T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/.... Esas - 2026/...
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2026/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 01/03/2024
KARAR TARİHİ : 15/05/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/05/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan "İtirazın İptali (Haksız eylemden Kaynaklanan) Davasının" yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete 100000030316975 nolu 28/11/2019-28/11/2020 vadeli Karayolları Trafik Kanunu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı bulunan ....Plaka sayılı aracın karıştığı 02/10/2020 tarihinde meydana gelen kaza sebebiyle ...'ın malul kaldığını, davacı şirket tarafından poliçe kapsamında mağdura 67.047,00 TL ödeme yapıldığını, Trafik Kazası Tespit tutanağına göre; ... plakalı aracın sürücüsünün olayda kusurlu olduğunu, araç sürücüsü kazanın meydana gelmesine ASLİ KUSURU ile sebebiyet vermiş olduğunu, aynı zamanda OLAY YERİNİ TERK ettiğini, bu hususun kaza tespit tutanağı ile de sabit olduğunu, başkaca rücu nedeni (alkol, istiap haddi aşımı, ağır kusur/kast vb.) olması halinde bu hususlara dayalı rücu hakları saklı kalmak kaydıyla; Genel Şartlar B4 b maddesi gereğince davacı şirketin işletene rücu hakkı bulunduğunu," Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:...f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde" dendiğini, bu madde uyarınca davacı şirketin poliçe genel şartları uyarınca ödediği tazminatı davalıdan rücuen talep etme hakkı doğduğunu, olay yerini terk eden araç sürücüsünün asli kusurlu davranışıyla meydana gelen kaza neticesinde davacı şirketin poliçe genel şartları uyarınca ödediği tazminatı sigortalı/davalıdan rücuen talep etme hakkı doğduğunu, alacağın tahsili için Sakarya .. İcra Müdürlüğü’nün 2023/... E. sayılı dosyası ile takip yapıldığını fakat bu takibe de davalının haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, itiraz üzerine dosyanın arabuluculuk ile çözümlenmesi amacıyla arabuluculuk başvurusu yapıldığını ancak "ANLAŞAMAMA" tutanağı tutulduğunu belirterek Sakarya .. İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasına davalıca yapılan itirazının iptalini, %20'den az olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirket tebligata rağmen suresinde cevap vermediği ancak, takip dosyasına sunulan itiraz dilekçesinde; alacaklı görünen tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını belirtmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar Dava; Trafik kazası nedeniyle trafik sigortacısı tarafından dava dışı kazada yaralanan ...'a maluliyet nedeni ile ödenen tazminat bedelinin, zorunlu maluliyet sigortası genel şartlar B4/f maddesi uyarınca işletenden rücu amacı ile başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; sigortalı aracın sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, varsa kusuru oranı, sigorta ettirene rücu şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller Sakarya .. Asliye Ceza Mahkemesi'nden, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden, Quick Sigorta A. Ş.'den istenilen bilgi ve belgeler celp edilerek incelenmiştir.
Sakarya .. İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının dosyamız davacısı, borçlusunun dosyamız davalısı olduğu, 28.02.2022 tarihinde yapılan ödemenin rücuen tahsili amacı ile toplam 77.528,38-TL alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalı tarafça yasal süresi içerisinde borca itiraz edildiği ve takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Mahkememiz ara kararı gereğince yapılan ödemenin yerindeliği hususunda bilirkişi raporu aldırılmış alınan rapordan özetle; "...Dava dışı zarar gören için hesaplanan tazminat miktarının 99.407,21 TL olduğu fakat davacı tarafından zarar görene 67.047,00 TL ödeme yapıldığı bu durumda davacı tarafından ödenen miktarın gerçek zararın altında olduğu ve bu durumun davalı lehine olduğu, Zarar görene yapılan ödeme miktarına ödeme tarihinden itibaren faiz işletildiğinden davacının talep ettiği gibi işlemiş faiz miktarına ulaşıldığı, Bu kapsamda davacı tarafından 67.047,00 TL asıl alacak ve 10.481,38 TL işlemiş faiz talep edilebileceği..." şeklindedir.
Mahkememiz ara kararı gereğince, Sakarya .. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2021/... E. sayılı dosyasında aldırılan 04/01/2022 tarihli kusur durumlarına ilişkin bilirkişi raporunun bir örneği davalıya tebliğ edilmiştir.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun;
95/1-2. maddesi, "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." hükmünü 91/1. maddesi, “İşletenlerin, bu kanunun 85. Maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur” hükmünü 85/1. maddesi, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmünü 85/son maddesi “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükmünü 14/1-a maddesi, "Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye sokacak veya engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek veya güçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak" hükmünü içermektedir.
6102 Sayılı TTK'nın 1409/2 maddesi "Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir." hükmünü içermektedir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 67/2 maddesi "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir" şeklinde düzenlenmiştir.
Poliçenin düzenlendiği ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (KZMSS) Genel Şartlarının;
A.1. maddesi, “motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların” düzenlemesini A.3. maddesi, “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta(Ek ibare:RG-4/12/2021-31679)teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.
” düzenlemesine
B.4. Maddesi, "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ilerisürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasınısağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekliel konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlalisonucunda meydana gelmiş ise,
c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içkialınmak suretiyle kullanılmasısırasında meydana gelen zararlar, ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibizorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." düzenlemesine yer verilmiştir.
Konuyla ilgili yargısal içtihat:
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 30/11/2023 tarihli ve 2023/11866 E., 2023/12935 K. sayılı kararında, "bedensel hasarlı trafik kazalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında olay yerini terkin, içe rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır." denilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 20/05/2013 tarihli ve 2013/3973 E 2013/7268 K. sayılı kararında, "Kaza tespit tutanakları aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan resmi belge niteliğindedir."denilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 18/01/2021 tarihli ve 2019/3161 E 2021/85 K. sayılı kararında, "KTK'nun 95 ve Poliçe Genel Şartlarının 4. maddesi uyarınca sigortacının rücu edebileceği tazminat tutarının, sürücünün kusur oranı ve zarar görenlerin gerçek zararı kadar olabileceği" belirtilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 05/04/2018 tarihli ve 2016/8343 E., 2018/3844 K. sayılı kararında, "Trafik kazaları, nitelikleri itibariyle haksız fiillerdendir. Haksız fiillerde temerrüt tarihi, haksız fiilin meydana geldiği tarih olup, zarar sorumlusunun ayrıca ihbar ve ihtar edilmesine gerek yoktur. Sigorta ettirenin dava hakkı tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder. Ödeme tarihi aynı zamanda 3. şahsa rücu edebilme tarihidir. Bu nedenle işleten ve sürücünün faizden sorumluluğunun başlangıcının halefiyet başlangıcı olan ödeme tarihi olarak kabulü gerekir." denilmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre: sürücü .....idaresindeki ....plakalı kamyonet ile sürücü ...idaresindeki ....plakalı otomobilin çarpması sonucu ...plakalı aracın çarpışması sonucu trafik kazasının meydana gediği, meydana gelen kaza sebebiyle ...'ın malul kaldığı ve davacı şirket tarafından poliçe kapsamında mağdura 67.047,00 TL ödeme yapıldığı, kaza sonrasında 54 BH 024 plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmiş olduğu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları madde B.4/2-f'de düzenlenen rücu şartının meydana geldiği, ortada tedavi ya da yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitmek ya da can güvenliği nedeniyle terk halinin oluştuğunun da ispatlanamaması ile davalının kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davrandığı, işletenin faizden sorumluluğunun başlangıcının halefiyet başlangıcı olan ödeme tarihi olarak kabulü gerektiği anlaşılmakla davacı sigorta şirketi tarafından ödenen bedelin iadesine yönelik açılan Sakarya .. İcra Müdürlüğü 2022/... esas sayılı icra takibine yönelik itirazın iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Öte yandan davanın yasal dayanaklarından olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 67. maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği, alacak ilişkisinin yargılamayı gerektirmesi, rücusu gereken miktarın kusur oranıyla orantılı olması ve yapılan ödemenin yerindeliğinin araştırılması gerektiğinden icra inkar tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile;
Davalının Sakarya .. İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın İPTALİ ile, Takibin aynen devamına, İcra inkar tazminat talebinin reddine, 2-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları Tarifesi gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 5.295,96-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 936,36-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 4.359,60-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 936,36-TL Peşin/nisbi Harcı, 6.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 2.500,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 9.863,96TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, , 5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE, 6-Arabuluculuk sarf kararı bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereği taraflara tebliğine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/05/2026 Katip e-imza Hakim e-imza Full & Egal Universal Law Academy