T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 202.... Esas - 202....
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 202... Esas
KARAR NO : 202....
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 31/10/2023
KARAR TARİHİ : 02/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....Bosna Caddesi ....Şubesine ait keşidecisi ........ Şti. Olan 2571215 seri numaralı 13/11/2023 keşide tarihli 43.381,82TL bedelli çek ........ Ltd. Şti. Lehine keşide edildiğini, sonrasında ise bu şirket tarafından çek ...... A.Ş.ye teslim edilmiş, çek teslimine ilişkin bu şirket tarafından lehdar ...... Şti.'ne 22/06/2023 tarihinde bu çekle ilgili 43.381,82TL bedelli tahsilat makbuzu verildiğini, ..... tarafından ..... A.Ş. Adlı şirkete verildiği bu şirket de çek alındı/tahsilat makbuzu düzenlediğini, tahsilat makbuzunda da çek bedeli 43.381,82TL olarak görüldüğünü, dava konusu çekin son olarak ...... A.Ş adlı şirkette iken kargoda kaybedildiğinden bahisle ......Asliye Ticaret Mahkemesine (202.... E. Dosya) çek iptali davası açıldığını, çekin davalı şirket tarafından .........Şubesine kredi kullanımı için teminat olarak teslim edildiğini, çekin davacının keşide ettiği çekin bedel dışında birebir aynısı olduğunu, davacı tarafından 43.381,82TL olarak imzalanan ve kullanılan çekin, bankaya kredi için ibraz edilmiş halinde 443.381,82TL olarak görüldüğünü , davacının bu bedelli çek imzalamadığını, .......Bosna Caddesi Şubesi...., 2571215 seri numaralı 13/11/2023 keşide tarihli 43.381,82TL bedelli çekin çekten dolayı 443.381,82TL üzerinden davacı şirket hakkında takip başlatılabileceğinden 2004 sayılı İİK 72/2. Madde uyarınca mümkünse teminatsız, mümkün değilse teminat karşılığında davacı hakkında icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbire karar verilmesini ile .......Bosna Caddesi Şubesi....., 2571215 seri numaralı 13/11/2023 keşide tarihli 43.381,82TL bedelli çekin tahrif edilerek, 443,381,82TL'ye çıkarılması sebebiyle davacı şirketin bahse konu çekin 400.000,00tl bedeli bakımından davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, karar verilmesini taleple dava etmiştir.
Davalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmadığı ve münkir sayıldığı tespit edilmiştir.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde,
Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Davaya konu 2571215 seri numaralı, 13.11.2023 tarihli çek bedelinde tahrifat yapılıp yapılmadığı, çekin kargoda hırsızlık yoluyla alınıp alınmadığı, davacının davalıya bedelde tahrifata maruz kaldığı iddia edilen çekin 400.000,00-TL miktarınca borçlu olmadığının tespitine yöneliktir.
Davaya konu çekin keşidecisinin davacı olduğu, lehtarının ..........Şti olduğu, cirantaların sırasıyla .......Şti, ........ Şti, Akkoca...Şti, .......Şti, davalı şirket ve son olarak da dava dışı ......olduğu, çek bedelinin 443.381,82 TL olduğu görülmektedir.
Davacı taraf çek üzerinde tahrifat yapıldığı, esas bedelin 43.381,82 TL olduğunu ileri sürmüştür.
Cirantalar arasında yer alan .........Şti'nin, davaya konu çek de olmak üzere iki adet çekin iptali istemli olarak 14.08.2023 tarihinde ...... Asliye Ticaret Mahkemesinin 202...... Esas sayılı dosyası ile dava açtığı, 11.12.2023 tarihinde ise aynı çeklerden dolayı ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 202..... Esas sayılı dosyası üzerinden dava dışı Fibabank'a karşı çek istirdatı davası açtığı, açılan davada çeklerin istirdatına karar verildiği ve kararın 10.03.2025 tarihinde kesinleştiği görülmüştür. ......Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 202..... Esas sayılı dosyasında yer alan hükümde, istirdatına karar verilen mevcut davaya da konu çekin bedel kısmının açıkça 43.381,82 TL olarak yazıldığı görülmüştür.
Davacı keşideci olarak tahrifat iddiasını herkese karşı ileri sürebilecektir. ATK'dan alınan 27.06.2025 tarihli raporda da çek üzerinde yer alan "dört yüz" ibaresinin sonradan ilave edildiği de tespit edilmiştir. Ancak bu esnada görülmesi gereken konu kesinleşmiş ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 202...... Esas sayılı dosyasında çekin istirdatına karar verilmesi ve böylelikle davalının çek üzerinde ciranta olarak yer almasının sona ermesi nedeniyle davacının davayı açmada hukuki yararının olup olmadığı ile davalının husumetinin devam edip etmediğidir.
Hukuki yarar yönünden yapılan incelemede;
Mecut dava, ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 202...... Esas sayılı dosyasının kesinleşme tarihi olan 10.03.2025 tarihinden önce 31.10.2023 tarihinde açılmış olup davacının davayı açmada hukuki yararının olduğu tespit edilmiştir.
Husumet yönünden yönünden yapılan incelemede;
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.04.2021 tarihli 2017/(13)3-657 Esas ve 2021/49 Karar numaralı ilamı "Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Başka bir anlatımla dava şartların işin esasının incelenmesine engel teşkil eder mahiyetteyken bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne girilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Sıfat, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de teşkil etmediğinden davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur."
Yukarıda belirtilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı da göz önüne alındığında; davalının davaya konu çekte yer alan ciro silsilesine göre dava dışı ..........Şti'den sonra geldiği, kesinleşmiş mahkeme kararı ile çekin dava dışı ......... Şti'ye istirdatına karar verildiği, böylelikle davalının davaya konu çek nedeniyle ciranta/hamil pozisyonunun ve çek nedeniyle hak ve borç durumunun kalmadığı, dava açıldıktan sonra davalının pasif husumet ehliyetinin ortadan kalktığı anlaşılmakla açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Davanın açılmasında davacının hukuki yararının olması, davalının pasif husumet ehliyetinin dava açıldıktan sonra ortadan kalkması nedeniyle davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmiş, yargılama gideri ile harçlar davalı üzerinde bırakılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 6.215,60-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 64.000,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Ara buluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3260 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-615,40 TL harç ile 14.340,25 TL ATK rapor ücreti, posta vd. masraflar olmak üzere toplam 14.955,65 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra talep eden tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 02/12/2025
Katip
¸E-İmzalıdır
Hakim
¸E-İmzalıdır