T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/98 Esas - 2024/707
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/98 Esas
KARAR NO : 2024/707
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/03/2023
KARAR TARİHİ : 10/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile borçlu davalı arasında adi borçtan kaynaklı 01/11/2017 tanzim , 20/12/2017 vade tarihli 50.000 TL bedelli bononun davalı tarafından ödenmediği, müvekkilinin yasal süresi içinde tarafların arkadaş olması ve borcun ödeneceğinin de davalı tarafından vaad edilmesi nedeniyle başvuru hakkını 3 yıl içerisinde kullanmadığından kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapma hakkını yitirdiğini, ancak borçlu borcunu ödemediğinden alacağın zamanaşımına uğramadığını, bu kapsamda müvekkili tarafından Sakarya 1. İcra Müdürlüğü 2022/13990 Esas sayılı dosyası ile genel haciz yolu ile ilamsız icra takibine başlatıldığını ancak borçlu olan davalının borca yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durduğunu, bu nedenle iş bu davayı açma zorunluluğu doğduğunu, davalının yapmış olduğu itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, bu nedenle öncelikle haricen edilen bilgilere göre borçlunun bir çok borcunun olması, yargılama sürecinde mal kaçırma ihtimali ve böyle bir durumda ilerde verilecek olan kararın infazının mümkün olmayacağı ihtimali göz önüne alınarak, davalının adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacakları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini,yargılama sonucunda davalının icra takibine yaptığı itirazının iptali ile takibin devamına, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini söz konusu borcun müvekkili tarafından davacıya faiziyle ödendiğini ve ellerinde dekont bulunduğunu, davacının 2017 senesinde arsa satımı için müvekkiline 35.000 TL kapora verdiğini, daha sonra bu işlemin mücbir sebeplerle gerçekleştirilememesi üzerine davacının mağdur olmaması için tarafına 50.000 TL bono tanzim edildiğini, satışın gerçekleşemeyeceğinin kesinleşmesi sonrasında bu paranın faiziyle geri ödendiğini, müvekkili ve davacı arasında başkaca da bir borç ilişkisinin bulunmadığın bu nedenle açılan davanın reddini, talep ve dava etmiştir.
Sakarya Ticaret Sicil Müdürlüğü, Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ali Fuat Cebesoy Vergi Dairesi Müdürlüğü, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü, Sakarya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği, İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği ve Tokat Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden temin edilen bilgi ve belgeler celp edilmiştir.
Mevcut davanın Sakarya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/107 Esas ve 2024/15 Karar numaralı ilamı ile görevsizlik kararı verilmesi üzerine mahkememize tevdi edildiği görüldü.
Tüm dosya ve kapsamında göre;
Dava, alacağın tahsili maksadıyla yürütülen icra takibine vaki itirazın iptali talebine yöneliktir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının Sakarya 1. İcra Müdürlüğü 2022/13990 Esas sayılı dosyasına konu senetle ilgili olarak davalıdan alacaklı olup olmadığı, davalının takibe yönelik itirazında haklı olup olmadığı, ödeme yapıp yapmadığı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesinin gerekip gerekmediği konusunda olduğu anlaşıldı.
Sakarya 1. İcra Müdürlüğü 2022/13990 Esas sayılı dosyası incelenmiş olup davacının takip alacaklısı, davalının takip borçlusu olduğu, ilamsız icra takibi yönetimi ile 50.000,00 TL asıl alacak, 21.760,27 TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 71.760,27 TL üzerinden takibin yürütüldüğü, takip sebebinin "50.000,00 TL Miktarlı 01/11/2017 Tanzim Tarihli,20/12/2017 Vade Tarihli Senet" olarak gösterildiği, davalının itirazı üzerine takibin 14.11.2022 tarihinde durduğu tespit edilmiştir. Dava bir yıllık hak düşürücü süre içerisine açılmıştır.
6102 Sayılı TTK.'nın 778-(1)-h) maddesinin yollaması ile TTK. 749 maddesi uyarınca; bonolarda zamanaşımı süresi vade tarihiden itibaren (3) yıldır. Vade tarihinden itibaren (3) yıllık zamanaşımı süresi dolan ve zamanaşımına uğrayan bonolar kambiyo vasfını kaybedecektir.
6102 sayılı TTK.'nın 732 maddesinde; "(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar."hükmü düzenlenmiştir.
Bonoya ilişkin zamanaşımı süresinin geçmesi ile birlikte bonoya dayalı talep hakkı kendiliğinden sona ermemektedir (..., ... Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 1997, s. 879; Kendigelen, Abuzer/Kırca, ...: Kıymetli Evrak Hukuku Genel Esaslar Kambiyo Senetleri, İstanbul 2019, s. 264). Bu itibarla hamil, bonoya ilişkin zamanaşımı süresinin geçmesi hâlinde dahi bonoya dayanarak borçluya karşı takip yapabilir veya genel mahkemelerde alacak davası açabilir. Ancak borçlunun zamanaşımı def’înde bulunması hâlinde, alacaklı kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarını yitirecektir. Bu durum, bonoya ilişkin zamanaşımı süresinin geçmesi ile değil, borçlunun zamanaşımı def’înde bulunması ile ortaya çıkmaktadır. Borçlu süresi içinde zamanaşımı def’inde bulunmazsa söz konusu bono, hamile zamanaşımına uğramamış bir bononun sağladığı tüm imkânları sağlayacaktır.
Zamanaşımına uğrayan bir bono kambiyo senedi vasfını kaybettiği için kambiyo hukukunun tanıdığı özel imkânlardan yararlanamayacak ve hatta adi senede dahi dönüşemeyecektir. Zira zamanaşımına uğrayan bono fiziki olarak ortada olsa bile maddi hukuk anlamında artık hiçbir şey ifade etmemekte sadece ispat hukuku alanında delil başlangıcı olarak kabul edilmektedir (Öztan, s. 878; Kendigelen/Kırca, s. 264). Bu itibarla zamanaşımına uğrayan bono adi senede dönüşmeyeceği için, alacağın ispatı açısından tek başına yeterli olmayacak, bununla birlikte sadece 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 202. maddesi kapsamında bir (yazılı) delil başlangıcı olarak kullanılabilecektir. Nitekim aynı ilkelere Hukuk Genel Kurulunun 25.03.2021 tarihli ve 2017/(19)11-937 E., 2021/357 K. sayılı kararında da değinilmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 202/2. maddesine göre, iddia konusu hukukî işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukukî işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belge, delil başlangıcı sayılır. Zamanaşımına uğrayan bono, delil başlangıcında bulunması gereken tüm unsurları taşımaktadır. Bu nedenle zamanaşımı nedeniyle kambiyo vasfını kaybeden bonoya dayanma imkânı olmayan hamil, temel ilişkiye dayanarak açılan davalarda, zamanaşımına uğrayan bonodan delil başlangıcı olarak yararlanabilir ve senetle ispatı gereken bir hukukî işlem hakkında iddiasını tanık dinleterek veya başka delillerle ispat etme imkânına sahip olur (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun, 25.12.2019 tarihli ve 2019/1 E., 2019/8 K. sayılı kararı).
01/11/2017 tanzim , 20/12/2017 vade tarihli 50.000 TL bedelli bono incelenmiş olup 6102 Sayılı TTK.'nın 778-(1)-h) maddesinin yollaması ile TTK. 749 maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığı tespit edilmiştir. Söz konusu senedin zamanaşımına uğradığı konusunda da taraflar arasında uyuşmazlık yoktur.
Davacı dava dilekçesi ve 25.07.2024 tarihli dilekçesinde açıkladığı üzere tarla alım satımı için davalıya ödeme yaptığını, davalının senette yazılı tutarı ödemediğini ileri sürmüş ve davalı tarla alım satımı ilişkisi nedeniyle 70.000,00 TL ödeme yaptığını ileri sürmüştür.
04/07/2022 tarihli ... işlem referans numaralı, ...TL tutarlı havale/eft işlemi marifetiyle davacı ...'un ... numaralı IBAN hesabına gönderilen tutarın hangi nedenle davacıya ödendiği, davacı ile davacı arasında nasıl bir ticari ilişki olduğu konularında beyanı alınmak üzere davalı asilin isticvabına karar verilmiş ve davalı asilin beyanı 08.10.2024 tarihli celsede alınmıştır.
Davalı asil isticvaba yönelik verdiği beyanda davaya konu senedi verdiğini kabul etmiştir. Ancak aradan zaman geçtiği için faiziyle birlikte 70.000,00 TL tutarlı eft işlemini yaptığını beyan etmiştir. Davacı ise 70.000,00 TL'lik ödemenin yapıldığını ancak bu ödemenin dava ve takip konusu senetten kaynaklanmadığını, davalı aleyhine Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2022/1370 takip numaralı dosyası ile takip yürüttüklerini, yapılan ödemenin bu takip dosyasında mahsup edildiğini ileri sürmüştür.
Zamanaşımına uğrayan senetten kaynaklı alacak iddiasına karşılık davalının beyanları birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasında tarla alım satım ilişkisinin kurulduğu, davacının davalıya ödeme yaptığı, bunun üzerine davalının davaya konu senedi davacıya verdiği tespit edilmiştir. Bu durumda davacı taraf alacağın kaynağına ilişkin temel ilişkiyi ispat etmiş durumdadır. Davalı ise dava konusu senede karşılık ödeme iddiasında bulunmuştur. Ödeme iddiasında bulunan davacı ödeme yaptığını ispat etmekle yükümlüdür. Davalı 04/07/2022 tarihli ... işlem referans numaralı, 70.000,000-TL tutarlı havale/eft işlemine ait dekont ile ödeme iddiasını delillendirmiştir. Ancak sözü edilen dekont üzerinde ödemenin kaynağına ilişkin açıklama yer almamaktadır. Davacı da yapılan ödemenin daha önceden verilen 12.000,00 USD borçtan kaynaklı olarak ödendiğini ileri sürmüş ve iddiayı kabul etmemiştir. Temel ilişkinin varlığının ispatlanması, davalının davaya konu senet nedeniyle ödeme yaptığını açıkça delillendirmemesi, başkaca delil ileri sürülmemesi, yemin deliline dayanılmaması nedenleriyle davacının dava konusu asıl alacak miktarınca haklı olduğuna kanaat getirilmiştir.
TBK'nun 117. Maddesi uyarınca muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur ve davacı ancak temerrüt tarihinden itibaren faiz talep edebilir. Alacaklı tarafından, icra takibinden önce, davalı tarafın temerrüde düşürüldüğüne dair bir belge sunulamadığından, davalı taraf, takip tarihi itibarıyla temerrüde düşürülmediğinden, davalı kendi sorumluluğu oranında sadece asıl alacaktan sorumlu olacağı, işlemiş faiz talebine yönelik itirazın yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Dava konusu alacak likit olduğundan kabul edilen miktar üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 5/A maddesi, 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir. Dolayısıyla davanın açıldığı tarih olan 08.03.2023 tarihinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı değildir. Ancak davacı, gerek olmamasına rağmen işbu davayı açmadan önce Sakarya Arabuluculuk Bürosuna zorunlu arabuluculuk başvurusunda bulunduğu, 3.120,00 TL sarf bedelinin suç üstü ödeneğinden karşılandığı görüldüğünden arabuluculuk sarf bedelinin davacı tarafından karşılanmasına karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
G.D: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklanmak üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; davalının Sakarya 1. İcra Müdürlüğü’nün 2022/13990 Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile, takibin 50.000,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davalının takibe yapılan itirazın kabuk edilen miktarca haksız olması nedeniyle asıl alacak miktarı olan 50.000,00 TL 'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 3.415,50-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 179,90-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.235,60-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irad kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 21.760,27-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 866,36-TL başvuru harcı, 179,90-TL peşin harç olmak üzere toplam 1.046,26TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 1.419,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak (%70 kabul) 993,3-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Arabuluculuk sarf ücreti olan 3.120,00-TL'nin kabul red oranı dikkate alınarak (%70 kabul) 2.184,00 TL'sinin davalıdan alınarak, bakiyesinin davalıdan alınarak Hazineye İrat kaydına,
9-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,
10-Teminatın karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırına iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır