T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2025/380 Esas - 2025/608
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2025/380 Esas
KARAR NO: 2025/608
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 29/05/2025
KARAR TARİHİ: 24/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/10/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafın İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Adapazarı Bulvar şubesine ait, 911917364 nolu çek yaprağının iptalini ve ödeme yasağı konulmasını talep ve dava etmiştir
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dava dilekçesi ve ekleri incelendi.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.
Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 05/12/2024 T. 2024/1912 E. 2024/1788 K. Sayılı ilamında "...zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu, yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ). Açıklanan bu nedenlerle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Ancak davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddi gerekirken hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılarak düzeltilmiş gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmiştir...." denilmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Davamıza gelince; davacı dava konusu kendisine ait çekin zayi olduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır.
Davacı tarafa, çeklerin keşidecisi olup olmadığı hususunda beyanda bulunması hususunda süre verildiği, verilen süreye rağmen beyanda bulunmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının çeklerin keşidecisi olduğu ve eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
Her ne kadar kısa kararda sehven "6100 sayılı HMK.nın 114/1-h" yazılmış ise de, kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşmaması için bu husus düzeltilmemiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle
1-Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-h ve 115/2 maddesi gereğince hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Artan gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333.Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde talep edene İADESİNE,
5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 md. Gereği tarafa tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/09/2025
Katip
E-imzalıdır.
Hakim
E-imzalıdır.