T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/485 Esas - 2025/631
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/485 Esas
KARAR NO : 2025/631
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Kooperatif Yönetim Kurul Kararının İptali
DAVA TARİHİ : 11/09/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 11/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Yönetim Kurulunun İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı tarafın iddiaları:
Davacı vekili Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli 2022/974 Esas 2023/228 Karar sayılı kararıyla davalı kooperatifin ortağı olan davacının ihtara rağmen amaca uygun araç bulundurma şartını yerine getirmediğinden ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin 18/10/2022 tarihli yönetim kurulu kararının iptaline karar verildiğini, bu karar sonrasında kooperatif yönetim kurulunun bu kez 06.06.2023 tarihli 81 sayılı kararı ile davacı ....'u "Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/974 esas sayılı dosyasından yapılan yargılama sırasında ....’un beyanında uygun araç bulundurmadığı gerekçesi ile çıkarma kararının 27.10.2022 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini iddia etmesine göre bu tarih itibariyle ortaklık şartı olan uygun araç bulundurma yükümlülüğünün kendisine ihtar edildiğine muttali olduğu ve bu tarihten itibaren verilen 6 aylık süre içinde uygun araç temin etmediği" gerekçesiyle ortaklıktan tekrar çıkartılmasına kararı verildiğini, bu kararın yasaya ve sözleşmeye aykırı olduğunu, davacıya usulünce yapılmış bir ihtarat bulunmadığını, ileri sürüldüğü gibi bir ihtarın varlığından bahsedilemeyeceğini, davacının Man firması ile kooperatif arasında yapılan anlaşma çerçevesinde araç temin etmek amacıyla kooperatif nezdinde yaptığı girişimlerin sonuçsuz kaldığını, bazı ortakların da kayıtlı araçlarının bulunmamasına rağmen husumet beslenerek davacı aleyhinde eşitlik ilkesine aykırı şekilde işlem yapıldığını, dava konusu yönetim kurulu kararının yasaya uygun bir toplantı ile alınmadığından yok hükmünde olduğunu belirterek davalı yönetim kurulunun 06.06.2023 tarihli 81 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafın savunmaları;
Davalı vekili, davacının amaca uygun araç bulundurma şartını taşımadığını, davacıya tebliğ edilen 19/10/2022 tarihli ihtarnamede davacıya araç temin etmesi için 6 ay süre verildiğinden bahsedildiğini, davacının bu ihtarnameden haberdar olduğunu Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde kabul ettiğini, buna göre davacının kendisine yapılan ihtarlardan en geç 27/10/2022 tarihinde haberdar olmasına rağmen aradan geçen 6 aylık sürede araç bulundurma şartını yerine getirmediğini, dava tarihi itibariyle de aracının bulunmadığını, daha önce yapılmış tebligat ile davacının bu durumdan haberdar olduğunu, davacının 2 yılı aşkın süredir aracının olmadığını, davacının aracı olmayan üyeler olduğu ve ....firması ile yapılan anlaşmadan davacının yararlandırılmadığı şeklindeki iddialarının doğru olmadığını, ...firması ile böyle bir anlaşmanın bulunmadığını, davacının araç temin etmekte serbest olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Davacının davalı kooperatif üyeliğinden tekrar ihracına ilişkin yönetim kurulunun 06/06/2023 tarihli 81 sayılı kararının iptalinin gerekip gerekmediği hususlarındadır.
Dava konusunu oluşturan 06/06/2023 tarihli 81 sayılı yönetim kurulu kararı ve ekleri getirtilmiş ve incelenmiştir.
Kooperatif ana sözleşmesi incelenmiştir.
Bekletici mesele yapılan Mahkememizin 2022/974 Esas sayılı dosyasında ....tarafından davalı Kooperatif yönetim kurulunun ortaklıktan ihraca ilişkin 18/10/2022 tarihli 70 sayılı kararının iptali talep edilmiş, yargılama neticesinde "davalı tarafça davacı üyeye araç bulundurma şartını altı ay içinde yerine getirmesi hususunda Sakarya 4. Noterliğinin 13/04/2022 tarihli 4983 yevmiye sayılı ihtarnamesini keşide etmiş ise de bu ihtarnamenin muhatabı davalıya tebliğ edilemediği gelen noter kayıtları ile sabittir. Tebligat şerhinde tebligatın yapılamadığına ilişkin şerhin dahi 21/04/2022 tarihli olduğu dolayısıyla bu tarih esas alınsa dahi tanınan altı aylık süre dolmadan 18/10/2022 tarihinde ihraç kararı verildiği anlaşılmaktadır. Bu haliyle usulüne uygun bir ihtar yapılmadan verilen ihraç kararı bu yönüyle yasaya ve sözleşmeye aykırı olduğundan iptali gereklidir." gerekçesiyle anılan yönetim kurulu kararı iptal edilmiştir. Bu karara yönelik istinaf başvurusu Sakarya bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2023/1376 Esas 2024/1867 Karar sayılı kararı ile "Kooperatif tarafından ortağı hakkında anasözleşmenin 10.maddesindeki şartları taşımadığı gerekesiyle ihraç kararı verilebilmesi için ortağa uygun bir araç temin etmesi için öncelikle ihtar yapılması, kendisine bu eksikliklerini tamamlaması için uygun bir süre verilmesi bu süreye rağmen eksikliklerin tamamlanmaması halinde ihraç karar verilmesi gerekirken, davacıya araç temin etmesi için yapılan Sakarya 4. Noterliği'nin 13/04/2022 tarihli ihtarnamesinin 21/04/2022 tarihli tebliğ edilemediğine dair şerhe göre adres yetersiz olduğundan ihtarın tebliğ edilemediği, ilk derece mahkemesince de belirtildiği üzere bu tebliğ geçerli sayılsa bile ihtarnamede verilen 6 aylık süre dolmadan 18/10/2022 tarihinde ihraç kararı verildiği, böylelikle ihraç kararının ana sözleşme hükümlerine aykırı verildiği, yukarıda açıklandığı üzere eldeki davanın süresinde açıldığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir. Ancak, ilk derece mahkemesince açıklanan bu gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından hükmün gerekçesi değiştirilmek suretiyle, yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir. " gerekçesiyle kabul edilerek kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve yine davalı Kooperatif yönetim kurulunun davacının ortaklıktan ihraca ilişkin 18/10/2022 tarihli 70 sayılı kararının iptaline karar verilmiştir. İstinaf dairesinin bu kararı Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2025/787 Esas 2025/1201 Karar sayılı 24.03.2025 tarihli ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.
Dava, davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından davacı hakkında verilen ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 16. maddesi uyarınca; kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder
Yine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 15/03/2012 tarih ve 2011/1357 Esas ve 2012/2014 Karar sayı ilamında; "...davalı kooperatif tarafından, davacının kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesindeki 3. ve 5. bentlerdeki şartları kaybettiği gerekçesiyle ortaklıktan ihraç kararı verilmiş ise de, davacıya uygun bir araç temin etmesi ve taşımacılık mesleğini bilfiil icra etmesi için öncelikle ihtar yapılması, kendisine bu eksikliklerini tamamlaması için uygun bir süre verilmesi bu süreye rağmen eksikliklerin tamamlanmaması halinde ihraç karar verilmesi gerekirken, ihtar yapılmaksızın ihraç kararı verilmesi Medeni Kanun'un 2. maddesi anlamında iyiniyet ve dürüstlük kurallarına uygun değildir." şeklindeki gerekçe ile gerekli ihtar yapılmadan verilen ihraç kararının iptali gerektiğine karar vermiştir (Benzer şekilde Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 24/11/2011 tarih ve 2011/2207 Esas ve 2011/2072 Karar sayılı ilamı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07/04/2010 tarih ve 2010/16-149 Esas ve 2010/212 Karar sayılı ilamı).
Eldeki uyuşmalıkta; davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 14. Maddesinde; "durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır" hükmü ile kooperatif yönetim kuruluna ihraç kararı verme yetkisi verildiği, davalı kooperatifin davalının ana sözleşmenin 14/1. Maddesi atfıyla ana sözleşmenin 10. Maddesinin 1/5 bendi uyarınca verdiği ihraç kararının Sakarya 4.Noterliği'nin 08.06.2023 T. ve 07982 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıya 12.06.2023 tarihinde tebliğ edildiği, eldeki davanın 3 aylık süre içerisinde açıldığı görülmektedir.
Kooperatif tarafından ortağı hakkında anasözleşmenin 10.maddesindeki şartları taşımadığı gerekesiyle ihraç kararı verilebilmesi için ortağa uygun bir araç temin etmesi için öncelikle ihtar yapılması, kendisine bu eksikliklerini tamamlaması için uygun bir süre verilmesi gereklidir.
Davalı kooperatif yönetim kurulu eldeki davanın konusunu oluşturan 06/06/2023 tarihli 81 sayılı ihraç kararında "Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/974 esas sayılı dosyasından yapılan yargılama sırasında ....’un beyanında uygun araç bulundurmadığı gerekçesi ile çıkarma kararının 27.10.2022 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini iddia etmesine göre bu tarih itibariyle ortaklık şartı olan uygun araç bulundurma yükümlülüğünün kendisine ihtar edildiğine muttali olduğu ve bu tarihten itibaren verilen 6 aylık süre içinde uygun araç temin etmediği" gerekçesiyle ortaklıktan tekrar çıkartılmasına karar verilmiştir.
Davacının araç bulundurma şartını yerine getirmediği gerekçesi ile yapılan 18.10.2022 tarihli 70 sayılı ilk ihraç kararı Mahkememizin 2022/974 esas 2023/228 karar sayılı 05/04/2023 tarihli kararı ile iptal edildikten iki ay sonra davalı kooperatif davacıya yasal şartları taşıyan yeni bir ihtarname göndermeden ve süre tanımadan 06/06/2023 tarihli 81 sayılı (bu davanın konusu) yönetim kurulu kararı ile aynı sebebe dayanarak ve "ilk çıkarma kararının 27.10.2022 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini iddia etmesine göre bu tarih itibariyle ortaklık şartı olan uygun araç bulundurma yükümlülüğünün kendisine ihtar edildiğine muttali olduğu ve bu tarihten itibaren verilen 6 aylık süre içinde uygun araç temin etmediği" şeklindeki hukuki olmayan gerekçe ile ikinci kez ihraç kararı vermiş ve mahkememizin 05/04/2023 tarihli hükmüne rağmen aynı uyuşmazlığı tekrar çıkartmıştır.
Davalı kooperatifin davacıya tebliğ edilmemiş 13/04/2022 tarihli 4983 sayılı Sakarya 4. Noterliğinin ihtarnamesinin davacı tarafça sonradan öğrenildiğini ileri sürerek aynı sebebe dayanarak ihraç karar vermesi yasaya ve sözleşmeye aykırıdır. Tebligat kanunu 32 maddesine göre muhatabın tebliğe muttali olması ile tebliğin muteber kabul edilebilmesi için tebligatın usule aykırı da olsa yapılmış olması zorunludur. Somut olayda olduğu gibi tebligat hiç yapılmamış ise usulsüz tebligattan ve muttali olmadan ve tebligatın muteber sayılmasından bahsedilemeyecektir. Davacının ihtarnameyi haricen öğrenmesi ortaklık şartlarını yerine getirmesi için öngörülen 6 aylık sürenin başlamasına sebep olmayacaktır. Kooperatifçe davacı ortağa usulüne uygun şekilde uyarı yapılması zorunludur. Davalı Kooperatifin ihraç işlemi yasaya ve sözleşmeye aykırı olduğu gibi iyi niyet kurallarına da uygun değildir.
Açıklanan gerekçelerle davalı kooperatif yönetim kurulunun davacının ortaklıktan çıkartılması konulu 06/06/2023 tarihli 81 sayılı kararının iptaline dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın kabulüne, davalı kooperatif yönetim kurulunun davacının ortaklıktan çıkartılması konulu 06/06/2023 tarihli 81 sayılı kararının iptaline,
2-Mahkememizin 15/09/2023 tarihli ara kararı ile verilmiş olan ihtiyati tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına,
3-Alınması gereken 615.40 TL karar harcından peşin olarak yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile 345,55-TL eksik karar harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacılar tarafından yapılan 269,85-TL başvuru harcı, 269,85-TL peşin harç, 1.295,00-TL posta giderinden ibaret toplam 1.834,70-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
7-HMK 321/2 maddesi gereğince gerekçeli kararın talep aranmaksızın taraflara tebliğine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 01/10/2025
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza