T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/208 Esas - 2025/176
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/208 Esas
KARAR NO : 2025/176
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 2- ...
3- ...
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/02/2024
KARAR TARİHİ : 18/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 09/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının ... plaka sayılı aracın sahibi olduğu, aracı ile seyir halindeyken 23.07.2023 günü saat 11.00 civarlarında Sakarya İli Karasu İlçesi ...Mahallesinde davalılardan Aksigorta tarafından ZMMS kapsamında teminat altına alınan diğer davalılar ...’e ait ... sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı aracın %100 kusuru ile kendisine çarpması nedeniyle davacıya ait araçta ağır hasar meydana geldiği, kaza sonrasında 27.07.2023 tarihinde eksper talep edildiği, ...'nin eksper olarak atanması üzerine araç tamir işlemleri için ...'ya teslim edildiği, eksper raporuna göre "%100 kusurlu sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı sigortalı traktör ile tarladan kontrolsüz ana yola çıkış yapması sonucu sol yan kısımlarına , anayolda seyir etmekte olan kusursuz sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı Renault marka mağdur kamyonetin ön kısmına çarpması sonucu maddi hasarlı kazanın meydana geldiğini ilgili anlaşmalı tutanağının tetkikinde görülmüştür" tespitiyle kusur tayini yapıldığı, davacının aracında toplamda 60.857,94TL'lik hasar oluştuğu, aracın tamir işlemleri sırasında gerekli yedek parçaların temininin geciktirilmesi nedeniyle davacı aracı 27.09.2023 tarihine kadar teslim alamadığı, Eksper ön raporu 05.10.2023 tarihinde gönderildiği, eksper raporu 10.10.2023 tarihinde kesinleştiği, aracın tesliminden sonra 07.12.2023 tarihinde 100.000TL değer kaybı ödemesi yapılması için Aksigorta'ya başvuru yapıldığı, sigorta tarafından yalnızca 3.880,00TL ödeme yapıldığı, bu ödeme davacının aracında meydana gelen değer kaybının çok altında olup bakiye araç değer kaybı farkı oluşması üzerine 22.12.2023 tarihinde hem bakiye değer kaybı alacağı için hem de araç mahrumiyet bedeli için zorunlu arabuluculuk başvurusu yapıldığı, yapılan iki toplantı neticesinde 29.01.2024 tarihinde anlaşamama şeklinde tutanak düzenlendiği, davacının inşaat işleriyle uğraştığı, hem iş aldığı yerlere gitmek hem de inşaat malzemelerini taşımak için aracını her gün kullandığı, aracının onarımda kaldığı süre boyunca aracını kullanamadığı, usul ekonomisi ilkesi gereği bilirkişi marifetiyle hem araç değer kaybı hem de araç mahrumiyet bedeli hesaplaması yapılabileceğinden ayrı ayrı davalar açmak ve her iki dava için alınacak bilirkişi raporları arasında oluşabilecek çelişkilerin giderilmesinin hakkaniyetsiz olacağı hem de usul ekonomisine aykırı olacağı için araç değer kaybı alacağı ve araç mahrumiyet bedeli alacağı davalılardan biri Sigorta şirketi olduğu için ticaret mahkemesinde talep ettiği, davanın kabulü ile davacının aracında meydana gelen şimdilik 1.000,00TL değer kaybının davalıların tamamından müştereken ve müteselsilen şimdilik 500,00TL araç mahrumiyet bedelinin ise davalılardan yalnızca ... ve ...'ten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; Aracın değer kaybına ilişkin ödemenin sigorta şirketince yapıldığını, değer kaybı için hesaplama yapılacak olması halinde aracın kilometresinin, yaşının göz önünde bulundurulması ve daha önce hasar almış parçaların dahil edilmemesi gerektiğini, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel şartlarında değer kaybı hesaplamalarının nasıl yapılması gerektiğinin belirtildiğini, araçtan mahrum kalma bedelinin belirlenmesi için kiralama bedeline ilişkin faturanın sunulması gerektiğini ve bu hesaplamanın yalnızca tamir süresi için belirlenmesinin yapılması gerektiğini kazada tarafına %100 kusur atfedilmiş ise de bu durumun doğru olmadığını, ... numaralı dosyanın celbini, davanın tüm alacaklar yönünden reddini, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; Aracın değer kaybına ilişkin ödemenin sigorta şirketince yapıldığını, değer kaybı için hesaplama yapılacak olması halinde aracın kilometresinin, yaşının göz önünde bulundurulması ve daha önce hasar almış parçaların dahil edilmemesi gerektiğini, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel şartlarında değer kaybı hesaplamalarının nasıl yapılması gerektiğinin belirtildiğini, araçtan mahrum kalma bedelinin belirlenmesi için kiralama bedeline ilişkin faturanın sunulması gerektiğini ve bu hesaplamanın yalnızca tamir süresi için belirlenmesinin yapılması gerektiğini kazada tarafına %100 kusur atfedilmiş ise de bu durumun doğru olmadığını, ... numaralı dosyanın celbini, davanın tüm alacaklar yönünden reddini, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacı tarafın araç hasar zararı yönünden talep konusunu belirlemesine rağmen belirsiz alacak davası açtığını, bunun hukuka aykırı olduğunu, ... plaka sayılı aracın davalı şirket nezdinde teminat limitinin araç başına 120.000,00-TL olduğunu, dosya üzerinde yapılan ödemelerin poliçe teminat limitinden mahsup edilmesi gerektiğini, kaza nedeniyle davacı tarafa ...TL hasar ödemesi, tedarik firmasına 3.193,34-TL hasar ödemesi, 15/09/2023 tarihinde ... şirketine 20.669,64-TL hasar ödemesi ve yine davacı yada 3.880,00-TL değer kaybı ödemesi yapıldığını, davacıya ait aracın davaya konu kazadan daha önce bir kazaya karışıp karışmadığının ve aynı bölgeye hasar alıp almış olup olmadığının tespitini istediklerini, usulden red taleplerinin kabul edilmemesi halinde davanın cevap dilekçelerinde yer alan hususlar ve resen gözetilerek sair nedenlerle esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Mevcut davanın Karasu Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, mahkemenin 2024/58 Esas ve 2024/72 Karar numaralı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşıldı.
Dava, trafik kazasından kaynaklı değer kaybı bedeli ve araçtan mahrum kalma bedeline yönelik tazminat isteminden ibarettir.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık: 23.07.2023 tarihinde meydana gelen kazada kazaya karışan araçların kusur oranlarının ne olduğu, ... plakalı araçta değer kaybının olup olmadığı, var ise değer kaybı bedeli ile araç mahrumiyet bedelinin davalılardan talep edilip edilemeyeceği hususundadır.
Davaya konu kaza;23.07.2023 tarihinde Sakarya ili, Karasu ilçesi, ... Mahallesi üzerinde bulunan anayolda ... plakalı traktörün tarladan yola çıkış yaptığı esnada anayol üzerinde seyir halinde olan ...plakalı kamyonetle çarpışması şeklinde tespit edilmiştir.
Sigorta Gözetim Merkezine, sahibinden.com, ...'e, Karasu İlçe Emniyet Müdürlüğüne yazılan yazılara cevap olunduğu eksper raporu, poliçenin sunulduğu, maliklik bilgilerinin alındığı görülmüştür. Kül halinde incelendi.
KTK 97. Maddesi kapsamında davacının davalı sigorta şirketine dava açılmadan önce müracaat ettiği, yine dava açılmadan önce arabulucuk dava şartının sağlandığı görülmüştür.
Davacının ileri sürdüğü taleplerin belirlenebilir olmadığından davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yararın olduğu sonucuna varılmıştır.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 85. maddesinde araç işletenin sorumluluğu, 90 ve devamı maddelerde ise zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu düzenlenmiştir. Buna göre bir motorlu taşıtın işletilmesinden dolayı ortaya çıkacak zararlardan dolayı işleten aynı zamanda sürücü değil ise sürücü ile birlikte müteselsil sorumlulukları bulunmaktadır. Sigorta şirketinin sorumluluğu ise kazadan dolayı poliçe ve teminat miktarı bakımından muteberdir.
Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 Tarih, Esas 2019/40, Karar 2020/40 Sayılı Kararı ile; a) Karayolları Trafik Kanun’un 90. Maddesinin Birinci Cümlesinin “...bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir.” Bölümünde Yer Alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” İbaresi ile İkinci Cümlesinde Yer Alan “...ve genel şartlarda...” İbaresinin Anayasaya aykırı olduğundan oy çokluğu ile iptallerine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi'nin bu maddelerdeki “Genel Şartlar” ibarelerini iptal etmesi sonucu değer kaybı tazminatı öncelikle Karayolları Trafik Kanununun hükümlerinin, bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda ise Türk Borçlar Kanununun haksız fiile ilişkin hükümlerinin usul ve esasları çerçevesinde belirlenecektir. Bu kanunlarda açıkça düzenlenmiş hususlarda genel şartlar ile kanunun kapsamını daraltan yada genişleten hükümleri uygulanmayacaktır. Genel Şartlar TTK’nın 1425 ve Sigortacılık Kanunu 11 ve KTK’nın 95. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak idarece çıkarıldığı için, KTK ve TBK’nın haksız fiile ilişkin hükümlerinde genel olarak temel unsurları belirlenmiş hususlarda bu temel unsurlara aykırı olmamak şartı ile genel şartların hükümleri uygulanacaktır. Anayasa mahkemesinin iptal kararı derdest olan eldeki davada da uygulanması gerekmektedir. Bu durumda; değer kaybının ZMMS Genel Şartlarına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir. (Sakarya BAM 3. HD 2021/1231 esas- 2022/757 karar,benzer yönde Yargıtay 17. HD'nin 2016/16876 E - 2017/12161 K sayılı, 27/12/2017 tarihli ve 2015/5301 E - 2017/11098 K sayılı, 28/11/2017 tarihli, YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2016/17525 esas- 2017/9448 kararları). Haksız fiil sorumluluğu içerisinde yer alan değer kaybı zararları tarafların kusur oranlarına göre belirlenecek olup makine mühendisi bilirkişi tarafından kusur oranının ve zarar miktarının doğru bir şekilde tespiti gerekir.
Mahkememizce dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'ın 12.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücü ...'in ASLİ (%100) kusurlu oranında kusurlu olduğu, Kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ...'un kusurunun OLMADIĞI, ... plakalı araçta kaza tarihinde davalı Sigorta Şirketi tarafında 3.880,00 TL (Üç Bin Sekiz Yüz Seksen Lira) Değer Kaybının tazminatının ödendiği ve yapılan hesaplamalara uygun olduğu, ... plakalı araçta kaza tarihindeki nedeniyle herhangi bir Değer Kaybı meydana gelmediği, ... plakalı aracın değer kaybı tazminatı yönünden eksik ödemenin olmadığı, Araçtan mahrum kalma tazminatının 7.500,00 TL (Yedi Bin Beş Yüz lira) olduğu," şeklinde mütalaada bulunmuştur.
Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı taraf vekillerinin beyan ve itirazda bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin ıslah dilekçesi sunduğu, bu hususta gerekli harçları yatırdığı, sunulan dilekçenin davalılara tebliğ edildiği anlaşıldı. Davacı taraf dava dilekçesinde davaya konu taleplerini belirsiz alacak davası olarak ileri sürdüğü tespit edilmekle ıslah dilekçesinin değer artırım dilekçesi olarak kabulü gerekmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları ile temin edilen deliller kapsamında yürütülen yargılama neticesinde; 23.07.2023 tarihinde meydana gelen kazada sürücüsü ...'in yönetimindeki ... plakalı aracın anayolda geçmekte olan ... plakalı araca geçiş önceliği vermeden dikkatsiz, kontrolsüz ve tedbirsiz bir şekilde anayola çıkması nedeniyle kazanın meydana geldiği, meydana gelen kazada ... plakalı aracın 2918 Sayılı KTK'nın 84/h maddesinde yer alan "Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama hallerinde asli kusurlu sayılırlar" ve 57/b-5 "Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara geçiş hakkını vermek zorundadırlar." hükümlerini ihlal etmesi nedeniyle %100 oranında kusurlu olduğu, davacının kazanın olmasında atfi kabil kusurunun olmadığı, kazanın etkisiyle davacının aracında ortaya çıkan zarardan dolayı KTK'nın 85 ve 90. maddelerine göre aracın maliki davalı ..., sürücüsü davalı ... ve davalı sigorta şirketinin sorumlu bulunduğu anlaşılmıştır. 12.11.2024 tarihli bilirkişi raporlarındaki kusur oranlarına yönelik değerlendirmenin mahkememizce uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Kaza nedeniyle ... plakalı aracın kaza sonrasından dava konusu aracın sol ön çamurluk, sağ ön çamurluk, ön tampon, sürücü hava yastığının yenisi ile değiştirildiği ve ön panel, ön podya ve motor kaputuna boya işleminin uygulandığı tespit edilmiştir.
Davaya konu ... plakalı aracın kaza öncesi piyasa rayiç değerinin 290.000,00 TL olduğu, onarılmış rayiç değerinin 284.200,00 TL olduğu, 5.800,00 TL değer kaybının oluştuğu, davalı sigorta şirketince daha önceden 3.880,00 TL değer kaybı ödemesinin yapıldığı anlaşılmakla bakiye değer kaybı miktarı olan 1.920,00 TL'nin ise ödenmediği anlaşılmakla talep miktarınca değer kaybı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 Tarih, Esas 2019/40, Karar 2020/40 Sayılı Kararı ile uyumlu bir şekilde hesaplama yapılması, değer kaybının hesabında hesap hatası yapıldığı, yapılan hatanın resen giderilebileceği anlaşılmakla 12.11.2024 tarihli bilirkişi raporundaki değer kaybına ilişkin değerlendirmelere itibar edilmiş, ancak değer kaybının olmayacağı yönündeki bilirkişi görüşü güncel içtihatlara göre uygun bulunmamıştır.
Davaya konu ... plakalı aracın hasarlı bölgeleri için yapılacak onarım ve boya işleri için 15 iş gün olduğu, kaza tarihi itibariyle emsal araçların kira bedeline göre davacının talep edebileceği araçtan mahrum kalma bedelinin 7.500,00 TL olduğu tespit edilmiş ve bu yönde sunulan 12.11.2024 tarihli bilirkişi raporundaki tespitlere ve hesaplamalara itibar edilmiş, talebin kabulüne karar verilmiştir.
Davalı vekili zamanaşımı itirazında bulunmuş olsa da kazanın olduğu tarihten itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresi bitmeden dava açıldığından bu yönde yapılan itiraz yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, davacının davalılardan tahsilini istediği değer kaybı bedeli talebinin kabulüne, davalı ..., davalı ...'ten tahsilini talep ettiği araçtan mahrum kalma bedeli talebinin kabulüne karar verilmiştir. Dava dilekçesinde ileri sürülen talepler yönünden faiz talebi olmamasına rağmen değer artırım dilekçesinde kaza tarihinden itibaren yasal faiz talep edildiği, değer artırım dilekçesinde ileri sürülen faiz talebinin reddine karar verilmesi yönünde açık itirazın olmadığı anlaşılmakla davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt ve diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren faiz işletilmiştir. Temerrüt tarihi olarak ilk başvuru tarihinin tespiti yapılamamış olup, davacı vekilinin 06.05.2024 tarihinde sunduğu delillerdeki mail görüntüsünde görülen 12.12.2023 tarihi başvuru tarihi olarak esas alınmış ve bu tarihten itibaren 8 iş günü sonunda davalının temerrüte düştüğü sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Açılan davanın KABULÜ İLE,
2-1.920,00 TL değer kaybı bedelinin davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 22.12.2023 tarihinden itibaren, davalı ..., davalı ... yönünden kaza tarihi olan 23.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve davalı sigorta şirketinin poliçede yazılı limitle sınırlı sorumlu olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
3-7.500,00 TL araçtan mahrum kalma bedelinin kaza tarihi olan 23.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ..., davalı ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 643,48-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 562,86-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 80,62-TL harcın (davalı sigorta şirketinin 1.920,00 TL değer kaybı üzerinden sorumlu olduğu gözetilmek suretiyle) davalılar ..., davalı ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 9.420,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen (davalı sigorta şirketinin 1.920,00 TL değer kaybı üzerinden sorumlu olduğu gözetilmek suretiyle) alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 135,26-TL Tamamlama Harcı, 4.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 4.768,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 9.758,46TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, ,
7-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
8-Arabuluculuk sarf ücreti olan 3.800,00-TL'nin davalı ...'den alınarak Hazineye İrat kaydına,
9-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra kalan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra talep halinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ...'in yüzünde davalı sigorta şirketinin yokluğunda miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/03/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır