T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ...
KARAR NO : ...
BAŞKAN : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : ...
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evrak ve Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/01/2024
KARAR TARİHİ : 01/07/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/07/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden ve Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı tarafın iddiaları; Davacı ile davalı arasında ... parselde yapılacak 16 derslikli okul binası inşaatının tüm elektrik (zayıf ve kuvvetli akım), asansör, trafo, alt yapı işlerinin alt yüklenici olarak yapılmasına ilişkin sözleşme imzalandığını, iş bitim tarihinin 25.10.2023 olarak belirlendiğini, sözleşme gereği davalı yana tüm ödemelerin yapılmış olmasına rağmen işin davalı tarafça tamamlanarak teslim edilmediğini, bu sebeple sözleşmenin kendilerince feshedildiğini, arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını belirtilerek yapılan ödeme kapsamında davalıya verilmiş olan ... ... Şubesinin keşidecisi davacı lehtarı davalı keşide yeri İstanbul olan 10.01.2024 tarihli ... seri numaralı 293.000,00 TL bedelli çek sebebiyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.
Davacının talebi doğrultusunda çekin davalı tarafından ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiş, çekin tedbir kararının sirayet etmediği dava dışı üçüncü kişi tarafından ibraz edilmesi üzerine ödendiği anlaşılmıştır, dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşmüştür.
Davalı taraf davayı cevap vermemiş ve vakıaları inkar etmiş sayılmıştır.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Dava konusu çek sebebiyle davacının davalıya taraflar arasındaki eser sözleşmesi alt taşeron ilişkisi kapsamında borçlu olup olmadığı, bu çekin 3. kişi hamil tarafından ibrazında ödenmiş olması sebebiyle çek bedelinin davalıdan istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.
Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan kambiyo senedi sebebiyle menfi tespit talebine ilişkindir.
Dava konusu çek bankadan sorulmuş, ... seri numaralı çekin ... tarafından takas bankasına ibraz olduğu, tahsil edilmiş şekilde kayıtlara işlendiği anlaşılmıştır.
Menfi tespit talebine konu çeklerin davadan sonra ödenmiş olması sebebiyle dava 2004 sayılı İİK'nın 72/6 maddesi gereğince kendiliğinden istirdat davasına dönüşmüştür.
Taraflardan ticari defter ve kayıtları kesin süre verilerek ihtarlı şekilde istenmiştir. Davalı taraf muhtıra tebliğine rağmen ticari defter ve kayıtlarını sunmamış, bilirkişi incelemesi davacının sunduğu kayıtlar üzerinde yapılmıştır.
Muhasebe bilirkişisi ... 03.03.2025 tarihli raporda; "Davacının 2023 yılına ait ticari defterlerinde dava konusu sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya verilen çeklerden 10.01.2024 tarihli 293.000,00 TL bedelli 7066197 nolu çek haricindeki 7 çekin bedelinin davacının banka hesaplarından ödendiğine ilişkin kayıtların mevcut olduğu, Davacının 2023 yılına ait ticari defterlerinde dava konusu sözleşme kapsamında davalıdan KDV dahil toplam 917.000,00 TL (277.000,00 TL+600.000,00 TL+40.000,00 TL) tutarlı mal ve hizmet alındığına ilişkin kayıtlar olduğu tespit edilmiştir. 10/10/2023 tarihindeki 10.000,00 TL tutarlı elektrik malzemesi alımının dava konusu sözleşmeye ilişkin olup olmadığının tespitinin yevmiye kaydının detayından tespit etmek mümkün olmamıştır. Dava konusu sözleşme tarihi 23/12/2022 olduğundan sözleşmeye ilişkin olarak 2022 yılında kayıt(lar) yapılmış olabileceği değerlendirilmiş ancak 2022 yılına ait ticari defterler dosyaya sunulmadığından konu hakkında tespit yapılması mümkün olmamıştır."
09/09/2025 tarihli ek raporunda; "Kök raporumuzda; dava konusu sözleşmeyle ilgili olarak davalıya verilen E1-4981912 nolu, 180.000,00 TL bedelli, 30/03/2023 tarihli çekin bedelinin davacının banka hesabından ödendiğine ilişkin kaydın bulunduğu, ancak 2023 yılı ticari defterlerinde çekin ticari defterlere girişine ilişkin herhangi bir kaydın mevcut olmadığı, dava konusu sözleşme tarihinin 2022 olduğu göz önünde bulundurulduğunda çekin kayıtlara 2022 yılında alınmış olabileceği kanaatinin hasıl olduğu ifade edilmişti. Bu defa 2022 yılı yevmiye defteri incelenmiş ve söz konusu çekin girişine ilişkin herhangi bir kaydın defterde mevcut olmadığı görülmüştür.Davacının 2024 yılı yevmiye defteri incelendiğinde; Davacının 2023 yılı ticari defterlerinde giriş kaydı bulunan, davacı tarafından davalıya verilen çeklerden 7066197 nolu, 293.000,00 TL bedelli, 10/01/2024 tarihli çekin bedelinin şirketin ...'teki ... nolu hesabından ödendiğine ilişkin kaydın mevcut olduğu (10/01/2024 tarihli ve 22 nolu yevmiye maddesi) görülmüştür. Bir önceki maddede bahsi geçen ödeme dışında defterde dava konusu sözleşmeye ilişkin herhangi başka bir kaydın mevcut olmadığı görülmüştür." şeklinde görüş bildirmiştir.
... 2024/6 D.iş dosyasında davacının, taşeron davalı ile arasında 23/12/2022 tarihinde 15 maddeden oluşan ... Parselde yapılacak 16 derslikli okul binası yapım işinin proje ve detaylarına, özel ve genel teknik şartnamelerine uygun bir şekilde tüm elektrik (zayıf ve kuvvetli akım), asansör, trafo, alt yapı işlerinin yapılmasına ilişkin hizmet sözleşmesinin imzalandığını, sözleşme gereği davalı yana yapılması gereken ödemelerin de davacı tarafından yapılmış olmasına rağmen, işin davalı yanca eksik yapıldığını ve süresisinin geçmiş olmasına rağmen teslim de edilemediğini, davacının, davalı yanın yapımını üstlendiği işi eksik yapması ve işin eksik yapımından dolayı süresi içinde teslim edilememesinden kaynaklı mağdur olduğunu belirterek; sözleşme konusu işin ne kadarının yapıldığının ve değerinin, ne kadarlık kısmının yapılmadığının, yapılmayan iş miktarının ve yapılmayan işin bedelinin tespitini, davacının sözleşmeden kaynaklı diğer hak ve alacaklarının acilen tespiti ile yapılan işin ayıpla olup olmadığının tespitini, kullanılan malzemelerin standarda uygun olup olmadığının belirlenmesini, yapılmayan işin olası bitim süresinin ve maliyetinin tespitini talep ettiği, yapılan keşif ve aldırılan 17.02.2024 tarihli bilirkişi raporu ile sözleşme konusu işin yapım oranının %16 olarak tespit edildiği görülmüştür.
Davacı tanığı ... Mahkeme huzurunda alınan beyanında; Dava konusu okul inşaatında elektrik işlerini kendisinin tamamladığını, işi devraldığında elektrik işlerinin tamamlanma oranının en fazla %15 olduğunu ifade etmiştir.
Davacı tanığı ... Mahkeme huzurunda alınan beyanında; inşaatta şantiye şefi olarak çalıştığını, davalı tarafından yapılması gereken işlerin hatalı ve eksik olduğunu tespit ettiğini, davalının yeterliliği olmayan elemanları şantiyeye gönderdiğini, davalının işinin anca %10-20'lik kısmını yaptığını bunu da hatalı yaptığı için düzeltilmesinin ekstra zaman ve harcamaya sebep olduğunu, davalı işi bıraktıktan sonra eksik kalan elektrik işlerini ... 'in tamamladığını ifade etmiştir.
Elektrik elektronik Mühendisi ... ile Makine Mühendisi ... 'dan oluşan heyet tarafından ... parselde yapılacak 16 derslikli okul binası inşaatının tüm elektrik (zayıf ve kuvvetli akım), asansör, trafo, alt yapı işlerinin sözleşme kapsamında davalı tarafça tamamlanıp tamamlanmadığı, davalının eksik bıraktığı işin bulunup bulunmadığı, eksik bırakılan iş var ise neler olduğu ve bu eksikliğin sözleşmede götürü olarak belirlenen işin yüzde olarak hangi orana isabet ettiği, işin hangi oranda tamamlandığı, eksik işlerin üçüncü kişiye yaptırılmasına dair sunulan belge ve bilgilerin (sözleşme, fatura, ödemeler vs belge ve bilgilerin) eksik bırakılan bu işlerle uyumlu olup olmadığı, üçüncü kişinin (...) davalının tamamladığı işler ile ilgili olarak ayıp giderilmesi mahiyetinde yaptığı bir işin bulunup bulunmadığı, tespit dosyası ve ihale evrakı da gözetilerek tamamlanan işte ayıp bulunup bulunmadığı, varsa ayıbın mahiyeti (açık-gizli) hususlarında düzenlenen 17.02.2026 tarihli raporda; "... parselde yapılan 16 derslikli okul binası inşaatının tüm elektrik (zayıf ve kuvvetli akım), asansör, trafo, alt yapı işlerinin sözleşme kapsamında davalı tarafça tamamlanmadığı, 2024/6. Değişik İş Dosyası kapsamında 22.01.2024 tarihi itibariyle söz konusu işlerin tamamlanma oranının %16 olduğu, Davalının eksik bıraktığı işlerin bulunduğu, eksik bırakılan işlerin sözleşme kapsamında yapılacak işlere oranının %84 olduğu, Eksik işlerin üçüncü kişiye yaptırılmasına dair sunulan belge ve bilgilerin (sözleşme, fatura, ödemeler vs belge ve bilgilerin) eksik bırakılan bu işlerle uyumlu olduğu, Üçüncü kişinin (...) davalının tamamladığı işler ile ilgili olarak ayıp giderilmesi mahiyetinde yaptığı bir işin bulunup bulunmadığı hususunda, 2024/6. Değişik İş Dosyası kapsamında düzenlenen 17.02.2024 tarihli Bilirkişi Raporunda herhangi bir tespitin yer almadığı, ... tarafından verilen tanık beyanında, "Yangın sistemine ait kablolamalarda hata olduğu kontrolörler tarafından tespit edilince bunları da yenilemek gerekmiştir." ifadesine ilişkin olarak dava dosyasında herhangi bir tespit tutanağı vb. belgeye rastlanılmaması nedeniyle değerlendirme yapılamadığı, Tespit dosyası ve ihale evrakı da gözetilerek tamamlanan işte ayıp bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede, işin Geçici Kabulü' nün 21.05.2024 tarihinde yapıldığı, Geçici Kabul Eksikliklerinin 15.07.2024 tarihinde tamamlatıldığı dikkate alındığında, tamamlanan işte ayıp bulunmadığı, 1 adet, 1. Sınıf Normal Asansör imalatı ile ilgili (malzeme+imalat+montaj) davalı tarafça hiçbir uygulama yapılmadığı tespit edilmiş olup, imalat tamamlanma oranı %0,00 (sıfır) olduğu, 1 adet, Hareket Engelli Platform Lifti (Asansörü) imalatı ile ilgili (malzeme+imalat+montaj) davalı tarafça hiçbir uygulama yapılmadığı tespit edilmiş olup, imalat tamamlanma oranı %0,00 (sıfır) olduğu kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirilmiştir.
Davalı vekilinin bilirkişi kök ve ek raporuna karşı beyanlarında; davalının, davacının şantiyesinde kablo - tava boru buat imalatlarının tamamını tamamladığını, geriye sadece montaj işlemi kaldığını, davalı ile davacı tarafın yapmış oldukları ek protokolde, asansör ile hareket engelli platform liftinin davalı tarafından yapılmayacağının belirlendiğini, davacı tarafından davalıya yapılan ödemelerin asansör bedellerini kapsamadığını, taraflar arasındaki sözleşme 23.12.2022 tarihli olmasına rağmen, davacının 2024 yılına kadar kaba inşaatı bitiremediğini, şantiyede elektrik imalatının yapılmasının mümkün olabilmesi için yapının kaba inşaatının yapılıp tamamlanması gerektiğini, Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı tarafın inşaatını uzun bir süre durdurması ve davalının edimini ifa etmesini imkansız hale getirmesi nedeniyle ortaya çıktığını, davacının 2024 yılında davalıdan sözleşmeden kaynaklanan edimlerini ifa etmesini talep ettiğini ancak ülkenin enflasyonist ortamı ve hem işçilik hem de malzeme ücretlerinin katlanması nedeniyle davalının sözleşmede belirtilen bedeller üzerinden imalata devam edemeyeceğini, davalı tarafından yapılan imalatların sözleşmede belirtilen işin yaklaşık %70'ine tekabül ettiğini, davacı tarafın müvekkilin yapmış olduğu imalatları delil tespiti talebinde bulunmadan önce sökmüş veya tahrip etmiş olma ihtimali bulunduğunu ifade ederek yeniden rapor alınmasını talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmamakla birlikte, cevap dilekçesi sunması için verilen sürenin dolması ile iddia ve savunmanın değiştirilmesi ve genişletilmesi yasağı başladıktan sonra bu kapsamda kalan beyanlarına davacının muvafakati de olmadığı nazara alınarak rapora karşı itiraz kapsamında sınırlı değerlendirilmiştir. Alınan rapor ve ek raporun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla rapora yönelik itirazların reddine karar verilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının ... parselde yapılacak 16 derslikli okul binası inşaatının yüklenicisi olduğu, davalının ise bu inşaatın tüm elektrik (zayıf ve kuvvetli akım), asansör, trafo, alt yapı işlerinin alt yüklenici olarak yapılmasını üstlendiği, tarafların aralarında tanzim ettiği sözleşme kapsamında davacı tarafından işin karşılığı olarak yapılan ödemeler kapsamında davalıya ... ... Şubesinin keşidecisi davacı lehtarı davalı keşide yeri ... olan 10.01.2024 tarihli ... seri numaralı 293.000,00 TL bedelli çek verildiği, davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi ndeniyle davacı tarafından ... 29.12.2023 Tarih, ... Yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin haklı nedenle fesih ihtarı gönderildiği, davalı tarafından işin gereği gibi yapılmamış olması nedeniyle söz konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ve verilen çekin iadesi amacıyla menfi tespit davası ikame ettiği, dava açıldıktan sonra 3. kişi tarafından çekin ibraz edilmesi nedeniyle bedelin tahsil edildiği, 2004 sayılı İİK'nın 72/6 maddesi gereğince kendiliğinden istirdat davasına dönüştüğü, sözleşmede kararlaştırılan ve davalının yüklendiği işin %16'lık kısmının tamamlandığı, sözleşme kapsamında davalı tarafından tamamlanmayan kısımların davacı tarafından dava dışı 3. kişilere tamamlatıldığı ve bu hususun incelenen ticari defter kayıtları ve alınan bilirkişi raporları ile de sabit olduğu, davacı tarafından yapılan ödemelerin davalının tamamladığı kısım ile hak ettiği ücreti aşmasına rağmen ve bedelsiz kalan dava konusu çekin 3. kişi tarafından tahsil edilmesi sebebiyle davacının çek bedelinin istirdadını istemekte haklı olduğu anlaşıldığından, davacının çek bedeli olan 293.000,00 TL davalıdan alacaklı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Davacı tarafın istirdada dönüşen davada faiz talebini açıkça bildirmemiş olması sebebiyle ayrıca faize hükmolunmamıştır.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın kabulüne, 293.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının istirdada dönüşen talep açısından faiz istemini ayrıca ileri sürmemesi sebebiyle faiz hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
3-Hükmolunan değer üzerinden alınması gereken 20.014,83 TL karar harcından peşin alınan 5.003,71 TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 15.011,12 TL bakiye karar harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca belirlenen 46.880,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvuru harcı, 5.003,71 TL peşin harç, 22.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 2.017,25 TL posta gideri olmak üzere toplam 29.448,56 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Ara buluculuk dosyasından yapılan ve Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL ara bulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereği talep aranmaksızın taraflara tebliğine,
9-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzünde, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 01/07/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Başkan ...
e-imzalıdır