T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/425 Esas - 2024/76
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/425 Esas
KARAR NO: 2024/76
HAKİM: ...
KATİP: ...
DAVACI :...
VEKİLİ:Av. ...
DAVALI :1-...
VEKİLİ:Av. ...
DAVALILAR :2-...
3-...
VEKİLİ:Av. ...
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 31/07/2023
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının 3 Yıl kadar önce kendisine bir ev yapmaya karar verdiğini, bu sebeple, inşaat malzemeleri satışı yapan davalı ...'ye giderek fiyat artışlarından etkilenmemek amacıyla kendisinden 95 m3 beton almak istediğini belirttiğini ve bedelinin ödenmek kaydıyla ne zaman inşaata başlanırsa o tarihte teslim edilmek kaydıyla beton alma konusunda mutabakata vardıklarını, 2020 yılı Temmuz ayında yapılan bu görüşmeden 15 gün kadar sonra davacının davalı ...'nin işyerine yanında ... olduğu halde gitmiş, ancak şirkette işyerinde kendisi olmadığından işyerinde görevli olan ... adlı şahsa o anda birikimini yaptığı 30 m3 beton bedeli olan 6.000,00-TL'yi ödemiş olduğunu, ödemeye ilişkin makbuz talep ettiğinde görevli şahsın ...'ı tanıdığını bu sebeple makbuzu onun üzerine verebileceğini söylemiş ve nitekim 03/07/2020 tarihli makbuzun bu şekli ile düzenlendiğini, ödemeler sonrasında davacının 2023 yılı başlarında inşaata başlamaya karar verince davalının işyerine betonunu almaya gittiğinde kendisine 3 seferde olmak üzere toplam 50 m3 beton teslim edildiğini, dolayısıyla davalıdan 45 m3 beton alacağının kaldığını, böyle olduğu halde davalı ...nin daha önce davacının bedelini ödediği 95 m3 betonu vermek bir yana, bu betonun ...'a teslim edildiği ve 50 m3 kendisine beton borcu olduğunu, bu miktarın kendisine ödenmesini istediğini, oysaki davacının adı geçen 95 m3 betonun bedelini tümü ile ...'ye ödediğini, ancak ...'ın bu betonu teslim aldığı tespit edildiği takdirde doğal olarak betonun bedelinin davalı ...'tan tahsili cihetine gidilmesi gerekeceğinin de açık olduğunu, bu hususun yargılama ile tespit olunacağını, belirtilen sebeple, her iki şahsın da iş bu davada davalı olarak gösterildiğini, bu çerçevede taraflarından arabuluculuk bürosuna başvuru yapıldığını ve 2023/19 Başvuru Numaralı, 2023/74433 Arabluluculuk Dosya nolu arabuluculuk dosyasının açıldığını, yapılan bu görüşmeler sırasında taraflar arasında anlaşma imkanı olamadığını ve bu sebeple uyuşmazlık tutanağının düzenlenmiş bulunduğunu, bu sebeple, taraflarından davalı nezdinde kalan 45 m3 betonun aynen veya bedelinin iadesi istemi ile iş bu davanın açılması zaruretinin hasıl olduğunu, Tüm bu nedenlerle; davanın kabulü ile; davacı tarafından davalı ...'ye bedeli ödenen ve ... tarafından davacının rızası dışında davalı ...'den aldığı iddia edilen 45 m3 betonun aynen veya dava tarihindeki rayiç bedelinin (fazlaya ilişkin talep hakların saklı kalmak kaydıyla) şimdilik 90.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizce Sakarya Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne, Sakarya Ticaret Ve Sanayi Odası Başkanlığı'na, Sakarya Esnaf Ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığı'na davacı ...'nın tacir veya esnaf kaydı olup olmadığının, ticari işletmesinin bulunup bulunmadığı hususların önemle araştırılarak, buna ilişkin oluşturulacak tüm bilgi ve belgelerin mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce Sakarya Hendek Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne davacı ...'nın dava tarihi olan 31/07/2023 tarihi itibariyle; Gelir vergisinden muaf olup olmadığı, Basit Usulde Götürü Usulde vergilendirilip vergilendirilmediği, Son bildirdiği vergi matrahının ne olduğu, İşletme usulünde defter tutup tutmadığı, tutuyorsa yürütülen faaliyetinin VUK'nun 177/l. Maddesinin 1 ve 3. Bendindeki limitlerinin yarısını veya 2. Bentteki limitin tamamını aşıp aşmadığının davacı tarafın tacir olarak nitelendirilip nitelendirilmediği hususlarının önemle araştırılarak buna ilişkin oluşturulacak tüm bilgi ve belgelerin mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Eldeki dava 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 31/07/2012 tarihinden sonra 31.07.2023 tarihinde açılmıştır. Burada öncelikli olarak Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakla görevli olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin, tarafların her ikisinin birden ticari işletmesi ile ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nunda veya diğer kanunlarda, o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.
Diğer taraftan, 6102 sayılı TTK'nın 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar dışında, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
6335 Sayılı Kanununun 2.maddesi ile değişik 6102 Sayılı TTK'nın 5.maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleriyle diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunununda ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 6335 Sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK'nın 1.maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından re'sen incelenir. Bu kuralın tek istisnası, 6335 Sayılı Kanununun 2.maddesi ile değişik 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/(4).maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemelerine açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir. Başka bir anlatımla, yargı çevresinde, Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bir ticari uyuşmazlığın çözümü için Asliye Hukuk Mahkemesine genel mahkeme sıfatıyla dava açılması halinde mahkemece görevsizlik kararı verilmeksizin işin görülmesi gerekir. Buna karşılık kanun aksi durumu düzenlememiş olduğundan, Asliye Hukuk Mahkemesinin ticari olmayan bir davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görmüş olması bir usule aykırılık halini oluşturmaktadır.
Somut olayda;
Dosyaya gelen davacıya ait Hendek Vergi Dairesi kayıtlarına göre; davacının basit usulde vergilendirildiği, mükellefin 01.01.2021 tarihinden itibaren elde ettiği ticari kazançları istisna kapsamında olduğundan mükellef tarafından en son 2020 dönemine ait Basit usul beyannamesinin yazı ekinde gönderildiği, mükellefin en son beyanı olan 2020 yılı Basit Usul Ticari Kazanç beyannamesinde 429,00 kar beyan ettiği, davacının 2020 yılı faaliyetlerinin, VUK nun 177/1. Maddesinin 1 ve 3. Bendindeki limitlerinin yarısını veya 2. Bentteki limitinin tamamını aşmadığı anlaşılmıştır. Sakarya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliğinin 14.08.2023 tarihli cevabi yazısından davacının 70213 sicil nosu ile esnaf kaydının bulunduğu, dolayısıyla davacının esnaf sıfatının olduğu, tacir olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda eldeki davada, davacı’nın tacir sıfatına haiz olmadığı, az yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, eldeki davanın davalı ...'ye bedeli ödenen ve ... tarafından davacının rızası dışında davalı ...'den alındığı iddia edilen 45 m3 betonun davalılardan tahsiline ilişkin olduğu, davanın mutlak ticari dava olmadığı gibi davacının tacir olmaması nedeniyle de davanın nisbi ticari dava da olmadığı, bu haliyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Bu karara karşı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren, karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli Sakarya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-Yukarıda belirtilen yasal süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde dosyanın resen ele alınarak verilecek ek kararla davanın açılmamış sayılacağı ve davacının yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği hususunun ihtarına,
4-Kararın HMK 321/2 maddesi gereğince taraflara tebliğine,
Dair, Tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek yada aynı sürede başka yer Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 06/02/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı