve tespit dosyası için yatırılan harç ve bilirkişi ücreti olan 6.571,90 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı tarafın savunmaları: taleplerin zamanaşımına uğradığını ileri sürmüş, ürünün satışının TL para birimiyle yapıldığını ve faturalandırıldığını, davacı tarafça Euro birimiyle talepte bulunulamayacağını, dava konusu makinenin 16.04.2022 tarihinde davacı şirkete ait fabrikada eksiksiz olarak çalıştırılarak tutanakla teslim edildiğini, davacı tarafça makinenin süreçte kullanılmasına rağmen çapaklı kesim yaptığına dair bir bildirimde bulunulmadığını, kurulumdan iki ay sonra çapaklı kesim yaptığının tespit edilmesinin olağan olmadığını, makinenin motorunun iki kez yandığı yönünde kendilerine yapılan bir bildirim de olmadığını, söz konusu makinenin bakımlarının halen davalı şirket tarafından yapıldığını, dava dışı şirketin düzenlediği 18.07.2022 tarihli servis raporunda Elektrik panolarının bağlantılarının kontrol edilmesi gerekebilir yönündeki tespit karşısında iddia edilen motor arızanın davacının sorumluluğunda olan elektrik bağlantısından kaynaklandığını, motorun yanmasının makine ile ilgili olamayacağını, iddia edilen arızaların davalıya bildirilmediğinden bu arızalar sebebiyle yapılan masrafların da kendilerinden istenemeyeceğini, tespit dosyasında alınan bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, alınan raporun da hatalı olduğunu, Dava konusu makinede kullanılan lazer sisteminin davalı şirketin sorumluluğunda olmadığını, bu lazerin davacı şirketçe seçilmiş olduğundan bu hususun davacı şirketin sorumluluğunda olduğunu, davalının sattığı makinenin sadece kesimlerde kullanılan yardımcı gaz niteliğindeki hava ve azot jeneratörü çözümünü (kompresör sistemi ile lazere gelen yüksek basınçlı havayı) sunduğunu, makinede kullanılan lazer kesim tezgahının davalı tarafından sağlanmadığından iddia edilen ayıba karşı hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını, 5 mm'ye kadar çapaksız kesim yapacağı yönünde davalının davacı tarafa herhangi bir taahhüdünün bulunmadığını, teknik bilgi dokümanında belirtilen değerlerin taahhüt olmadığını aksine parametlerin ayarlanması halinde yapılabilecek kesimlere işaret ettiğini, parametrelerin ayarlanmasının davacının sorumluluğunda olduğunu, davacı tarafça dava konusu makinenin halen kullanıldığını, bedel iadesi ihtimalinde bu kullanım bedelinin de mahsup edilmesi gerektiğini, faiz de talep edilemeyeceğini, iddia edilen ayıplardan sorumlu tutulamayacaklarını belirterek davanın reddini istemiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık:
1-Davalı tarafından davacıya satılıp kurulumu yapılan havalı kesim sisteminin 2,5 mm ve üstü kesimlerde kullanılamaz şekilde çapaklı kesim yapıp yapmadığı ayrıca sistemin motorunun belirtildiği şekilde iki kez yanıp yanmadığı, sistemin ayıplı olup olmadığı, varsa ayıbın mahiyeti (açık,gizli),
2-Ayıp ihbarının süresinde olup olmadığı,
3-Çapaklı kesim var ise bunun neden kaynaklandığı, kaynağın davalı sorumluluğunda bulunup bulunmadığı,
4-Motor yanmasının neden kaynaklandığı, kaynağın davalı sorumluluğunda bulunup bulunmadığı,
5-Arıza sebebiyle davacı tarafından yapılan tamir masrafının miktarı ve tamirin gerekli olup olmadığı, tamir masrafının piyasa fiyatlarına uygun olup olmadığı,
6-Tamir masraflarından ve değişik iş dosyasında yapılan masraflardan davalının sorumlu olup olmadığı, bu alacak kalemleri için faiz talep edilip edilemeyeceği, edilebilecekse faizin türü ve başlangıç tarihinin ne olduğu,
7-Davacının ayıp sebebiyle sözleşmeden dönmesinin haklı olup olmadığı, malın bedelinin iadesini isteyip isteyemeyeceği ve talep edebileceği bedelin ve işleyecek faiz türü ile başlangıç tarihinin ne olduğu, hususlarındadır.
Davacı vekilinin birleşen dosya kapsamındaki yabancı para alacağı talebi yönünden tereddüt oluşmuş ve bunun giderilmesi amacıyla açıklama istenmiş, netice de davacı vekilinin talebinin ürün bedeli 48.380,00-EURO'nun faizi ile birlikte tahsilini istediği, dilekçesindeki "ödeme günündeki Merkez Bankası satış kuru üzerinden hesaplanarak TL olarak" ibarelerinin alacağın tahsili aşamasına yönelik olduğu değerlendirilmiştir.
Davalı zamanaşımı savunmasında bulunmuş ise de sözleşme ve teslim tarihi itibariyle somut olayda zamanaşımından bahsetmek mümkün değildir. Ayrıca taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca 24 ay garanti verilmiş olması itibariyle ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı yönündeki savunmalara itibar edilmemiştir.
Bursa Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmak suretiyle dava konusu hakkında keşif yapılmış, oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.
Bilirkişilerden; taraf beyanları ve delilleri ile ön inceleme tutanağında yapılan tespitler ve belirlenen uyuşmazlık konuları da dikkate alınarak,
a-Davalı tarafından davacıya satılıp kurulumu yapılan havalı kesim sisteminin 2,5 mm ve üstü kesimlerde kullanılamaz şekilde çapaklı kesim yapıp yapmadığı ayrıca sistemin motorunun belirtildiği şekilde iki kez yanıp yanmadığı, sistemin ayıplı olup olmadığı, varsa ayıbın mahiyeti (açık,gizli),
b-Çapaklı kesim var ise bunun neden kaynaklandığı, kaynağın davalı sorumluluğunda bulunup bulunmadığı,
c-Motor yanmasının neden kaynaklandığı, davalı sorumluluğunda bulunup bulunmadığı,
d-Arıza sebebiyle davacı tarafından yapılan tamir masrafının miktarı ve tamirin gerekli olup olmadığı, tamir masrafının piyasa fiyatlarına uygun olup olmadığı,
Hususlarında rapor düzenlenmesi istenmiştir.
Bilirkişi heyeti 08/03/2024 tarihli raporunu sunmuş, itirazlar üzerine 26/09/2024 tarihli ek rapor alınmıştır.
Alınan rapor ve ek raporun kapsamı yargılama ve hüküm vermeye ve denetime elverişli bulunmakla, bilirkişi raporuna yönelik itirazlar reddedilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporunda :
a)Çapaklı lazer kesim yönünden değerlendirme:
Lazerli CNC kesim cihazlarında kalın malzemelerin düzgün ve pürüzsüz kesilmesi için yüksek güçlü lazere sahip cihazlar üretilmektedir. Lazer kesim cihazları için taşıyıcı gaz türü ve kalitesi kesim kalitesini belirleyen kritik öneme sahiptir. Davalı lazer kesim sisteminde endüstri standardı olan ve üreticiler tarafından önerilen yüksek saflıkta (en az %99,95 saflıkta) oksijen gazı kullanarak 4-5mm kalınlığında parçaları çapaksız (sağlıklı) kesebildiği yerinde gözlenmiş ve keşfedilmiştir. Ancak davacının gaz maliyetini düşürmek amacı ve davalının önerdiği Niceair 55/40 3 Azot-Oksijen-Hava filtrasyon sistemi (lazer için tüm sistemler olarak da tanımlanmış) kullanılarak broşürde belirttiği 4 ve 5 mm kalınlığında metal malzemeleri çapaksız kesebileceğini belirtmektedir. Davacı taraf fabrikasında 6 kW lazer gücüne sahip DENER marka fiber lazer sistemine davalı taraftan satın aldığı Niceair 55/40 3 Azot-Oksijen-Hava filtrasyon sistemini entegre etmiştir. Ancak satın alınan Niceair 55/40 3 Azot-Oksijen-Hava filtrasyon sisteminin ürettiği gaz basıncını cihazın limitlerinde artırılarak kesim yapıldığı ve 2,5 mm üzerinde cihazın çapaksız kesim yapamadığı aşağıdaki resimlerde de görüleceği üzere tespit edilmiştir.
Yukarıda yapılan inceleme neticesinde lazer kesim cihazının ihtiyacı olan saf oksijen gazı kullanılarak cihazın minimum pürüzle kabul edilebilir seviyede çapaksız kesim yaptığı gözlenmiştir. Niceair 55/40 3 Azot-Oksijen-Hava filtrasyon sistemi devreye alındığında sistemin lazer kesim cihazına yüksek basınç ürettiği fakat yüksek saflıkta oksijen veya azot sağlamadığı için özellikle 2,5 mm üzerindeki kalınlıklarda metal kesimlerinde kabul edilemez seviyede çapaklı kesim yaptığı yerinde tespit ve zapt altına alınmıştır. Ayrıca davalının belirttiği “uygun parametreler belirlendiğinde düzgün kesim yapar” ifadesi yanıltıcı ve doğru olmayıp, düzgün kesim için lazer kesim sisteminin ihtiyaç duyduğu yüksek saflıkta gazın tedarik edilememesinden kaynaklı çapaklı kesim yaptığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Yapılan gözlem ve tetkikler neticesinde davacıya satılan cihazın lazer kesim sisteminin pürüzsüz kesim yapabilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca Nicaair 55/40 3 Azot-Oksijen-Hava filtrasyon sistemi üreticisinin teklifte ve broşürde belirttiği teknik şartları sağlamadığı ve davalının 2,5 mm’den kalın metal parçaları pürüzsüz kesememesi konusunda haklı olduğu kanaati ortaya çıkmaktadır.
b)Elektrik motor yanması yönünden inceleme;
Elektrik motorlarının yanması genellikle aşırı yüklenme olarak tabir edilen, motorun tasarım kapasitesinin üzerinde çalıştırılması veya motorun işlevi için gereksiz bir zorlanma ile ortaya çıkar. Bu aşağıdaki durumlarda oluşur;
1. Motorun gücünün üzerinde bir yük uygulanması durumunda, motor daha fazla güç üretmek için zorlanır.
2. Motorun bağlı olduğu elektrik devresindeki gerilim düşükse veya devreye aşırı akım uygulanıyorsa, motor normalden daha fazla güç çekmek zorunda kalabilir.
3. Motorun tasarımı, sürekli çalışma için uygun olmayabilir ancak uzun süreli çalışmalar söz konusu olduğunda aşırı yüklenme olabilir.
4. Motorun sık sık durdurulup tekrar başlatılması, motoru aşırı zorlayabilir ve aşırı yüklenmesine neden olabilir.
5. Motor momentinin aktarma organları olan mekanik sistemlerdeki (kayış, kasnak, dişli kutusu vb) montaj hatalarından kaynaklı aşırı yüklenme kaynaklı olabilir.
Motor aşırı yüklendiğinde, aşırı ısınma, aşırı akım, yalıtım kusurları, mekanik hatalar ve diğer sorunlar gibi çeşitli zararlı etkilerle sonuçlanabilir. Bu nedenle, motorların tasarım kapasitelerini aşmayacak şekilde kullanılması önemlidir. Bunun yanında aşırı akım koruması gibi ilave önlemler ile olası olumsuzluklar önlenebilir.
Dava dosyasında bahsi geçen iddialar değerlendirilmiş ve bununla birlikte keşif esnasında, lazer kesim makinesine hava sağlayan sistemin motoru yerinde incelenmiştir. Dava dosyasında motorun bir ay arayla iki defa yandığı ve bobinlerinin değiştirildiği servis kayıtlarında görülmektedir. Servis raporunda da ifade edildiği üzere arıza tekrarlanmasının sebebinin servis panosundaki topraklama bağlantılarının olduğu belirtilmiştir. Ancak motorun en son yenilendiği 20.07.2022 tarihinden keşif gününe kadar herhangi bir motor kaynaklı arızaya rastlanmaması ve dava dosyasında elektrik panosu ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı ve gider ibraz edilmediği için arızanın kuvvetli ihtimal montaj hatası kaynaklı olduğu değerlendirilmiştir. Zira motor sürücüsü ve trafo sisteminde herhangi bir problem olmadığı tespit edilmiş ve motor arızasının sebebi yüklenici olduğu görüşüne varılmıştır.
Cihazın onarım bedeli piyasa normlarına göre abartılı değildir ve bu bedelin servis vermeyen davacı tarafında ödenmesi hususunda kanaat oluşmuştur.
c) Sonuç:
• Davalı tarafından davacıya satılıp kurulumu yapılan hava sisteminin 2,5mm ve üstü kalınlıklarda kullanılamaz şekilde çapaklı kesim yaptığı belirlenmiştir. Hem daha önceki üretimi yapılan numune parçalar hem de keşif esnasında farklı parametre ayarlarına göre dava konusu tezgâhta numune kesim yapılan parçalardan, kesim kalitesinin çapak sebepli bozuk olduğu tespit edilmiştir. Dolayısı ile yüksek saflıkta gazın tedarik edilememesinden kaynaklanan çapaklı kesim yaptığı için sistemin ayıplı olduğu
• Dava konusu sistemin davalı firmanın iddia ettiği ölçülerde temiz (çapaksız) kesim yapamadığı belirlenmiş, kullanıcının sahada 2.5 mm ve üstü kesim yapana kadar bu ayıbı belirleyemeyeceği için ayıbın gizli ayıp mahiyetinde olduğu
• Çapaklı kesimin yüksek saflıkta gazın tedarik edilememesinden kaynaklandığı ve bu kaynağın davacı sorumluluğunda bulunmadığı,
• Sistemin motorunun iki kez yandığı dosyadaki belgelerden belirlenmiştir. Motor yanmasının montaj hatası ve/veya koruyucu tedbirlerin eksikliğinden kaynaklandığı ve bu kaynağın davacı sorumluluğunda bulunmadığı,
• Arıza sebebiyle davacı tarafından yapılan 10.738,00 TL’lik onarım masrafının miktarı ve tamirin gerekli olduğu, tamir masrafının piyasa fiyatlarına uygun olduğu,"
Şeklinde görüş bildirilmiştir.
Taraflar arasında havalı kesim sisteminin satışı ve kurulumu konusunda bir anlaşma bulunduğu ve satış bedeli 48.380 Euro'nun davacı tarafından ödendiği, sistemin davacı işyerinde 16/04/2022 tarihinde kurulumunun yapılarak teslim edildiği anlaşılmaktadır. Davacı taraf bu sistemin ayıplı olduğunu ve taahhüt edilenin aksine 2,5 mm ve üstü kesimlerde malzemelerin kullanılamaz şekilde çapaklı olduğunun görüldüğünü, ayrıca makinenin motorunun 3 ay içinde iki kez yandığını ve tamirat masraflarının bulunduğunu, taleplerine davalının olumlu cevap vermediğini ileri sürmekte ve ayıp sebebiyle bedel iadesi ile yapılan tamirat giderlerinin tazmini talebinde bulunmaktadır.
NICEAIR “Havalı Kesim Sistemi & Azot-Oksijen-Hava Filtrasyon” başlıklı tanıtım broşürü ve “NICEAIR 55/40 3 Lazer İçin Tüm Sistemler” fiyat teklifi incelendiğinde davalı üreticinin sunduğu teklifte ve broşürde lazer kesim makinelerinin gaz hattına bağlanacak bir sistem aracılığıyla yüksek basınçlı havanın iletilerek (parametrelerin optimize edilmesi koşuluyla) 4-5mm kalınlığındaki metallerin çapaksız (temiz) kesilebileceğinin belirtildiği görülmektedir. Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalı 24 ay garanti vermiş durumdadır.
Davalı son duruşmada sisteme yapılan yetkisiz müdaheleler ile garantinin bozulduğunu savunmuş ise de dilekçeler aşamasında bu savunmayı yapmaması itibariyle savunmanın genişletilmesi mahiyetindeki bu savunmalara karşı tarafın açık muvafakati bulunmadığından itibar edilmemiştir.
Alınan bilirkişi raporu ile dava konusu eserin ayıplı olduğu ve bu ayıbın kullanımla ortaya çıktığı ve gizli ayıp olduğu anlaşılmaktadır.
Eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin seçimlik hakları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 475. maddesinde gösterilmiştir.
"Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme.
2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.
İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır."
Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme aktidir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser yüklenicinin sermayesi, sanat ve becerisini kullanarak gerçekleştirdiği sonuçtur. İş sahibi ısmarladığı eserin belli nitelikler taşımasını, amacı karşılamasını arzu eder şayet ısmarlanan eser iş sahibinin beklentisini karşılamıyorsa sözleşmenin yararlar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eser, fen ve sanat kurallarına uygun ve iş sahibinin amacını karşılar nitelikte imâl edilmelidir. Aksi halde eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı sorumluluğu ortaya çıkar. İş sahibinin kullanamayacağı ve nısfet kaidesine göre kabule icbar edilemeyeceği derecede kusurlu veya mukavela şartlarına aykırı olursa iş sahibi o şeyi kabulden imtina edilebilir. İş sahibinin Yasa'nın bu hükmünden yararlanabilmesi için teslim edilen eserin benzeri imalâtlarda bulunan değer ve kalitede olmaması, bu yüzden de iş sahibinin eserden beklediği amacı karşılamaması gerekir. Eseri kabulden kaçınma hakkı (Sözleşmenin feshi) eseri teslim almadan kaçınma şeklinde kullanılabileceği gibi eğer ayıplar teslimden sonra kullanmayla ortaya çıkıyorsa zamanaşımı süresi içerisinde bunların öğrenilmesiyle de kullanılabilir. İş sahibinin sözleşmenin feshi hakkını kullanması ile sözleşme geriye etkili olarak ortadan kalkar ve taraflar fesihten önce edimde bulunmuşlarsa bunların iadesini isteyebilirler.(Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2015/3055 Esas 2016/1534 Karar sayılı kararı)
Somut olayda ayıplı eser benzeri imalâtlarda bulunan değer ve kalitede değildir. İş sahibinin eserden beklediği amacı karşılamamaktadır. Mevcut ayıplar eserin reddini gerektirir derecededir. Eserin reddini gerektiren nedenler ortaya çıktığına göre iade yerine bedel indirimine hükmolunamaz. İş sahibi olan davacı sözleşmenin feshini ve eser bedeli olarak ödediğinin iadesini isteyebilir.
Davacı iş sahibi Noter İhtarnamesi ile ayıp sebebiyle sözleşmeden döndüğünü davalıya bildirmiş ve bedelin iadesini istemiştir. Bu ihtarname 13.07/2022 tarihinde davalı tarafı e-tebligat yoluyla iletilmiştir.
Yapılan yargılama ve toplanan deliller ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli ve yeterli bulunan bilirkişi raporuna ve yukarıda belirtilen ilkelere göre;
Dava konusu havalı kesim sisteminin sözleşmede belirtilen çapaksız kesme özelliklerine sahip olmadığı ve ayıplı olduğu, davalı tarafından verilmiş 24 aylık garanti sürecinde ayıp iddiasının ileri sürülmüş olması itibariyle talebin süresinde olduğu, kaldı ki gizli ayıp mahiyetindeki bu ayıbın delil tespiti dosyasında 04/08/2022 tarihli rapor ile belirlendiği ve davacının bu tespit öncesinde 08/07/2022 tarihli ihtarname ile davalıya ayıp bildiriminde bulunduğu, ayıp ihbarının süresinde yapıldığı, taleplerin zamanaşımına uğramadığı, ayıplı ürünün mevcut haliyle davacı tarafından kullanılmasının ve beklenen ekonomik faydayı sağlamasının mümkün bulunmadığı, dolayısıyla iade yerine bedelde indirim uygulanmasının amaca ve hakkaniyete uygun düşmediği, davacının sözleşmeden dönmede ve bedel iadesinde haklı olduğu, davacının sözleşmeden dönme ve bedel indirim seçimlik hakkı talebini davalıya usulüne uygun şekilde ilettiği, sistemin montajdan kaynaklanan elektrik arızası sebebiyle yapılmış olan tamirat masraflarının da kusurlu bulunan davalı sorumluluğunda kaldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu eserin halen davacı uhdesinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple öncelikle dava konusu Niceair 55/40 3 Lazer sisteminin -giderleri davalıya ait olmak üzere- davalıya iadesi gereklidir. Malın iade sonrasında ürün bedeli 48.380 Euro'nun davalıdan tahsili mümkün olacaktır. Faiz başlangıcı malın davalıya iadesi tarihidir. Davalının eseri iade almaktan kaçınması halinde cebri icra marifetiyle iade mümkün olup, faiz başlangıç tarihi bu ihtimalde icra dosyası kapsamına göre belirlenecektir.
Davacı taraf dava açmadan önce delil tespiti dosyasında yapmış olduğu giderleri de asıl davada müddeabihe dahil ederek davalıdan tahsilini istemiştir. 22.03.1976 tarih ve 1/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince davanın açılmasından önce yapılan delil tespit giderleri yargılama giderlerinden sayılmaktadır. Bu içtihat 6100 sayılı Yasa’nın yürürlüğe girmesinden sonra da bir değişikliğe uğramamış olup geçerliliğini sürdürmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400-406. maddeleri uyarınca yapılan delillerin tespitine ilişkin giderler, aynı Kanun’un 323-333. maddelerinde yer alan yargılama giderlerindendir. Bu sebeple davacının delil tespiti dosyasında yapıtığı 6.571,90 TL yargılama giderinin tahsili talebi hakkında ayrıca esasa ilişkin karar verilmemiş, bu talep yargılama giderleri içinde değerlendirilmiştir.
Birleşen davada harç ve vekalet ücretine hükmolunurken, yabancı paranın karar tarihi itibariyle Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı esas alınmıştır. (Yargıtay 3 HD 2021/4522 Esas 2021/12777 Karar)
Bilirkişilerden alınan ek rapor sonrası ek ücretlerinin ödenmediği karar yazım aşamasında fark edilmiş, bilirkişilerin ek ücretleri 4.000,00 TL şer olarak kendilerine ödenmiştir.
Açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
A)Asıl dava açısından:
1-Davacının ... TL tazminat talebinin kabulüne, ... TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının delil tespiti dosyasında yapılan 6.571,90 TL yargılama giderinin tahsili talebi hakkında ise bu alacak kaleminin yargılama giderleri içinde değerlendirilecek olması sebebiyle bu konuda ayrıca esasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına,
3-Dava açılırken Bursa mahkemeler veznesine 172232 sıra numaralı makbuzla 15.501,42 TL peşin harç yatırıldığı, bu harçtan 15.205,80-TL lik kısmının tefrik edilen ve 2023/351 esas sayılı dosyaya kaydedilen talebe sayılarak usulden red kararı ile birlikte 179.90 TL maktu karar harcının mahsubuna ve bakiye 15.025,90 TL harcın iadesine karar verildiği, eldeki asıl dava için dosyada karar verilebilir 475,52 TL harç kaldığı anlaşılmakla ; kabul edilen değer (10.738,00 TL) üzerinden hesaplanan ve alınması gereken 733,52 TL nispi harçtan mevcut 475,52 TL nin mahsubu ile asıl dava için eksik kalan 258 TL nispi karar harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden asıl dava için A.A.Ü.T göre hesaplanan 10.738,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Asıl dosya için dava şartı olarak yürütülen 2022/108933 numaralı arabuluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
B) Birleşen dava açısından:
1-Davacının bedel iadesi talebinin kabulüne, dava konusu Niceair 55/40 3 Lazer sisteminin -giderleri davalıya ait olmak üzere- davalıya iadesine, 48.380 Euro'nun malın davalıya iadesi tarihinden itibaren Devlet bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihindeki TCMB efektif satış kuru (39,52 TL) esas alınarak, hükmolunan değer (1.911.977,60 TL) üzerinden hesaplanan 130.607,19 TL nispi harçtan peşin alınan 15.205,81-TL harç ile tamamlama olarak yatırılan 10.786,74-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 104.614,64 TL nispi karar harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden birleşen dava yönünden, karar tarihindeki TCMB efektif satış kuru (39,52 TL) esas alınarak hesaplanan hükmolunan değer (1.911.977,60 TL) üzerinden A.A.Ü.T göre hesaplanan 270.317,54 -TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Birleşen dosya için dava şartı olarak yürütülen 2023/84494 numaralı arabuluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.120,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
C)Tüm yargılama giderleri açısından;
1-Davacı tarafından yapılan; Asıl davada yatırılmış olan 475,52 TL peşin harç ile 80,70 TL başvuru harcı, Birleşen davada yatırılmış olan 15.205,81-TL peşin harç ile 10.786,74-TL tamamlama harcı ile 269,85 TL başvuru harcı, 1.912,35 TL keşif harcı, 1.885,00 keşif araç ücreti, 34.000,00 TL bilirkişi ücreti, 7.201,00-TL posta ve tebligat vs gideri, 6.571,90-TL delil tespiti dosyasında yapılan yargılama gideri olmak üzere toplam 78.388,87-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
D-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 216/1 maddesi uyarınca talep halinde gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğine,
E-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra kalan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,
Dair, Davacı Vekilinin ve Davalı Vekilinin yüzünde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olarak, oybirliği ile karar verildi.10/03/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır