T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/642 Esas - 2025/90
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/642 Esas
KARAR NO : 2025/90
BAŞKAN : ...
ÜYE : ...
ÜYE : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av....
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/10/2024
KARAR TARİHİ : 13/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 14/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2024/6101 Esas sayılı takip dosyasında davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesi ile %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce Sakarya 1. İcra Müdürülüğünün 2024/6101 esas sayılı dosyası ve arabuluculuk dosyası UYAP sistemi üzerinden dosyaya eklenmiş ve incelenmiştir.
İcra dosyasında alacaklı ... nin borçlu ... aleyhinde ...USD ile ... USD bedelli iki adet faturadan kaynaklı yabancı para alacağı üzerinden takip talebinde bulunulduğu, 27/05/2024 tarihinde borçlu vekili tarafından takibe itiraz edildiği ve takibin durduğu görülmektedir. Eldeki itirazın iptali davası yasal süresinde açılmıştır.
Davacı icra takibini davalı adına dolar para birimi ile düzenlediği faturalara dayandırmış ve yabancı para olarak takip başlatmıştır. İtirazın iptali davasında ise takibe konu faturaların düzenlenmesine dayanak olarak davalı ile arasında bulunan eser sözleşmelerini ve bu sözleşmelerden doğan alacağını ileri sürmüştür. Taraflar arasındaki eser sözleşmeleri TL para birimi ile yapıldığı halde davacı bu sözleşmelerden doğan bedel talebini USD para birimi ile icra takibine koymuştur.
İtirazın iptali davası müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan bir eda davasıdır. Madde metninde de açıkça belirtildiği üzere takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı genel mahkemede açılır ve genel hükümlere göre görülür. Alacaklı bu davada genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava etmektedir.
İtirazın iptali davası itirazın hükümden düşürülmesi ana başlığı altında düzenlenmekle takip hukuku içinde ve takip talebiyle sıkı sıkıya bağlantılı ele alınması gereken, sonucuyla takibin devamına etkili bir dava türü olarak karşımıza çıkmaktadır ve takip talepnamesinde dayanılan borç ve borcun sebebi ile bağlılık asıldır. Öyle ki, genel hükümlere göre harca tabi olan itirazın iptali davasında alacaklı yan isterse takip talebinde bulunurken yatırmış olduğu binde beş harcı geri alabilir ve itirazın iptali davası harcına mahsubunu isteyebilir (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 28/a, 29/I, III).
Bu davada, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, alacaklı alacağını ispatla yükümlüdür. Genel hükümler dairesinde her türlü delille ispat edilecek alacak da yine takip talepnamesine konu olan ve borçlu yanca itiraza uğrayan alacaktır. Zira aynı maddede itirazın haksızlığı borçlu açısından, takibin haksız ve kötü niyetli yapılması da alacaklı açısından tazminat müeyyidesine bağlanmıştır.
Diğer taraftan, İİK’nin 67.maddesinin son fıkrasında alacaklının itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açamamışsa umumi hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkının saklı olduğu ifade edilmiştir. Bu da bir yıllık süre içinde açılan itirazın iptali davası ile süre geçirildikten sonra açılan alacak davaları arasında her ikisi de genel hükümlere tabi olmakla birlikte ispat yöntemleri ve hukuki sonuçları bakımından bir fark olduğunu ortaya koymaktadır. Zira süresi içinde açılan dava itirazın iptali davasıdır ve itirazın iptali davasının kazanılması hâlinde borçlunun itirazı iptal edilmiş olur. Bunun üzerine alacaklı itiraz üzerine durmuş olan icra takibine devam edilmesini isteyebilir. Süresinden sonra açılan davada ise itirazın iptali değil alacağa hükmedilmesi istenecektir ve verilen kararın takibe etkisi bulunmamaktadır. Şu durumda itirazın iptali davasında ispat edilecek olanın takibe ve borçlunun itirazına konu alacak olduğunda ve itirazın iptali davası için bu alacağın sebebinin değiştirilme olanağının bulunmadığında kuşku bulunmamaktadır.
Genel hükümlere göre her türlü ispat olanağının varlığı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir. Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır.
Yasal dayanağını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67 nci maddesinden alan itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı borçlunun itirazının iptali ile 2004 sayılı Kanun’un 66 ncı maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlayan, icra takibine sıkı sıkıya bağlı, takip hukuku içinde olmakla birlikte maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (Hukuk Genel Kurulunun 31.05.2023 tarih, 2022/11-66 Esas, 2023/534 Karar sayılı kararı).
Bu davanın açılabilmesi ve davanın esası hakkında karar verilebilmesi için 6100 sayılı Kanun’daki genel hükümlerin yanı sıra itirazın iptali davalarına özgü bazı dava şartlarının bir arada bulunması gerekir. Bunlar; alacaklının dava ve takipte hukuki yararının bulunması, geçerli bir ilâmsız icra takibi yapılmış olması, süresi içinde yapılmış geçerli bir itirazın bulunması (İİK md. 60), davanın itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde açılmasıdır (İİK md. 67). (Yargıtay HKG, T.15.11.2023, E.2022/3-1269, K.2023/1106 )
İtirazın iptali davaları, takibe sıkı sıkıya bağlı olup, uyuşmazlığın icra takibine dayanak yapılan belgelerle sınırlı olarak incelenip çözümlenmesi gerekir. (Yargıtay HGK 2017/(19)11- 1309 E. 2021/377 K.)
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58/4. maddesinde; senet, senet yoksa borcun sebebinin, takip talebinde gösterilmesi gerektiği, aynı maddenin 3. fıkrasında da, "alacak belgeye dayanmakta ise, belgenin aslının veya alacaklı yahut mümessili tarafından tasdik edilmiş, borçlu sayısından bir fazla örneğinin takip talebi anında icra dairesine tevdiinin mecburi ” olduğu hususları hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 60. maddesinde ise; ödeme emrinin, alacaklı veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58 inci maddeye göre takip talebine yazılması lâzım gelen kayıtları ihtiva edeceği, 61. maddenin ilk fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca da; takip belgeye dayanıyorsa, belgenin tasdikli bir örneğinin ödeme emrine bağlanacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
6098 sayılı Borçlar Kanunun 99 maddesi:
"Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir.
Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.
Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesini içermektedir.
Somut olayda itirazın iptali istenen takip dosyasının takip talebinde borcun sebebi ve takibin dayanağı olarak -taraflar arasındaki eser sözleşmesine istinaden düzenlendiği anlaşılan- ... Tarih ve ... Nolu 210.419,86 USD tutarlı fatura ile 20.05.2024 Tarih ve ... Nolu 156.909,37 USD tutarlı fatura gösterilmiştir. Bu faturalara karşı davalı tarafça Sakarya 7. Noterliği’nin 23.05.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi itiraz edildiği ve davacıya iade olduğu anlaşılmaktadır. Takip talebinde faturalar dışında başkaca bir sebep gösterilmemiştir. Dolayısıyla yargılama faturalar ile sınırlı olarak yapılacaktır. Dava dilekçesinde delil olarak dayanılan eser sözleşmesinde ise bedelin TL para birimi ile belirlendiği görülmektedir. Davacı Türk Lirası ile yaptığı sözleşmeden doğduğunu ileri sürdüğü ve talep ettiği alacağını Dolar para birimi ile faturalandırmış ve icra takibinde dolar olarak talep etmiştir. Yukarıda ayrıntılı olarak izaha çalışıldığı üzere itirazın iptali davası icra takibi ile sıkı sıkıya bağlı olup verilecek hüküm takibin devamını amaçlamaktadır. Takipteki taleplerin türünün ve dayanaklarının davadakiler ile örtüşmesi gerekli ve zorunludur. Aksi halde davadan amaçlanan sonucun elde edilmesi mümkün değildir. Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden hareketle yapılacak yargılama sonucunda davacının talep edebileceği alacak miktarı -sözleşme hükümlerine göre- Türk Lirası ile belirlenebilecek ve bu tespit doğrultusunda itirazın kısmen ya da tamamen iptali ile takibin devamına karar verilebilecektir. Ancak icra takibinin yabancı para alacağı üzerinden yapılması sebebiyle yargılama neticesinde verilecek hüküm ile takip talebi arasında uyuşmazlık doğacağı açıktır. Dava sonucunda davacının talep edebileceği alacak miktarı TL üzerinden belirlendikten sonra bu rakamın Dolara çevrilerek hüküm kurulması da mümkün görülmemektedir. İcra takibinde güncel kur üzerinden TK karşılığının gösterilmiş olması sonucu değiştirmemektedir. Zira alacaklı davacı fiili ödeme günündeki kur üzerinden hesaplama yapılmasını ve alacağına 3095 SY 4/A maddesine göre dolar faizi işletilmesini istemektedir. Taraflar arasındaki sözleşmede bu doğrultuda bir hüküm yer almamaktadır. TBK nun 99 maddesinde açıkça "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir." hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenlemeden konusu para olan borcun aksi kararlaştırılmadıkça ülke parası ile talep edilebileceği anlamı çıkmaktadır. Alacaklı TL üzerinden yapılan sözleşmeden kaynaklanan Türk Lirası cinsindeki alacağını TL para birimi ile takibe koymak zorundadır. Olayda sözleşmeden kaynaklanan yabancı para borcu bulunmamaktadır. Bu haliyle somut olayda eldeki itirazın iptali davasına konu olabilecek mahiyette usulüne uygun açılmış ve hüküm kurmaya elverişli bir icra takibinden bahsetmek mümkün değildir. Aksini kabul etmek takibin devamını sağlamaya elverişli olmayan bir hüküm verilmesine yol açacaktır ki itirazın iptali davası yargılamasının amacının bu olmadığı tartışmasızdır.
Açıklanan gerekçelerle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Usulüne uygun icra takibi bulunmaması sebebiyle özel dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine,
2-Alınması gereken 615,40-TL karar harcının peşin yatan nispi karar harcından mahsubu ile bakiye 154.904,42-TL peşin harcın karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran davacıya iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Arabuluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.600,00-TL giderin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
6-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliğine,
7-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra artan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 12/02/2025
Başkan ...
e-imzalıdır.
Üye ...
e-imzalıdır.
Üye ...
e-imzalıdır.
Katip ...
e-imzalıdır.